Op de barricaden: interdisciplinair onderzoeksplatform Contesting Governance ontrafelt machtsstructuren

Riots in Paris - by Wilco Versteeg
Protesten in Parijs - Foto: Wilco Versteeg

Naast de strijd tegen verdere verspreiding van het coronavirus, zorgen doorlopende protesten momenteel voor veel onrust in Amerikaanse staten. De dood van George Floyd ontketende een golf van demonstraties tegen politiegeweld en institutioneel racisme. Niet alleen in de VS, maar wereldwijd verzamelen mensen zich om te protesteren tegen onrecht en discriminatie. Bestaande gezagsstructuren worden in twijfel getrokken en overheidsinstituties kritisch bekeken.

Dit betwisten van gezag is het centrale onderzoeksthema van het nieuwe platform Contesting Governance aan de Universiteit Utrecht. Vanuit verschillende disciplines proberen onderzoekers samen te ontrafelen hoe macht tot stand komt en hoe verzet tegen autoriteiten zich verhoudt tot open samenlevingen. Een onderwerp dat op dit moment relevanter blijkt dan ooit. 

Het nieuwe onderzoeksplatform kijkt vanuit verschillende perspectieven naar de opbouw van macht en autoriteit, en analyseert hoe macht opereert in specifieke instituten en omgevingen. De betrokken onderzoekers proberen de verschillende dimensies en factoren van gezag te ontleden die de verhoudingen binnen een samenleving bepalen. De focus ligt daarbij op samenlevingen die kampen met politieke instabiliteit en conflict. In hoeverre maakt het functioneren van autoriteiten daar verandering mogelijk? Is er sprake van spanning tussen burgers en de staat en op welke manier manifesteert dat zich? 

Youth protesting in France - by Wilco Versteeg
Foto: Wilco Versteeg

De basis voor een open samenleving

Kennis over de spanning rondom governance en macht biedt ook inzicht in de voorwaarden voor het creëren en behouden van een open samenleving. Waar het verzet tegen autoriteiten in sommige situaties leidt tot meer open en veerkrachtige samenlevingen, kan het in andere gevallen de openheid en vrijheid juist bedreigen. Wat verklaart die verschillen? En hoe kan op die kennis worden ingespeeld? Met die focus op de rol van instituties, open samenlevingen, veiligheid en mensenrechten brengt het Contesting Governance platform twee belangrijke onderzoeksnetwerken van de Universiteit Utrecht samen: het strategisch thema Institutions for Open Societies en het Centre for Global Challenges.

Bruggen slaan

Met verschillende interdisciplinaire projecten adresseren de Contesting Governance onderzoekers actuele vraagstukken als: Hoe reageren burgers als zij zich niet langer beschermd, gesteund of zich zelfs bedreigd voelen door de staat? Hoe uiten zij hun onvrede en bevechten ze hun rechten – op straat of in de rechtbank? Op welke manier komen mensen in opstand als bewapende groeperingen in hun directe omgeving de dienst uitmaken? En hoe worden de regels bepaald als de ’bevoegde' autoriteiten in een land of regio niet langer functioneren?

Om antwoord te vinden op die vragen combineren de platformleden een juridisch-wetenschappelijke benadering met empirisch onderzoek, en bestuderen de spanningen daartussen. Het platform probeert inhoudelijk bruggen te slaan tussen internationaal recht, antropologie en conflictstudies, en zoekt daarbij inspiratie en nieuwe perspectieven via dialoog, interdisciplinaire samenwerking en in onderwijs. Begrippen als soevereiniteit, veiligheid, bestuur, geweld, mensenrechten en legitimiteit staan in hun projecten centraal.

Grenzen verleggen van onderzoek naar protest, instituties, mensenrechten en veiligheid.

Contesting Governance ging in eerste instantie van start als onderzoeksgroep, verbonden aan het Utrechtse Centre for Global Challenges, en is inmiddels uitgebreid naar een multidisciplinair platform met onderzoekers vanuit de hele universiteit.

Het kernteam bestaat uit onderzoekers van de faculteiten Geesteswetenschappen, Recht, Economie & Bestuur en Sociale wetenschappen. Onderzoekers dr. Brianne McGonigle Leyh, dr. Martijn Oosterbaan en dr. Chris van der Borgh zijn op dit moment de coördinatoren van het platform.

Meer informatie over het onderzoek en de leden van het platform vind je op de Contesting Governance website. 

Contesting Governance website