Patrick Kemmeren benoemd tot hoogleraar Computationele biologie

Bioloog Patrick Kemmeren is benoemd tot hoogleraar Computationele biologie van kinderkanker. Kemmeren vertaalt onderzoeksdata uit het DNA en andere kenmerken van (tumor)cellen van kinderen met kanker om behandelingen te verbeteren. Daarbij gebruikt hij zogeheten computationele technieken om grote hoeveelheden gegevens te analyseren. De nieuwe leerstoel is een samenwerking tussen de Universiteit Utrecht en het Prinses Máxima Centrum voor kinderoncologie.

Kinderkanker is een ziekte van het DNA. Onderzoekers van het Princes Máxima Centrum gebruiken daarom nieuwe technologieën om het DNA en andere eigenschappen van tumorcellen uitgebreid in kaart te brengen. Zo onderzoeken ze bijvoorbeeld of er een verband bestaat tussen een bepaalde verandering in het DNA en de werking van een medicijn.

Dat onderzoek levert enorme hoeveelheden gegevens op. Om daarin relevante patronen en verbanden te vinden, zijn speciale computerprogramma’s nodig, ofwel computationele technieken. Het ontwikkelen en toepassen daarvan is de specialiteit van Patrick Kemmeren en zijn onderzoeksgroep bij het Prinses Máxima Centrum. Met deze techniek en andere data-analysemethoden proberen zij biologische informatie te vertalen naar kennis die bruikbaar is voor onderzoek en uiteindelijk voor de behandeling van kinderen met kanker.

Kennis delen

Met zijn benoeming tot hoogleraar wil Kemmeren zich vooral richten op onderwijs en samenwerking. “Ik wil toekomstige onderzoekers al vroeg kennis laten maken met computationele biologie,” zegt Kemmeren. “Deze discipline wordt steeds belangrijker binnen het wetenschappelijk onderzoek en de zorg. Studenten krijgen zo een stevige basis waar ze in hun verdere loopbaan profijt van hebben. Daardoor zijn zij ook goed voorbereid voor functies waarin computationele biologie een belangrijke rol speelt.”

Anonieme DNA- en RNA-gegevens

De samenwerking tussen de Universiteit Utrecht en het Prinses Máxima Centrum speelt ook een belangrijke rol in het onderzoek. Samen met collega's in het Máxima bouwde Kemmeren een beveiligde data-infrastructuur waarmee onderzoekers van de Universiteit Utrecht onder voorwaarden toegang kunnen krijgen tot geanonimiseerde DNA- en RNA-gegevens van kinderen met kanker die in het Máxima worden of zijn behandeld. Het gaat uitsluitend om gegevens waarvoor kinderen of hun ouders toestemming hebben gegeven voor gebruik in onderzoek.

De onderzoekers kunnen zo hun methoden, bijvoorbeeld bioinformatica-onderzoek naar de evolutie van kankercellen, direct toetsen met echte patiëntgegevens. Zo kunnen inzichten uit fundamenteel en computationeel onderzoek sneller hun weg vinden naar mogelijke toepassingen voor patiënten.

Nieuwe samenwerkingen

Kemmeren wil als hoogleraar ook nieuwe verbindingen leggen tussen onderzoekers van beide instellingen. “Ik werk al nauw samen met de Universiteit op het gebied van onderwijs, community-building en data-infrastructuur. De komende jaren wil ik dat uitbouwen binnen het onderzoek: Ik ga actief op zoek naar nieuwe collega-onderzoekers, om samen te ontdekken hoe we bioinformatica en AI kunnen inzetten om verbanden op te sporen in onderzoeksdata van kinderen met kanker.”

Daarmee wil Kemmeren de expertise binnen de Universiteit Utrecht verbinden aan de missie van het Prinses Máxima Centrum. Kemmeren: “Zo verbinden we dataonderzoek aan de missie van het Máxima: ieder kind met kanker genezen, met optimale kwaliteit van leven. Ik kijk ernaar uit!”

De leerstoel Computationele biologie van kinderkanker is ondergebracht bij de Faculteit Bètawetenschappen van de Universiteit Utrecht en is op 1 september 2026 ingegaan. Kemmeren combineert zijn hoogleraarschap met zijn werk bij het Prinses Máxima Centrum. Zijn oratie vindt op een later moment plaats.