Marius Crainic ontvangt eerste Nederlandse Wiskundeprijs

Hoogleraar Marius Crainic is de winnaar van de Nederlandse Wiskundeprijs 2026. Die prijs wordt eens in de twee jaar uitgereikt aan een in Nederland werkzame wiskundige met uitzonderlijke wetenschappelijke prestaties en een grote internationale uitstraling. 

“Het is een hele eer”, zegt Crainic. “Ook bijzonder dat dit de eerste keer is dat de prijs wordt uitgereikt.” Tijdens de ceremonie verzorgt zijn voormalige promotor Ieke Moerdijk een lezing. Ook Camilo Arias Abad, de eerste promovendus die Crainic begeleidde, staat op het programma.

Doortastende theorie

Crainic ontvangt de prijs voor zijn baanbrekende werk op het gebied van Poisson-manifolds. Dit vakgebied is essentieel geweest voor de ontwikkeling van de kwantummechanica, want Poisson-manifolds vormen de wiskundige basis voor de overgang van klassieke mechanica naar kwantummechanica. Hij is de grondlegger van dit onderzoeksgebied, en wat oorspronkelijk bestond uit een serie losse voorbeelden gemotiveerd door de kwantummechanica, is door Crainic omgevormd tot een solide, diepgravende en doortastende theorie.

Ruimte voor zijpaadjes

Crainic: “In mijn tuin krijg ik de beste ideeën. Op commando geïnspireerd raken is echt heel moeilijk. Juist wanneer je met iets anders bezig bent – voor mij is dat tuinieren of fietsen – raak je het meest geïnspireerd.” Volgens hem laat fundamenteel onderzoek zich niet altijd plannen. “In onderzoeksvoorstellen moet je vooraf heel precies beschrijven wat je gaat doen. Maar onderzoek is niet lineair. Soms kan onderzoek gek lopen, en ontdek je iets heel anders dan je eigenlijk van plan was. Ik vind het dan ook belangrijk om de vrijheid te hebben om soms zijpaadjes in te kunnen, waar misschien wel nieuwe ontdekkingen liggen te wachten. Want soms ben je wel ergens naar op zoek, maar weet je nog niet precies wat dat is.” 

Van Roemenië naar Utrecht

Crainic groeide op in Roemenië en kwam in 1995 naar Utrecht via een Europees programma voor dat getalenteerde Bèta’s. Op anderhalf jaar aan de University of California in Berkeley na, is hij altijd aan de UU verbonden gebleven. Hij heeft hier helemaal z’n plek gevonden.

Al van kinds af aan is de onderzoeker gefascineerd door wiskunde. Zijn ouders waren allebei docent wiskunde en overal in huis lagen wiskundeboeken. “Op een gegeven moment vond ik er een die ik interessant vond, en toen was ik verkocht”, vertelt hij.

Nieuwe vragen

Vooral de meetkunde trok hem aan. Op de middelbare school ging Crainic steeds vaker meedoen aan wiskunde-olympiades, en schopte het daarmee tot op internationaal niveau. Inmiddels leidt hij in Utrecht een onderzoeksgroep op het gebied van Poisson-geometrie, een vakgebied binnen de moderne meetkunde dat raakvlakken heeft met natuurkunde en kwantummechanica.

Op het moment werkt hij met twee promovendi aan een boek over Poisson-manifolds. “Ik hoop dat het deze maand klaar is. Daarna kunnen we weer door met nieuwe vragen. Die zijn er namelijk altijd. Hoe meer je weet, hoe meer je ontdekt dat je heel weinig weet.” 

Op commando geïnspireerd raken is echt heel moeilijk. Juist wanneer je met iets anders bezig bent – voor mij is dat tuinieren of fietsen – raak je het meest geïnspireerd.

Jonge onderzoekers

Naast zijn onderzoek is Crainic zeer actief geweest in het begeleiden van jonge onderzoekers, waarvan er inmiddels velen aan universiteiten in Europa en in de Verenigde Staten zijn aangesteld. Tevens heeft Crainic ook bestuurlijke functies bekleed, hij was gedurende enkele jaren directeur van het nationale wiskundecluster Geometry and Quantum Theory en van het Mathematisch Instituut in Utrecht. In 2016 werd hij ook verkozen tot lid van de KNAW.