Hoe werken de beleidskaders voor Rijksorganisaties op afstand?

Ministeries Den Haag
Foto: ruddy.media on Unsplash

Onderzoekers van het departement Bestuurs- en Organisatiewetenschap (USBO) van de Universiteit Utrecht gaan onderzoek doen naar het functioneren van de kaders voor Rijksorganisaties op afstand. Samen met adviesbureau Andersson Elffers Felix (AEF) zullen zij de beleidskaders evalueren waarbinnen bijvoorbeeld inspectiediensten, planbureaus, markttoezichthouders of uitvoeringsorganisaties als UWV, NVAO en RIVM werken. Het gaat om vele honderden, min of meer zelfstandige organisaties op rijksniveau. Helpen de huidige beleidskaders deze organisaties om maatschappelijke meerwaarde te realiseren? Hoe is het gesteld met hun onafhankelijkheid? En kunnen ministers hun verantwoordelijkheid voor deze organisaties waarmaken? Dat zijn vragen die in dit onderzoek in opdracht van de ministeries van Binnenlandse Zaken en Financiën aan de orde komen.

Beleidskaders voor Rijksorganisaties op afstand

Honderden Rijksorganisaties voeren op afstand van de beleidsdepartementen publieke taken uit. Deze organisaties, van klein tot groot, kennen een groot en gevarieerd takenpakket, verspreid over alle beleidsterreinen. Denk aan het UWV, de Gezondheidsraad, de Inspectie van het Onderwijs en het RIVM. Deze organisaties zijn ingericht als zelfstandig bestuursorgaan (zbo), agentschap, rijksinspectie, adviescollege of planbureau. Ook stichtingen leveren een belangrijke bijdrage aan het functioneren van de overheid.

Er zijn verschillende kaders ontwikkeld om de verhouding van ‘Rijksorganisaties op afstand’ met de beleidsdepartementen en de minister goed te regelen. Voorbeelden daarvan zijn de Kaderwet zbo’s en de Regeling agentschappen.

Voor dit onderzoek zullen de samenwerkende onderzoekers de opzet en de werking van deze kaders nauwkeurig in beeld gaan brengen; de doeltreffendheid en doelmatigheid gericht op versterking van de onafhankelijkheid van de Rijksorganisaties beoordelen; het benoemingenbeleid bij zbo’s en adviescolleges bestuderen en onderzoek doen naar de betrokkenheid van de overheid in het (mede) oprichten van privaatrechtelijke stichtingen.

De eindrapportage van de brede evaluatie zal naar verwachting worden opgeleverd in het najaar van 2021.

Onderzoeksteam: USBO en AEF

Voor dit onderzoek werken wetenschappers van het departement Bestuurs- en Organisatiewetenschap (USBO) van de Universiteit Utrecht samen met adviseurs van Andersson Elffers Felix (AEF), bureau voor maatschappelijke vraagstukken, dat overheden, publieke en private organisaties ondersteunt bij strategische vernieuwingen. 

Het onderzoeksteam van de Universiteit Utrecht bestaat uit prof. dr. Thomas Schillemans, Lars Brummel Msc., dr. Meike Bokhorst en prof. dr. Judith van Erp.

Meer informatie

Lees meer over het onderzoek op de website van AEF.

Of neem contact op met prof. dr. Thomas Schillemans.