29 juni 2018

Ophef over Boekenweekthema 'De moeder de vrouw'

UBB meisje zoekend naar boeken

Het CPNB, de organisatie achter de Boekenweek, maakte onlangs bekend wat het thema van de Boekenweek 2019 wordt: 'De moeder de vrouw'. De keuze voor dit thema, evenals de keuze het Boekenweekessay en het Boekenweekgeschenk door twee mannen te laten schrijven, leidde tot veel kritiek van schrijvers en anderen uit het literaire veld. Ook veel geesteswetenschappers van de Universiteit Utrecht spraken zich uit tegen het thema.

Mogen vrouwen ook iets zeggen als het over vrouwen gaat?

In het NRC (17 juni) werd een open brief gepubliceerd aan het CPNB: 'Mogen vrouwen ook iets zeggen als het over vrouwen gaat?' De brief werd door bijna driehonderd mensen uit de literatuursector ondertekend, onder wie ook tientallen hoogleraren, docenten en onderzoekers van de Universiteit Utrecht. "Vrouwen zijn als schrijver van de Boekenweekuitgaven structureel zwaar ondervertegenwoordigd," bekritiseren de ondertekenaars de keuze voor de auteurs van het geschenk en het essay (respectievelijk Jan Siebelink en Murat Isik). "Alleen zonen over hun moeders laten horen, sluit naadloos aan op de pijnlijke traditie die de woorden van vrouwen negeert, en anderen voor hen laat spreken."

Martinus Nijhoff

Het thema 'De moeder de vrouw' is ontleend aan een gedicht van Martinus Nijhoff. Wat zou Martinus Nijhoff zelf eigenlijk hebben gevonden van de ophef over de titel van zijn gedicht? Dat vroeg Frits Spits, presentator van radioprogramma De Taalstaat, aan Nijhoff-kenner prof. dr. Wiljan van den Akker. Volgens Van den Akker wordt de dichtregel van Nijhoff uit de context gerukt. "Ik denk dat Nijhoff anno 2018 gezegd zou hebben dat de suggesties die daarvan uitgaan verkeerd zijn," zegt Van den Akker. "En ik denk dat als Nijhoff het literaire landschap van vandaag zou overzien, hij absoluut zou zeggen dat er heel veel goede vrouwelijke auteurs zijn. Als je dan toch een geschenk én een essay wil laten schrijven, laat er dan één door een man en één door een vrouw schrijven."