24 november 2017

"Ongemak, die kenmerkende eigenschap van de omgang tussen wit en zwart in Nederland"

© iStockphoto.com/jeffbergen
© iStockphoto.com/jeffbergen

Het boek White Innocence (2016) van em. prof. dr. Gloria Wekker riep vele heftige reacties op. Maar over de inhoud en de argumentatie gingen die niet of nauwelijks, zegt Wekker. Ze bespreekt de reacties in een artikel in het NRC (17 november).

Prof. dr. Gloria Wekker
Em. prof. dr. Gloria Wekker

Een aantal kwesties valt Wekker op in de reacties op White Innocence. Veel dagbladjournalisten besteedden nauwelijks aandacht aan de inhoud, om vervolgens op basis van een paar trefwoorden merkwaardige conclusies te trekken. Bovendien gaan de reacties opvallend vaak over haar uiterlijk, de naam van haar leerstoel Gender en Etniciteit of de timing van het boek.

Het ontbreken van de meest basale terminologie om in Nederland op niet-aanstootgevende en insluitende wijze over ras en etniciteit te praten, is symptomatisch voor de kloof die nog gaapt tussen het dominante zelfbeeld en de werkelijkheden zoals mensen van kleur die ervaren.

Witte onschuld

Ook de titel riep volgens Wekker veel weerstand op bij witte lezers: "De titel zou witte mensen vastzetten in een onuitwisbare en eeuwige schuld en hen beroven van mogelijkheden om te handelen." En, constateert ze, veel progressieve witte mensenvinden het moeilijk  om niet alleen bij anderen, maar ook in hun eigen gedrag en denken 'witte onschuld' te onderkennen. Daardoor blijft een kritische reflectie op het eigen handelen uit. Wat resteert is ongemak, een kenmerkende eigenschap van de omgang tussen wit en zwart in Nederland volgens Wekker. "Maar weet: ongemak is geen duurzame en productieve manier om met elkaar te verkeren", besluit ze.