Nieuw onderzoek biedt steden vier routes naar stedelijke circulariteit

Steden omarmen de circulaire economie steeds vaker als een manier om uitstoot te verminderen, afval terug te dringen en anders na te denken over het gebruik van grondstoffen. Maar volgens nieuw onderzoek van de Universiteit Utrecht en het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) bestaat er geen blauwdruk voor het worden van een ‘circulaire stad’. Door 26 stedelijke circulariteitsstrategieën te analyseren en experts uit steden te interviewen, identificeerden onderzoekers vier verschillende benaderingen die steden hanteren. Deze inzichten kunnen beleidsmakers helpen om te leren van andere steden die met vergelijkbare uitdagingen en kansen te maken hebben. 

Steden zijn verantwoordelijk voor een groot deel van de wereldwijde CO₂-uitstoot, maar bevinden zich ook in een sterke positie om de overgang naar een circulaire economie te versnellen. Het onderzoek, geleid door Mugur Schuppler, laat zien dat circulaire steden niet allemaal hetzelfde doen. In plaats daarvan volgen steden verschillende circulaire strategieën, afhankelijk van hun lokale prioriteiten, sectoren en ambitieniveau. De onderzoekers analyseerden de circulaire strategieën van 26 steden en voerden 18 expertinterviews met mensen die verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van deze strategieën. Hoofdauteur Mugur Schuppler zegt: “Onze bevindingen laten zien dat de ‘circulaire stad’ geen one-size-fits-all-concept is. Het is eerder een continuüm van lokaal toegesneden benaderingen die verschillen in reikwijdte, schaal en stijl.”

Vier benaderingen om een circulaire stad te worden

Om deze diversiteit beter te begrijpen, identificeerde het team vier archetypen van circulaire steden, elk met een eigen benadering van circulariteit. Sommige steden functioneren als niche community optimizers: zij richten zich op enkele sectoren met veel impact, zoals de gebouwde omgeving en inkoop, en zetten daarbij sterk in op bewustwording en educatie. Andere steden zijn diversified transformative enablers: zij introduceren innovatieve maatregelen in veel verschillende sectoren, waaronder voedsel, de gebouwde omgeving en inkoop. Een derde groep, de diversified collaborative loopers, werkt samen met publieke en private partners om traditionele sectoren zoals afval, voedsel en bouw stapsgewijs te verbeteren. Tot slot is er een vierde groep, de niche conformers, die vooral bestaande praktijken verfijnt binnen een beperkt aantal sectoren, met name de gebouwde omgeving en voedsel.

Onze bevindingen laten zien dat de ‘circulaire stad’ geen one-size-fits-all-concept is. Het is eerder een continuüm van lokaal toegesneden benaderingen die verschillen in reikwijdte, schaal en stijl.

Een hulpmiddel voor gemeenten

Volgens de onderzoekers helpt de typologie om duidelijker te maken wat circulaire steden in de praktijk doen. Ook biedt het stadsbestuurders een hulpmiddel om beter te begrijpen waar hun stad staat. Daarnaast kan het steden helpen hun aanpak te vergelijken met die van vergelijkbare gemeenten, waardoor gerichter leren en kennisuitwisseling mogelijk wordt. Mugur Schuppler zegt: “Tijdens het onderzoek naar deze steden was het mooi om te zien hoe bereidwillig de mensen die in de steden werken waren om bij te dragen aan onderzoek naar de circulaire economie. Je kreeg echt de indruk van een sterke geest van onderlinge hulp.” Hij voegt daaraan toe dat de archetypen kunnen helpen om meer duidelijkheid te scheppen over wat een circulaire stad is en wat zij doet.