Hofvijver Fellowship voor historicus Annelotte Janse om paradox te ontwarren

Annelotte Janse © Willeke van Moorselaar
Annelotte Janse © Willeke van Moorselaar

Historicus Annelotte Janse ontving onlangs een Hofvijverkring Fellowship om drie maanden onderzoek te doen in verschillende Amerikaanse archieven. Het Fellowship stelt haar in staat om een ogenschijnlijke paradox te ontwarren: de internationale samenwerking tussen uitgesproken nationalistische rechts-extremisten.

Nieuwe archieven

Met haar nieuwe onderzoek krijgt Janse de kans om haar proefschrift over de internationalisering van (West-)Duits rechts-extremisme tussen de jaren ‘60 tot 2000 te verrijken vanuit het perspectief van West-Duitse en Amerikaanse extremisten. 

“Ik ben ontzettend blij om dankzij het HVK Fellowship nieuwe archieven aan te kunnen boren”, zegt Janse. “Zo kom ik meer te weten over hoe de gedeelde strijd voor ‘het witte ras’ sinds de jaren ‘60 kameraadschap, mobilisatie en geweld voortbracht in West-Duitsland en de Verenigde Staten.”

Internationale nationalisten?

“Tijdens de eerste jaren van mijn promotieonderzoek ontdekte ik dat veel Duitse rechts-extremisten naar de Verenigde Staten keken als voorbeeld en inspiratiebron”, legt Janse uit.

Rechtsextremisten hebben zich in de afgelopen eeuw internationaal verenigd. Maar tot nu toe is er nog weinig geschreven over hun gezamenlijke ‘strijd’ tegen links-progressieve politiek, migratiestromen en de effecten van globalisering en modernisering.

De collecties die ik nu kan onderzoeken bevatten een schat aan documenten.

Annelotte Janse © Willeke van Moorselaar
Annelotte Janse

“Het is moeilijk om aan de hand van Duitse bronnen de Amerikaanse reacties op hun interesse te peilen en om de invloed ervan op de internationale ontwikkeling en verspreiding van rechtsextremisme vast te stellen.” Er zijn dan ook nog een hoop vragen die Janse wil beantwoorden.

Rechtsextremisme vanuit een nieuw, transnationaal perspectief

Waarom gingen Amerikaanse rechts-extremisten in de jaren tussen 1960 en 2000 allianties aan met Duitse gelijkgezinden? Op welke gedeelde idealen en gehate vijandsbeelden stoelden deze inspanningen? Welke factoren bevorderden of blokkeerden trans-Atlantische reizen en ontluikende samenwerking? En welke rol speelden in Amerika wonende Duitse neonazi's bij het bemiddelen in internationale contacten? “Ik wil deze zaken graag grondiger onderzoeken, maar dat is onmogelijk met uitsluitend Duitse bronnen”, benadrukt Janse.

Dankzij de Hofvijverkring krijgt Janse nu de kans om haar vragen te beantwoorden. In de Verenigde Staten zal ze vier archieven bezoeken, waar zowel archief- als persoonlijke collecties van prominente Amerikaanse extreemrechtse leiders en groeperingen worden bewaard.

Janse verklaart: “Deze collecties bevatten niet alleen een schat aan documenten die door en voor de Amerikaanse extreemrechtse scene werden geschreven. Ze herbergen ook persoonlijke correspondentie tussen verschillende rechts-extremisten – een uniek type bron als het gaat om rechts-extremisten die zich in clandestiene kringen begaven.”