22 juni 2018

Ouders kunnen kind helpen voorval als ongelukje te zien

Twee kleuters bouwen een toren van blokken. Het is onduidelijk wat er precies gebeurt, maar de toren valt om. Heeft een van de kleuters met opzet de toren omgegooid, of ging het per ongeluk?

Kleuters kunnen de toedracht verschillend interpreteren, maar zeker is dat kinderen die vaak denken dat er opzet in het spel is, eerder geneigd zijn om agressief te reageren. Ook als er eigenlijk van opzet geen sprake is. Ontwikkelingspsychologe aan de Universiteit Utrecht Anouk van Dijk concludeert in het Amerikaanse tijdschrift Child Development dat ouders in staat zijn om negatieve interpretaties van hun kind bij te sturen.

kinderen met blokken
Plaatje uit prentenboek

Het onderzoek van Van Dijk en haar collega’s bestond uit twee studies. In de eerste studie bekeken de ouders met hun kind van 4, 5 of 6 jaar oud een prentenboek. De onderzoekers vroegen ouders om zelf een verhaal te verzinnen rondom de prenten. Van Dijk: “Op het ene plaatje stonden bijvoorbeeld twee kinderen te werken aan een blokkentoren. Op het volgende plaatje was de toren ingestort.”

Kijk nou!

De onderzoekers observeerden ouders en kind, en maten de uitleg van de ouders. “Ouders gaven veelal een positieve of een negatieve uitleg. Bij een negatieve uitleg zegt een ouder bijvoorbeeld: ‘Kijk nou, dat kind heeft de toren omgegooid!’ Bij een positieve uitleg benadrukt de ouder dat het een ongelukje is, zoiets als: ‘Wat jammer, ze hebben goed samengewerkt, maar toch is de toren omgevallen.’” Van Dijk concludeerde een afname van negatieve interpretaties bij kinderen als de ouder een meer positieve uitleg aanbood.

Je kunt kinderen leren om voorvallen, waarvan niet duidelijk is of er opzet in het spel is, op een positieve manier te bekijken.

Kiezen voor een positieve uitleg

In die eerste studie kozen ouders dus zelf welke uitleg zij gaven. In de tweede studie kregen de ouders een instructie van de onderzoekers: één groep kreeg de opdracht om hun kinderen een positieve uitleg te geven van de verhalen. De andere groep mocht juist géén uitleg geven: zij mochten alleen het verhaal beschrijven. “Uit deze tweede studie kwam naar voren dat de kinderen uit die eerste groep zelf ook minder negatief interpreteerden. Dat betekent dat je als ouder kinderen dus kunt leren om voorvallen waarvan niet duidelijk is of er opzet in het spel is, op een positieve manier te bekijken.” 

Niet alles positief

De Utrechtse onderzoekster geeft aan dat ze er natuurlijk niet op uit is om alles altijd maar positief te bezien. “Nee, soms gooien kleuters wel degelijk expres een toren om. Vanzelfsprekend kan een kleuter daarop gecorrigeerd worden. Maar het gaat ons erom dat je, als ouder, je kind kunt leren dat lang niet alles expres gebeurt.”

Meer informatie
Persvoorlichting faculteit Sociale Wetenschappen, 030-253 4027, r.a.b.vanveen@uu.nl.

 

Onderzoeksthema Jeugd

Wil je maatschappelijke problemen aanpakken, dan kun je het beste beginnen bij kinderen. Het Utrechtse onderzoeksthema Dynamics of Youth investeert in een veerkrachtige jeugd. Wetenschappers uit alle vakgebieden werken samen om kinderontwikkeling beter te leren begrijpen. Hoe helpen we kinderen en jongeren groeien en bloeien in onze snel veranderende samenleving?