Op weg naar een menselijk antilichaam voor therapie en diagnostiek van COVID-19

Onderzoekers melden ontdekking van antilichaam dat infectie van cellen door nieuwe coronavirus SARS-CoV-2 blokkeert

Een onderzoeker van het coronavirus is bezig met werkzaamheden in het lab.

Onderzoekers aan de Universiteit Utrecht, het Erasmus MC en Harbour BioMed (HBM) melden dat zij een volledig menselijk, monoklonaal antilichaam hebben geïdentificeerd dat infectie van gekweekte cellen door het SARS-CoV-2 (COVID-19)-virus voorkomt. De online in Nature Communications gepubliceerde ontdekking is een eerste stap op weg naar de ontwikkeling van een volledig menselijk antilichaam voor de behandeling of preventie van COVID-19, de ziekte aan de luchtwegen die wordt veroorzaakt door het nieuwe coronavirus SARS-CoV-2.

Bij de COVID-19-pandemie, die over de hele wereld snel om zich heen heeft gegrepen, zijn tot nu toe meer dan 4,2 miljoen mensen besmet geraakt en ruim 287.000 mensen overleden.

“Dit onderzoek bouwt voort op het eerdere werk van onze groepen op het gebied van antilichamen tegen het SARS coronavirus dat in 2002/2003 opdook,” aldus Berend-Jan Bosch, universitair hoofddocent en onderzoeksleider aan de Universiteit Utrecht, en co-hoofdauteur van de in Nature Communications verschenen studie. “Met behulp van deze collectie van SARS-CoV-antilichamen hebben we een antilichaam geïdentificeerd dat ook de infectie van SARS-CoV-2 in gekweekte cellen neutraliseert. Zo'n neutraliserend antilichaam kan in aanleg het verloop van de infectie in de geïnfecteerde gastheer veranderen, de opruiming van het virus ondersteunen en een niet-besmette persoon die aan het virus wordt blootgesteld, beschermen.”

Dit onderzoek bouwt voort op het eerdere werk van onze groepen op het gebied van antilichamen tegen het SARS-coronavirus dat in 2002/2003 opdook

Berend-Jan Bosch, onderzoeksleider coronavirus, Universiteit Utrecht.

Bosch merkt op dat het antilichaam bindt aan een domein dat zowel in SARS-CoV als SARS-CoV-2 is geconserveerd, waarmee meteen is verklaard waarom het beide virussen kan neutraliseren. “Deze kruisneutraliserende eigenschap van het antilichaam is zeer interessant en kan mogelijk ook een matigende rol spelen bij ziekten die worden veroorzaakt door eventuele toekomstige, gerelateerde coronavirussen.”

Mogelijke behandeling van COVID-19

“Deze ontdekking vormt een krachtig fundament voor verder onderzoek om dit antilichaam verder te karakteriseren en een begin te maken met de ontwikkeling als mogelijke behandeling van COVID-19,” aldus Frank Grosveld, co-hoofdauteur van de studie, hoogleraar celbiologie, Erasmus MC Rotterdam en oprichter en Chief Scientific Officer bij Harbour BioMed. “Het bij deze werkzaamheden gebruikte antilichaam is ‘volledig menselijk’, waardoor de ontwikkeling sneller kan verlopen en mogelijke immuungerelateerde bijwerkingen kunnen worden verminderd.” Conventionele therapeutische antilichamen worden eerst ontwikkeld in andere soorten en moeten vervolgens verdere behandelingen ondergaan om ze te ‘humaniseren’. Het antilichaam werd gegenereerd met behulp van Harbour BioMed’s technologie waarbij transgene H2L2-muizen worden gebruikt.

Dit is baanbrekend onderzoek. Maar er moet nog veel meer werk worden verricht voordat we kunnen zeggen of dit antilichaam mensen tegen de ziekte kan beschermen of de ziekte kan verlichten

Dr. Jingsong Wang, oprichter, voorzitter en CEO van HBM.
Een onderzoeker van het coronavirus is bezig met werkzaamheden in het lab.

“Dit is baanbrekend onderzoek,” aldus dr. Jingsong Wang, oprichter, voorzitter en CEO van HBM. “Er moet nog veel meer werk worden verricht voordat we kunnen zeggen of dit antilichaam mensen tegen de ziekte kan beschermen of de ziekte kan verlichten. We verwachten dat we de ontwikkeling van het antilichaam met onze partners verder op weg kunnen helpen. We denken dat onze technologie kan bijdragen aan de oplossing van dit zeer urgente gezondheidsprobleem en zetten in op nog een aantal andere onderzoekslijnen.”


Persmededeling:
Op 14 mei 2020 is een persconferentie gehouden waarin Berend Jan Bosch zijn onderzoek heeft toegelicht. Journalisten die graag de volledige perskit ontvangen kunnen contact opnemen via communicatie.dgk@uu.nl.

Persconferentie 14 mei 2020