21 februari 2019

Oratie professor Manon Kluijtmans

Leren verbinden van onderzoek en praktijk

Oratie Manon Kluijtmans in Academiegebouw Utrecht

“We hebben bruggenbouwers nodig die met een been in het onderzoek en het andere in de praktijk staan. Die weten hoe beide werelden doeltreffend met elkaar te verbinden, met gunstige impact voor de maatschappij.” Dat zegt hoogleraar Manon Kluijtmans die sinds 1 december 2017 de nieuwe leerstoel ‘Education to connect science and professional practice’ bekleedt. Haar inaugurele rede van 15 februari gaat over het opleiden van deze bruggenbouwers.

“Je laten verrassen door wat je tegenkomt, door nieuwe ervaringen. Jezelf losweken van ingesleten patronen, af en toe fris naar je omgeving te kijken. Voor mij is dat de perfecte manier om te leren en te innoveren, en dat is waartoe ik mijn studenten wil uitdagen.” Met deze woorden zet Manon Kluijtmans de toon van haar rede, die voortgaat op het thema van innovatie, grenzen overbruggen en velden verbinden. Want haar nieuwe leerstoel richt zich op het opleiden van twee typen bruggenbouwers: zorgverlener-onderzoekers (clinician-scientists) en academisch docenten die hun eigen onderwijs onderzoeken (educator-scholars). “In beide gevallen dus steeds een link tussen praktijk en wetenschappelijk onderzoek.”

Manon vertelt te zijn gestart als onderzoeker waarbij haar interesse uitging naar patiëntgebonden onderzoek. In haar academische carrière verschoof haar aandacht steeds meer naar het onderwijs en naar onderwijs- en docentontwikkeling. Als opleidingsdirecteur Klinische Gezondheidswetenschappen begon ze met eigen onderwijskundig onderzoek ter verbetering van de onderwijspraktijk.

Pi-shaped professionals

Pi(п)-shaped professionals

Ze legt uit waarom er specifieke kennis nodig is over het opleiden van duale professionals, die onderzoek en praktijk combineren. “In het Utrechtse onderwijsmodel willen we alle studenten opleiden tot zogeheten T-shaped professionals: met een stevige kennispoot in één discipline, maar ook met de uitgestrekte armen, een brede blik en open houding richting andere disciplines voor samenwerking. Interprofessionele samenwerking is, zeker in de zorg, enorm belangrijk. Toch is het niet voldoende om alleen T-shaped professionals op te leiden”, stelt Manon. “Voor het verbinden van onderzoek hebben we immers Pi(п)-shaped professionals nodig: met één been stevig verankerd in onderzoek en het andere in de praktijk. Dat betekent niet alleen een dubbele opleiding maar, heel belangrijk: mèt aandacht voor de brugfunctie. Want met een dubbele opleiding heb je dan wel de twee fundamenten maar nog niet de verbinding ertussen.”

Zorgverleners-onderzoekers

Het UMC Utrecht heeft veel aandacht voor het opleiden van zorgverleners-onderzoekers, vervolgt Manon. “Denk aan het SUMMA-programma: een master waarin studenten gelijktijdig tot arts en onderzoeker worden opgeleid. En niet te vergeten het programma Klinische Gezondheidswetenschappen, waar ik me acht jaar als directeur voor heb ingezet. Hierin leiden wij onder anderen verplegingswetenschappers en fysiotherapiewetenschappers op om hun vakgebied te onderzoeken en te integreren in de praktijk. Een unieke opleiding in Nederland.
We weten uit onderzoek dat zorgverlener-onderzoekers hun brugfunctie als duidelijke rol ervaren, naast die van zorgverlener en onderzoeker. Maar de dubbele functie is niet gemakkelijk, het heeft vaak het gevoel dat er van beide kanten wordt getrokken.  Wel blijkt daarnaast duidelijk de enorme meerwaarde van de zorgverlener-onderzoekers, zowel voor de klinische relevantie van onderzoek als voor innovatie van de zorgpraktijk. Mijn pleidooi is dan ook dat organisaties de brugfunctie specifiek gaan benoemen, faciliteren en waarderen.”

Centre for Academic Teaching

Naast een betere verbinding tussen de beide werelden van zorg en onderzoek in de functie van de zorgverlener-onderzoeker, wil Manon ook in het academisch onderwijs de verbinding tussen onderzoek en praktijk stimuleren. Dit doet zij onder meer via haar functie als wetenschappelijk directeur van het Centre for Academic Teaching (CAT), dat zich sterk maakt voor docentprofessionalisering, onderwijsinnovatie en bevordering van kennis over academisch onderwijs. “Met CAT willen we een structurele brug slaan tussen praktijk en theorie van academisch onderwijs, om het leren van studenten optimaal te ondersteunen. Voor nieuwe inzichten en systematische verbetering van het academisch onderwijs zijn ook Pi-shaped docenten nodig: bruggenbouwers die zowel onderwijs geven als dit onderwijs onderzoeken. Ik hoop met mijn leerstoel bij te dragen aan de zichtbaarheid en erkenning van de academische docenten die de brugfunctie innemen tussen het onderwijs in hun discipline en de onderwijswetenschappen.”

Vice-rector ‘Teaching and Learning’

Tijdens de oratie kondigde de rector magnificus aan dat Manon vanaf 1 maart benoemd wordt tot vice-rector ‘Teaching and Learning’. Vanuit deze rol kan zij haar eigen brugfunctie nog verder versterken, niet alleen tussen het UMC Utrecht en de Universiteit Utrecht, maar ook tussen de UU en andere universiteiten, nationaal en internationaal.