Meike Bokhorst benoemd tot hoogleraar Legitiem besturen in (semi)publieke sectoren

Per 1 juli 2026 is Meike Bokhorst benoemd als hoogleraar op de leerstoel Legitiem besturen in (semi)publieke sectoren. Deze nieuwe leerstoel voor een dag in de week is gevestigd bij het departement Bestuurs- en Organisatiewetenschap (USBO) van de Universiteit Utrecht en wordt ondersteund door de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR). Meike Bokhorst: Door te werken aan gedeelde normontwikkeling en responsief toezicht kunnen overheden en semipublieke organisaties legitimiteit van normstelling versterken en juridisering van het sociale domein en de leefomgeving tegengaan.

Incidenten zoals in de jeugdzorg, misstanden zoals rond kinderopvangtoeslag en crisis zoals rond stikstof zetten de legitimiteit van bestuur in (semi)publieke sectoren onder druk. Met regulering en toezicht proberen bestuurders te voorkomen dat bestuurlijk falen leidt tot verval, maar regels hebben vaak onbedoelde gevolgen en er ontstaan ook steeds nieuwe type incidenten. Het onderzoek en onderwijs binnen de leerstoel richt zich op de vraag hoe (semi)publieke sectoren, zoals in het sociale domein en de leefomgeving, de legitimiteit van besturen kunnen versterken. 

Door deze vragen samen met professionals te doordenken kan de leerstoel bijdragen aan inzicht in legitiem bestuur. De leerstoel heeft een transdisciplinair karakter en legt actief verbinding met de bestuurlijke praktijk op verschillende bestuursniveaus met onderzoek en onderwijs gericht op maatschappelijke doorwerking. 

De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) ondersteunt deze leerstoel om bij te dragen aan kennisvalorisatie en aan de vruchtbare uitwisseling en versterking van academische en praktijkkennis van het bestuur. 

Gedeelde normontwikkeling en responsief toezicht

We zien verschuiving van verantwoordelijkheden van de rijksoverheid naar zelfstandige organisaties en decentrale overheden, zegt Meike Bokhorst. Daardoor ontstaan grote verschillen in verwachtingen en uitvoeringspraktijken. Maar bij incidenten of misstanden is er een sterke maatschappelijke druk en politieke neiging tot centrale normstelling en handhaving. 

Het ontwikkelen van gedeelde reguleringstrategieën en reflectief toezicht kan helpen om daar grip op te krijgen. En wanneer overheden en semipublieke organisaties normen te strikt of te minimalistisch uitwerken of te streng of te beperkt handhaven, dan springen maatschappelijke organisaties en burgercoöperaties vaak in dat gat door zelf taken uit te voeren of publieke belangen zelf te beschermen. 

Steeds vaker dwingen burgers of maatschappelijke organisaties betere en eerlijkere normhandhaving af via de rechter. Denk aan de boodschappenaffaire in de gemeente Wijdemeren, de stikstofuitspraken bij de Raad van State en het ‘Varkens in nood’-arrest van het Europese hof van Justitie. Door te werken aan gedeelde normontwikkeling en responsief toezicht kunnen overheden en semipublieke organisaties legitimiteit van normstelling versterken en juridisering van het sociale domein en de leefomgeving tegengaan.

Meike Bokhorst

Meike Bokhorst werkt bij de WRR als senior wetenschappelijk medewerker op het snijvlak van wetenschap en beleidsadvies. Ze is projectcoördinator ‘Omscholen en ontwikkelen’ en was daarvoor betrokken bij projecten, zoals deskundige overheid, migratiediversiteit, intern en extern toezicht. Ze onderzocht in opdracht van het European University Institute in Florence hoe ‘social investment cities’ eigen sociaal beleid ontwikkelen en in het gat springen dat de landelijke overheid laat liggen. Ze werkte ook gedetacheerd als secretaris voor de Commissie Sociaal Minimum en als projectleider armoede bij de Nationale ombudsman. 

Sinds 2016 werkt zij een dag in de week als senior onderzoeker bij USBO aan onderzoek en advies op gebied van toezicht en bestuur. Momenteel houdt ze zich bezig met de kennissynthese en benutting van de Nationale Wetenschapsagenda Toezicht, in samenwerking met verschillende universiteiten en toezichthouders. 

Meike Bokhorst is gepromoveerd aan de Universiteit van Tilburg op het proefschrift ‘Bronnen van legitimiteit. Over de zoektocht van de wetgever tussen zeggenschap en gezag’. 

Reacties op de benoeming

De leerstoel is ondergebracht bij de onderzoeksgroep Publiek Bestuur van het departement Bestuurs- en Organisatiewetenschap.

Thomas Schillemans, hoogleraar Bestuur en Beleid: De nieuwe leerstoel van Meike Bokhorst richt zich op één van de belangrijkste vraagstukken van deze tijd: de legitimiteit van bestuur in de publieke en semipublieke sector. Het vertrouwen in publieke instellingen en in de overheid staat deze eeuw onder druk. Dat heeft onder meer te maken met ingrijpende incidenten, bijvoorbeeld bij grote woningcorporaties en onderwijsinstellingen maar ook de Toeslagenaffaire en de gaswinning in Groningen. Als hoogleraar zal Bokhorst richting geven aan onderzoek met maatschappelijke impact dat zich richt op het herstellen en verbeteren van de legitimiteit van bestuur in concrete domeinen van de semipublieke sector. Zo schreef ze eerder al over toezicht op de kinderopvang, deskundigheid van de overheid en bestuurlijk verval bij “zonnekoningen” in de semipublieke sector.

Judith van Erp, hoogleraar Regulatory Governance: Meike Bokhorst werkt al jarenlang parttime bij USBO als senior onderzoeker. De combinatie van haar Haagse netwerk, kennis van bestuurlijke processen en inhoudelijke kennis biedt unieke mogelijkheden om wetenschappelijke kennis relevant te maken voor de praktijk en over te brengen naar beleidsmakers en uitvoeringsorganisaties. Haar onderzoek spreekt zowel juristen als bestuurskundigen aan en betrekt overheidsprofessionals bij onderzoek. De afgelopen jaren heeft Meike Bokhorst belangrijke bijdragen geleverd aan het NWA-onderzoeksprogramma Vernieuwing van Toezicht.

Mirko Noordegraaf, hoofd departement van USBO over de benoeming van Meike Bokhorst: Al vele jaren hebben we als USBO een stevige relatie met de WRR, die mede via personen vorm, kleur en inhoud krijgt. Meike is nu een van die nieuwe personen. Hoewel ’nieuw’ - ze is natuurlijk al langer mede via USBO actief. Maar als hoogleraar kan ze die relatie met nog meer gewicht bestendigen, en vooral ook verrijken en versterken. We wensen haar succes met deze nieuw verworven hoedanigheid!