21 april 2017

KNAW Fonds Staatsman Thorbecke 2017 toekenning aan Wijnand Mijnhardt

Prof. dr. Wijnand Mijnhardt
Prof. dr. Wijnand Mijnhardt

Het KNAW Fonds Staatsman Thorbecke stelt drie gevestigde wetenschappers in staat om een postdoc aan te stellen voor een onderzoeksproject dat raakt aan het gedachtegoed van de voormalige staatsman. Een van de drie gelukkigen is hoogleraar vergelijkende wetenschapsgeschiedenis prof. dr. Wijnand Mijnhardt, die een subsidie kreeg toegekend van €177.500. Met deze subsidie kan historica dr. Catharina Th. Bakker (Cultuurgeschiedenis) onder Mijnhardts supervisie verder werken aan haar biografie van Franz Joseph Harbaur (1776-1824), de lijfarts van koning Willem I.

Inzicht in de Nederlandse staat

Doel van de publicatie is Harbaur, een plattelandsjongen uit de Elzas, te portretteren als een voorbeeld van sociale stijging in zijn tijdperk en via dit verhaal inzicht te geven in de wording van de Nederlandse staat, de stand van de medische wetenschap, het ontstaan van de gezondheidszorg in Nederland, de culturele elite en de Nederlandse bestuurscultuur begin negentiende eeuw.

Dr. Catharina Th. Bakker
Dr. Catharina Th. Bakker

Bakker wil via de persoon van Harbaur laten zien dat de Nederlandse samenleving rond 1800 belangrijke internationale culturele en intellectuele dwarsverbanden kende. Ook wil de biografie met het verhaal van Harbaur inzicht verschaffen in het opkomende koningshuis begin negentiende eeuw en de ontstaansgeschiedenis van de Nederlandse gezondheidszorg. Harbaur was onder meer verantwoordelijk voor nieuwe geneeskundige staatsregelingen, iets waar de latere staatsman Thorbecke op voortbouwde. Bakker verzamelde tijdens een voorstudie al veel bronnenmateriaal in archieven in binnen- en buitenland, waardoor de studie een gevleugelde start krijgt. De lijfarts van de koning verschijnt naar verwachting begin 2019.

Frans Joseph Harbaur

Franz Joseph Harbaur (1776-1824), de lijfarts van koning Willem I, wacht al bijna tweehonderd jaar op zijn biografie. Harbaur was een man van vele kwaliteiten, maar het was vooral de tijdgeest – de roerige revolutionaire periode met nieuwe idealen en afbraak van gevestigde instituties – die zijn sociale stijging tot vertrouweling van de koning mogelijk maakte.

Harbaur, afkomstig uit de Elzas, studeerde en praktiseerde in verschillende Europese landen. De ideeën en kennis die hij gaandeweg opdeed weerspiegelen zich in projecten voor gezondheidszorg en wetenschap die hij onder koning Willem I realiseerde. Zijn levensgeschiedenis biedt tevens een kijkje in de sociale en politieke omgangsvormen rond 1800 en maakt een onderbelichte dimensie van het artsenberoep zichtbaar: het intieme contact met patiënten dat tot een hechte vertrouwensband kan leiden.