23 juni 2017

Denkbeelden over Amerika en Nederlandse identiteit in het publieke debat over media, 1919-1989

Opzien tegen modernisering

In Opzien tegen modernisering. Denkbeelden over Amerika en Nederlandse identiteit in het publieke debat over media, 1919-1989 zet Jesper Verhoef (Cultuurgeschiedenis) uiteen hoe Nederlanders een nationale identiteit construeerden in de twintigste eeuw door zich af te zetten tegen 'de' vreemde, moderne Amerikanen. Het boek is de handelseditie van zijn proefschrift, dat hij op 23 juni verdedigt.

Nederland is geobsedeerd door de Verenigde Staten. Deze obsessie is dubbelzinnig. Of het nu gaat om Hollywoodfilms, rock-'n'-roll of fastfood: Nederlanders nemen Amerikaanse cultuur op, maar zetten zich er ook tegen af. zo dient Amerika als spiegel voor wie 'wij' zijn. Maar waaruit bestaat die Nederlandse identiteit eigenlijk?

Dr. Jesper Verhoef
Dr. Jesper Verhoef

Mediadebat

Verhoef toont dat deze zeer actuele vraag heel goed via de confrontatie met moderne, met Amerika geassocieerde media kan worden beantwoord. Aan de hand van niet eerder onderzochte, twintigste-eeuwse debatten over film, de draagbare radio en de televisiequiz schetst hij hoe deze media een schoksgewijze verandering ofwel modernisering symboliseerden die bestaande waarden onder druk z ette. Hierop volgde doorlopend heftig verzet. Anders dan graag wordt aangenomen, stonden Nederlanders allesbehalve tolerant tegenover maatschappelijke veranderingen.

Gemeenschappelijk vertoog

Verrassend is ook de eenstemmigheid in het publieke discours over modernisering, Amerika en Nederlandse identiteit. Er bestond een gemeenschappelijk, nationaal vertoog, ook ten tijde van de verzuiling. Nederlanders gebruikten Amerika als afschrikwekkend voorbeeld om hun eigenheid te accentueren: ze wilden vooral niet zo worden als 'de' moderne, vreemde Amerikanen.