20 december 2019

Naomi Ellemers brengt wetenschap en praktijk samen

Wetenschap en praktijk zijn twee werelden die nog lang niet altijd samenkomen. Universiteitshoogleraar en sociaal- en organisatiepsycholoog Naomi Ellemers, die zich onder meer toelegt op wetenschap én de praktijk van gedrag in organisaties, vindt dit een gemiste kans: “​Op deze manier heeft de wetenschap te weinig impact in de praktijk, en richt zij zich niet altijd op de vragen die er toe doen. En het is jammer voor de praktijk, want die profiteert niet van beschikbare kennis, en verspilt middelen aan oplossingen die aantoonbaar niet gaan werken.”

Dit jaar is de Utrechtse hoogleraar bekroond met diverse prijzen uit zowel de wetenschap als uit de praktijk (zie voor een opsomming de laatste alinea). Natuurlijk is Ellemers bijzonder vereerd met deze toekenningen, vooral omdat ze aantonen dat het mogelijk is om succes te hebben in wetenschap én praktijk. “Je hoort iedereen altijd zeggen: je kunt alleen maar goed zijn in de wetenschap, of goed zijn in de praktijk. Dat is dus niet waar. 'Niets is zo praktisch als een goede theorie' is een gevleugelde uitspraak van Kurt Lewin, een van de grondleggers van ons vakgebied.”

Weinig toegankelijk

Tot 2010 was Ellemers niet al te veel bezig met de praktijk. “Als wetenschapper publiceer je in wetenschapstijdschriften. En dan hoop je maar dat de praktijkmensen er wat mee doen. Wat zelden gebeurt: die wetenschappelijke tijdschriften zijn weinig toegankelijk voor de praktijk. En zo gebeurt er dus in de praktijk niets met nieuwe wetenschappelijke inzichten. Zo ging dat ook bij mij.”

De samenwerkingsrelaties die we nu hebben met de praktijk zijn veelal ontstaan door mediaoptredens.

Mediaoptredens

In 2010 ontving de Utrechtse hoogleraar de Merianprijs van de KNAW. Onderdeel van die prijs was een mediatraining. Sindsdien trad Ellemers met haar onderzoek meer naar buiten en realiseerde ze zich dat de buitenwereld best geïnteresseerd is in haar onderzoek. “Het is alleen van groot belang om duidelijker aan te geven wat de praktische waarde is van het onderzoek.”   
De aandacht van de media die volgde leverde weer nieuwe contacten op voor onderzoek en samenwerking met de praktijk. “In feite zijn de samenwerkingsrelaties die we nu hebben met de praktijk veelal ontstaan door allerlei publiekslezingen, stukjes in de krant, en interviews op de radio, waardoor mensen een duidelijker beeld kregen van wat wij allemaal doen, en waarom dat voor hen interessant zou kunnen zijn.” 

Samenwerkingen

In de afgelopen jaren is Ellemers met haar onderzoeksgroep met diverse organisaties en instellingen gaan samenwerken, bijvoorbeeld rond de ‘psychologie van toezicht’ met de Autoriteit Financiële Markten en de Autoriteit Consument en Markt. Ook zette ze NIM op, de Nederlandse InclusiviteitsMonitor, een initiatief waarmee Ellemers met haar collega’s organisaties wil ondersteunen die diversiteit en inclusiviteit op de werkvloer hopen te bevorderen. “We analyseren de samenhang in het diversiteitsbeleid en de ervaringen van medewerkers van Nederlandse organisaties uit verschillende sectoren, en spiegelen dit aan de wetenschappelijke literatuur. Organisaties ontvangen een rapport op maat met een benchmark, concrete aanbevelingen voor het optimaliseren van beleid, en advies voor vervolgstappen. Een initiatief dus waarbij de praktijk en de wetenschap de handen ineenslaan.”

Ellemers is opgenomen in de lijst van de 100 meest invloedrijke vrouwen van Nederland.

Prijzenlijst 2019

De prijzenlijst van Ellemers van dit jaar is lang. In de Verenigde Staten kreeg ze een Senior career award van de Society for Personality and Social Psychology, een onderscheiding voor haar wetenschappelijke oeuvre tot nu toe. Ook ontving ze de Medal for Science van de Universiteit van Bologna en de Aristoteles Award van de Europese Federatie van verenigingen van praktijkpsychologen. Daarnaast is ze is door de Australische University of Queensland benoemd tot Honorary Professor, en van de Université Catholique Louvain La Neuve ontving ze een eredoctoraat. Geen wonder dat de Utrechtse sociaal psycholoog door tijdschrift Opzij dit jaar is opgenomen in de lijst van de 100 meest invloedrijke vrouwen van Nederland.