Nieuwe Exposoomalliantie voor centralere plek preventie in EU-gezondheidsbeleid
Leden van het Europees Parlement, toonaangevende lifescience-wetenschappers – onder wie Roel Vermeulen – en grote Europese gezondheidsorganisaties hebben vandaag in het Europees Parlement de Exposome Alliance gelanceerd. Met deze alliantie bundelen zij hun krachten om de omgevings- en sociale oorzaken van de toenemende last van chronische ziekten in Europa aan te pakken en preventie een centralere plek te geven in het EU-beleid.
De bijeenkomst werd georganiseerd door Europarlementariër Christophe Clergeau (S&D, Frankrijk) en bracht beleidsmakers, wetenschappers en maatschappelijke organisaties samen rond één gedeeld doel: het terugdringen van kanker, hart- en vaatziekten, luchtwegaandoeningen en andere niet-overdraagbare aandoeningen door de levenslange blootstellingen die deze ziekten veroorzaken aan te pakken, en zo te zorgen dat burgers gezonder ouder worden.
Preventie is geen droom meer. Het is een datagedreven realiteit.
Tijdens de opening van de conferentie benadrukte Roel Vermeulen, co-voorzitter van de alliantie, de wetenschappelijke urgentie: “Europa beschikt over de kennis, capaciteit en instrumenten. Wat we nu nodig hebben, is een gecoördineerde aanpak om blootstellingen in de echte wereld op grote schaal te meten en hun impact op de gezondheid te verduidelijken – want preventie begint met begrijpen wat ons omringt.”
Wetenschap en beleid
Vermeulen is hoogleraar Milieu-epidemiologie en Exposoomwetenschap aan de Universiteit Utrecht en het UMC Utrecht. “Het is waardevol om te zien dat wetenschap en beleid hier echt samenkomen. In Utrecht leggen we binnen ons life sciences-onderzoek sterk de nadruk op planetaire gezondheid en het exposoom. Het potentieel is enorm, en het is goed om te zien dat dit op Europees niveau wordt erkend en actief wordt gestimuleerd. Door de koppeling tussen wetenschap en beleid op een formele manier te versterken, kunnen we nu echt werken aan maatschappelijke impact.”
Europa moet de omslag maken van het behandelen van ziekten naar het voorkomen ervan. Het exposoom biedt ons de kennis en data om in te grijpen bij de kernoorzaken van slechte gezondheid – waar we wonen, hoe we leven, waar en hoe we werken, en aan welke vervuiling en gevaarlijke stoffen we ons hele leven worden blootgesteld. Met deze alliantie bouwen we een coalitie van wetenschappers, beleidsmakers en het maatschappelijk middenveld die sterk genoeg is om preventie tot een Europese prioriteit te maken.
Sprekers benadrukten de groeiende wetenschappelijke consensus rond het exposoom: het geheel van milieu-, chemische, sociale en leefstijlgerelateerde blootstellingen die gedurende het hele leven onze gezondheid beïnvloeden. Naar schatting is het exposoom verantwoordelijk voor maar liefst 90 procent van de negatieve gezondheidsuitkomsten.
De alliantie presenteerde drie strategische prioriteiten voor het volgende Meerjarig Financieel Kader van de EU: een ‘Mission Exposome’ van 1 miljard euro binnen Horizon Europe, inclusief een longitudinale EU-cohortstudie met 10 miljoen deelnemers; de oprichting van een Europese Exposoom Data Space om gezondheids-, milieu- en sociale data veilig grensoverschrijdend te koppelen; en de ontwikkeling van een EU Common Prevention Pillar om beleid rond de onderliggende determinanten van niet-overdraagbare ziekten beter te coördineren.