Oratie James Kennedy

Universiteitshoogleraar Community Engaged Learning

Op 14 november houdt James Kennedy zijn oratie als universiteitshoogleraar Community Engaged Learning (CEL). Universiteit Utrecht zet vol in op de maatschappelijke betrokkenheid in het onderwijs en wil dat CEL in 2025 een vaste plek heeft in het curriculum. Kennedy plaatst dit in een historisch perspectief. Hij vergelijkt de huidige tijd met de jaren zestig, toen net als nu sprake was van een vertrouwenscrisis, roep om sociaal engagement, en behoefte aan democratisering. Wat betekent dat voor de rol die de universiteit heeft, waar zouden afgestudeerden zich druk over moeten maken, en hoe moeten we kennis delen?  Moeten we ‘back to the sixties? “ ‘Het is belangrijk dat studenten uit hun bubbel komen. Community Engaged Learning gaat daarbij helpen.” 

Prof. dr. James Kennedy

Volgens Kennedy hebben veel opleidingen een hoog theoretisch gehalte. “Met CEL leren studenten hoe theorie en praktijk zich tot elkaar verhouden én leveren zo meteen een bijdrage aan de samenleving. Daarom werken ze al tijdens hun studie samen met wetenschappers, maatschappelijke partners, burgers en docenten aan maatschappelijke vraagstukken.” 

Democratisering als maatschappelijke opdracht 

Vanuit zijn achtergrond als historicus ziet Kennedy parallellen met de jaren 60 van de vorige eeuw als het gaat om onderwijsvernieuwing bij universiteiten. “Net zoals in de jaren 60 zijn we in een 'gezagscrisis' beland waarin verdere democratisering als antwoord wordt gezien. Dat was in 1969 duidelijk het geval, denk bijvoorbeeld aan de bezetting van het Maagdenhuis. De gezagscrisis tekent zich nu weer in de politiek en samenleving af, al is het opvallend dat 'democratie' als maatschappelijke opdracht pas recentelijk is herontdekt door de Nederlandse universiteiten (in tegenstelling tot die in de Engelssprekende wereld). CEL bouwt voort op dat democratiseringsstreven en vermaatschappelijking van kennis uit de jaren 60.”  

Tijdens je studie al samenwerken aan maatschappelijke vraagstukken

Met democratisering wordt niet bedoeld het vergroten van inspraak of medezeggenschap bij een thema, organisatie of zelfs een land. Democratisering in deze context gaat over co-creatie van ideeën en oplossingen. "Een democratische oriëntatie op betrokkenheid waardeert meerdere vormen van expertise. Het "zoekt het publieke goed met het publiek en niet alleen voor het publiek als een middel om een actievere en meer betrokken democratie te faciliteren". "Met" in plaats van "voor" impliceert co-creatie: specifiek in [CEL] betekent het dat studenten, docenten en leden van de gemeenschap functioneren als mede-onderwijzers, mede-lerenden en mede-ontwikkelaars van kennis. Dit is overigens ook de insteek van Open Science.” 

Samenwerking studenten Duitse Taal en Cultuur met de Stichting Stolpersteine 

Een mooi voorbeeld van CEL is de samenwerking met de Stichting Stolpersteine. De kunstenaar Gunter Demnig bedacht "Stolpersteine" (struikelstenen) om slachtoffers van nationaalsocialisme van de Tweede Wereldoorlog te herdenken. Deze handgemaakte koperen platen worden in het trottoir voor het laatste huis van deze slachtoffers geplaatst. Dit jaar werkten studenten Duitse Taal en Cultuur van de UU voor het eerst samen met de Stichting Stolpersteine. Zij deden onder andere onderzoek naar slachtoffers van het nationaalsocialisme in de gemeente Utrecht, spraken met bewoners van huizen waar slachtoffers woonden en spraken soms zelfs met familieleden. In een andere cursus ontwikkelden studenten lesmateriaal voor middelbare scholieren in Utrecht. Dit helpt de stichting bij het plaatsen van de stenen en het verspreiden van de boodschap achter hun werk. Ook de studenten en docenten leren veel van dit soort samenwerkingen: ze ontwikkelen nieuwe vaardigheden, krijgen inzicht in andere perspectieven en het toont hen de relevantie van hun vakgebied.   

Het is vaak de interactie van de relatie die mensen op lange termijn het meest lijkt te raken.

Nadruk op kwaliteit van relatie 

Volgens Kennedy richt Community Engaged Learning zich niet op het aanbieden van diensten en kennis. “De belangrijkste componenten van CEL zijn: aandacht voor kwesties die van groot belang zijn voor de samenleving, het gezamenlijk opstellen van een agenda en het betrekken van partners uit de gemeenschap, speciale aandacht voor het geven van initiatief aan studenten, het creëren van educatieve ervaringen op langere termijn en het investeren in duurzame relaties. Essentieel in CEL is de kwaliteit van de relatie. Resultaten zijn zeker belangrijk, maar het is vaak de interactie van de relatie die mensen op lange termijn het meest lijkt te raken.” 

Vorig jaar is een rapport verschenen getiteld Our Common Purpose. Reinventing American Democracy for the 21st Century. “De overkoepelende conclusie was misschien verrassend. Zij stellen: De taak die voor ons ligt "vereist dat we onze weg terugvinden naar de liefde voor het land en voor elkaar. Ze benadrukken het woord liefde. En dat herinnert ons aan de jaren 60 ( 'All you need is love'). Maar door kritisch te kijken, zoals zij deden en zoals wij nu doen, naar het doel van de universiteit, het doel van onderwijs en het doel van kennis, kunnen we elkaar beter de aandacht en de zorg geven die we elkaar verschuldigd zijn.” 

De oratie van James Kennedy ‘Back to the Sixties? Community Engaged Learning en de toekomst van de Universiteit.’ kan je op maandag 14 november vanaf 16.15 uur volgen via een livestream

Meer weten over CEL bij de UU? Kijk op uu.nl/CEL.