Interdisciplinair onderzoek vergt een ander reviewproces

Hoe moet interdisciplinair onderzoek beoordeeld worden? Dr. Madelijn Strick, universitair hoofddocent Sociale Psychologie, legt in deze blog uit waarom interdisciplinair onderzoek niet langs een monodisciplinaire meetlat gelegd moet worden.

“Ik heb drie manuscripten die ik herhaaldelijk opnieuw indien voor publicatie in een wetenschappelijk tijdschrift en die steeds worden afgewezen. In die manuscripten wordt interdisciplinair onderzoek beschreven. Op alle drie de projecten kijk ik met plezier en trots terug, maar de moeite om ze te publiceren is wel een domper op de feestvreugde.

Onderzoek op het snijvlak van disciplines is vaak creatief en heeft potentieel grote maatschappelijke impact.

Mijn wetenschappelijke discipline – de sociale psychologie – was jarenlang in zichzelf gekeerd. We deden onderzoek samen met vakgenoten en publiceerden in onze “eigen” psychologiebladen. De laatste jaren is er juist een trend om meer samen te werken met andere disciplines en externe organisaties. Die trend vind ik goed. Want onderzoek op het snijvlak van disciplines is vaak creatief en heeft potentieel grote maatschappelijke impact. Maar mijn indruk tot nu toe is dat dit interdisciplinaire onderzoek wel lastig te publiceren is."

Beoordeling van interdisciplinair onderzoek

"Monodisciplinair onderzoek publiceren is al moeilijk genoeg; het vergt zeer specialistische kennis van de disciplinaire theorie en methoden. Interdisciplinair onderzoek voldoet vaak niet aan die strenge eisen. De kracht van interdisciplinair onderzoek is juist het op een vernieuwende manier samenbrengen van inzichten uit verschillende vakgebieden, soms gecombineerd met praktijkkennis uit maatschappelijke organisaties. Die meerwaarde lijkt nog nauwelijks meegewogen te worden in de beoordeling van interdisciplinaire projecten.

Dr. Madelijn Strick (Foto: Ed van Rijswijk)

Als je een interdisciplinair onderzoek indient voor publicatie zijn er twee opties: het manuscript wordt beoordeeld door een homogeen team van reviewers van dezelfde discipline, of door een divers team van reviewers van verschillende disciplines. De eerste optie werkt nadelig, want het onderzoek wordt dan door een specialistische bril bekeken. Maar een divers team is net zo erg, zo begrijp ik van collega’s die hier ervaring mee hebben. Het viel hen op dat de reviewers geneigd waren elementen van het manuscript te negeren die uit een andere discipline kwamen. Hun beoordeling ging dus vooral over de aspecten die binnen hun eigen expertise vielen. En daarover waren ze net zo kritisch als bij monodisciplinair onderzoek.

Het systeem van reviewen zal moeten veranderen als we interdisciplinair onderzoek op waarde willen schatten.

Interdisciplinair onderzoek zou niet langs een monodisciplinaire meetlat gelegd moeten worden. Je moet het onderzoek ook niet opdelen in de verschillende monodisciplinaire stukjes, en die apart van elkaar beoordelen. Dan verlies je uit het oog dat het geheel vaak meer is dan de som der delen.

In de toekomst zal ik bij het opzetten van nieuw interdisciplinair onderzoek eerder en dieper nadenken hoe ik het project beter kan positioneren voor wetenschappelijke publicatie. Maar wellicht is het niet alleen mijn fout. Ook het systeem van reviewen zal moeten veranderen als we interdisciplinair onderzoek op waarde willen schatten."

Madelijn Strick, PhD. Lid van de Utrecht Young Academy. Universitair hoofddocent Sociale, Gezondheids-, en Organisatiepsychologie. Auteur van “Humor is een van de vier pijlers onder het universum (de andere drie ben ik vergeten)”.