Negen succesverhalen uit veengebieden over de hele wereld

Een nieuwe internationale studie, gepubliceerd in Ambio, belicht negen succesverhalen uit veengebieden over de hele wereld. Daarmee biedt de studie een hoopvol perspectief op de klimaat- en biodiversiteitscrises. Hoewel veengebieden vaak worden besproken in termen van degradatie, broeikasgasemissies en biodiversiteitsverlies, laat de studie zien hoe bescherming, vernatting, herstel en duurzaam gebruik al tastbare resultaten opleveren.

De studie werd  geleid door onderzoekers van het Copernicus Institute of Sustainable Development van de Universiteit Utrecht en de Universiteit van Greifswald, partner in het Greifswald Mire Centre en het Collaborative Research Centre WETSCAPES2.0, .

“Veenonderzoekers besteden veel tijd aan het documenteren van verlies, degradatie en de dringende noodzaak tot actie,” zegt mede-hoofdauteur Renske Vroom van de Universiteit van Greifswald en WETSCAPES2.0. “Die realiteiten blijven belangrijk, maar ze zijn slechts een deel van het verhaal. We wilden voorbeelden uitlichten die laten zien wat mogelijk is wanneer mensen samenwerken om veengebieden te beschermen en te herstellen.”

Bright spots voor veenactie

De auteurs gebruiken de term “bright spots” voor initiatieven die aantoonbare successen hebben geboekt op het gebied van veenbescherming, vernatting, herstel, duurzaam gebruik of publieksbetrokkenheid. De negen voorbeelden variëren van grootschalige vernattingsprogramma’s in Indonesië en door lokale gemeenschappen geleide herstelprojecten in Maleisië tot initiatieven rond natte landbouw en artistieke projecten zoals Turba Tol in Tierra del Fuego.

Samen laten de voorbeelden zien dat er niet één route is naar succesvol veenherstel. Vooruitgang hangt juist af van oplossingen die passen bij de lokale ecologische, sociale en politieke context. Veel van de bright spots zijn gebouwd op langdurige samenwerking tussen onderzoekers, beleidsmakers, terreinbeheerders, lokale gemeenschappen en houders van inheemse kennis.

De sleutel tot veenherstel is samenwerking

“De sleutel tot veenherstel is samenwerking,” zegt Ralph Temmink, universitair docent Ecologie en Natuurherstel aan de Universiteit Utrecht en co-auteur van de studie. “De meest succesvolle projecten combineren wetenschap, beleid en lokale kennis om oplossingen te creëren die standhouden.”

Veengebieden nat en productief houden

Een van de benaderingen die in de studie wordt uitgelicht is paludicultuur: het productieve gebruik van natte en vernatte veengebieden. Anders dan bij conventionele landbouw op ontwaterde veengronden houdt paludicultuur veenbodems nat, terwijl ze economisch productief blijven. Dit helpt de uitstoot van broeikasgassen door veenafbraak te verminderen en creëert tegelijkertijd nieuwe kansen voor landeigenaren en lokale gemeenschappen. Positieve voorbeelden hiervan zijn te vinden in Duitsland, waar onderzoekers, boeren en bedrijven samen werken aan nieuwe waardeketens op basis van natte biomassa, bijvoorbeeld voor materialen voor verpakkingen, textiel en de bouw.

Van lokaal succes naar wereldwijde actie

De studie laat zien dat veenherstel onder zeer verschillende omstandigheden kan slagen en voordelen kan opleveren voor klimaatbescherming, biodiversiteit en lokale gemeenschappen. De bevindingen bieden lessen voor toekomstig beleid en herstelprogramma’s, juist nu landen werken aan het behalen van klimaat- en biodiversiteitsdoelen.

“We hopen dat deze voorbeelden mensen aanmoedigen om verder te kijken dan de uitdagingen en te erkennen dat er al vooruitgang wordt geboekt,” zegt Vroom. “Tegelijkertijd herinneren ze ons aan de urgentie om actie op te schalen.”