27 september 2019

De reconstructie van een verdwenen continent

Internationale pers duikt massaal op onderzoek naar Groot-Adrië

Reconstructie van Groot-Adrië, Afrika en Europa, rond 140 miljoen jaar geleden. Omwille van de duidelijkheid is Eurazië hier weergegeven volgens de huidige toestand.

Geoloog Douwe van Hinsbergen en zijn team reconstrueerden het ontstaan en verdwijnen van het continent Groot-Adrië, in een bredere studie naar de gebergtevorming en platentektoniek in het hele Middellandse Zeegebied. Het persbericht over hun onderzoek leidde tot een lawine aan artikelen.

Een van de eersten die het nieuws oppikte was Radio 1, wat resulteerde in een interview op 6 september. De storm bracht echter pas echt goed los toen diezelfde dag Science er een lang artikel aan wijdde (dat uiteindelijk werd verkozen tot één van de tien 'favorite science news stories' van het jaar). Uitgebreide verhalen in National Geographic, BBC Mundo (de Latijnsamerikaanse tak van de Britse omroep) en The Daily Mail deden de rest.

Heel opvallend: aanvankelijk waren het vooral Spaanstalige media die het nieuws over “Gran Adria” brachten. Niet lang daarna verschenen er ook berichten op andere niet-Engelstalige websites, van Finland tot Saoedi-Arabië en van Indonesië tot Armenië. Ook mediareuzen als The Washington Post, CBS News, TimeNBC, CNN, Fox News en het Russische staatspersbureau Tass is het bericht inmiddels niet ontgaan. Op zaterdag 21 september wijdde het NRC er een artikel aan en enkele dagen later sprak Van Hinsbergen live met CTV News, de grootste Canadese commerciële omroep. Marco Maffione (Universiteit van Birmingham), co-auteur van het artikel en voormalig post-doc bij het Utrechtse departement Aardwetenschappen, werd door de Italiaanse publieke omroep RAI om een toelichting gevraagd over het "continente perduto".

Het bestaan van dit verdwenen continent was al langer bekend, maar Van Hinsbergen en zijn team waren de eersten die zich waagden aan een reconstructie, niet alleen van Groot-Adrië maar van het hele Middellandse Zeegebied over de afgelopen 240 miljoen jaar. De animatie die Van Hinsbergen op Youtube plaatste is inmiddels al meer dan 300.000 keer bekeken.

Het enige wat er nu nog intact is van het verdwenen continent is een strook die loopt van Turijn via de Adriatische Zee naar de hak van de laars die Italië is. Dat gebied was onder geologen al bekend als “Adrië”. Van Hinsbergen doopte het verdwenen continent daarom “Groot-Adrië” (“Greater Adria” in het Engels). Met de internationale persaandacht lieten vertalingen in andere taalgebieden niet lang op zich wachten en dat leidde tot mooie toponiemen als Nagy-Adria, Adria e Madhe, Hiid-Aadria, Wielka Adria, Adria Maggiore en Velika Adrija, om er maar een paar te noemen. Het verdwenen continent is nu in één klap letterlijk en figuurlijk op de kaart gezet.

Douwe van Hinsbergen is hoogleraar Mondiale Tektoniek en Paleogeografie aan de Universiteit Utrecht. Een selectie van de nieuwsartikelen is te vinden op zijn website http://www.geologist.nl/outreach/

Lees ook het oorspronkelijke persbericht: https://www.uu.nl/nieuws/verdwenen-continent-middellandse-zeegebied

De globale ligging van Groot-Adrië 140 miljoen jaar geleden. Ook hier is Eurazië omwille van de duidelijkheid weergegeven volgens de huidige toestand.