Jackie June ter Heide benoemd tot bijzonder hoogleraar Morele aspecten van Psychotrauma

Per 1 juni 2026 is Jackie June ter Heide, klinisch psycholoog en onderzoeker bij ARQ Centrum'45, onderdeel van ARQ Nationaal Psychotrauma Centrum, benoemd tot bijzonder hoogleraar Morele aspecten van Psychotrauma aan de Universiteit Utrecht. Ter Heide: “Posttraumatische angstklachten zijn goed behandelbaar met traumagerichte therapie, maar voor de behandeling van morele posttraumatische klachten bestaat nog beperkte evidentie.”

Het is een bekend gegeven, zeker onder mensen die zich bezighouden met psychotrauma: schokkende gebeurtenissen kunnen leiden tot aanhoudende gevoelens van angst. Deze uiten zich in kenmerkende posttraumatische klachten als nachtmerries en flashbacks. Ter Heide: “Minder bekend is dat schokkende gebeurtenissen ook kunnen leiden tot morele problematiek, waaronder verstrekkende gevoelens van schuld en schaamte, sociaal terugtrekken en morele ontgoocheling.”

Hoge druk

De nieuwe hoogleraar legt uit dat klachten kunnen ontstaan na gebeurtenissen waarin mensen onder hoge druk moesten handelen. “En dan veelal in tegenstrijd met hun eigen morele overtuigingen.” Sommige beroepsgroepen maken zoiets relatief vaak mee. “Denk aan een militair die een vermeende terrorist doodschiet, die een ongewapende burger blijkt te zijn. Of een politieagent die er niet in slaagt iemand uit een brandend huis te redden.”

Mijn leerstoel richt zich op de psychosociale impact van moreel beladen gebeurtenissen.

Moreel beladen gebeurtenissen

Ter Heide geeft aan dat ook schokkende gebeurtenissen die burgers meemaken door een morele bril bekeken kunnen worden. “Slachtoffers van seksueel geweld bijvoorbeeld worden vaak onder morele dreiging (‘je bent vies, niemand zal je geloven’) gedwongen tot gedrag dat leidt tot zelfverwijt (‘als ik maar had teruggevochten’) en zelfveroordeling (‘ik ben walgelijk’). Ze kunnen moeite hebben de schuld bij de pleger te leggen. Mijn leerstoel richt zich in het bijzonder op de psychosociale impact van dit soort moreel beladen gebeurtenissen.”

Eer

Dat Ter Heide zowel bij ARQ als bij de Universiteit Utrecht werkzaam zal zijn, noemt ze “heel bijzonder”. “De Utrechtse universiteit is een oude, eerbiedwaardige universiteit. En de afdeling Klinische Psychologie heeft een sterke traditie van onderzoek naar trauma en rouw. ARQ Nationaal Psychotrauma Centrum heeft een leidende positie op het gebied van advisering, onderzoek en behandeling van psychotrauma. Er bestond al samenwerking tussen de twee partijen, met hoogleraaraanstellingen van Rolf Kleber, Paul Boelen en Trudy Mooren. Ik vind het een eer dat ik daar nu ook deel van mag uitmaken.”