Hoe gaat het met LHBTQ+’ers in Nederland met een islamitische achtergrond?
Gabriël van Beusekom, universitair docent bij Interdisciplinaire Sociale Wetenschap, onderzoekt de mentale gezondheid van LHBTQ+-personen met een islamitische achtergrond in Nederland. Welke factoren vergroten het risico op psychische klachten, en welke factoren kunnen juist beschermen?
‘Mental Health and Wellbeing of LGBTQ+ Adults with an Islamic Background in the Netherlands: Intersectional Minority Stress and Social Support’ – dat is de titel van het vragenlijstonderzoek dat Gabriël van Beusekom samen met student-assistent Zehdi Qouassem uitvoert.
Waarom doe je specifiek onderzoek onder deze groep?
Gabriël: “Uit onderzoek weten we dat LHBTQ+-personen gemiddeld vaker psychische klachten ervaren dan heteroseksuele en cisgender personen. Tegelijkertijd lijken sommige groepen extra kwetsbaar. Iemand kan bijvoorbeeld te maken krijgen met vooroordelen vanwege diens seksuele oriëntatie of genderidentiteit. Mensen die daarnaast ook een islamitische achtergrond hebben, en vaak ook tot een etnische minderheid behoren, kunnen met meerdere vormen van afwijzing of uitsluiting te maken krijgen. Ook binnen de LHBTQ+-gemeenschap verschillen ervaringen sterk. Wij willen weten: wat maakt dat het goed of niet goed met iemand gaat?”
We vragen naar verschillende vormen van stress en naar ervaringen die van invloed kunnen zijn op iemands mentale gezondheid.
Hoe ziet het onderzoek eruit?
“Op dit moment verzamelen we gegevens met behulp van een online vragenlijst. We vragen naar verschillende vormen van stress en naar ervaringen die van invloed kunnen zijn op iemands mentale gezondheid. Denk aan afwijzing vanwege seksuele oriëntatie of genderidentiteit. Daarbij kijken we naar verschillende contexten.
Bijvoorbeeld: word je binnen je eigen gezin afgewezen vanwege je seksuele oriëntatie of genderidentiteit? Of ervaar je juist uitsluiting binnen de LHBTQ+-gemeenschap vanwege je culturele of religieuze achtergrond? Of merk je dat mensen binnen die gemeenschap je vooral aantrekkelijk vinden vanwege je etnische achtergrond? We onderzoeken ook of religie van betekenis kan zijn. Vaak wordt gedacht dat religie het moeilijker maakt voor deze groep. Maar dat hoeft helemaal niet zo te zijn!”
Vrienden die op je lijken
Gabriël van Beusekom onderzoekt ook de rol van vriendschappen. “We onderzoeken of het LHBTQ+-personen helpt wanneer zij vrienden hebben met wie zij meerdere aspecten van hun achtergrond en identiteit delen. Bijvoorbeeld vrienden die ook queer zijn en een vergelijkbare religieuze, culturele of migratieachtergrond hebben. We willen weten of zulke vriendschappen anders samenhangen met mentale gezondheid dan vriendschappen waarin slechts één deel van iemands identiteit wordt gedeeld.”
Sociale steun en veerkracht
Gabriël: "Naast verschillende vormen van minderheidsstress onderzoeken we ook welke factoren juist beschermend kunnen zijn. Denk aan sociale steun van familie, vrienden of de LHBTQ+-gemeenschap, gevoelens van verbondenheid en de rol die religie voor sommige mensen kan spelen. Zo willen we beter begrijpen welke factoren bijdragen aan een betere mentale gezondheid."
Vaak wordt gedacht dat religie het moeilijker maakt voor deze groep. Maar dat hoeft helemaal niet zo te zijn!
Op weg naar 300 deelnemers
De grote uitdaging leek om genoeg deelnemers te vinden, omdat deze groep zich doorgaans niet duidelijk profileert. Toch heeft Gabriël van Beusekom inmiddels bijna 250 ingevulde vragenlijsten verzameld en verwacht hij uit te komen op ongeveer driehonderd deelnemers. Een mooi aantal voor een onderzoek naar een relatief moeilijk bereikbare doelgroep. Hoe krijgt hij dat voor elkaar? Gabriël: “We maken vooral gebruik van snowball sampling. We vragen mensen uit de doelgroep om de oproep binnen hun eigen netwerk te delen. Daarnaast verspreiden we de vragenlijst via sociale media, maatschappelijke organisaties en QR-codes in de wachtkamers van GGD's. Ook hebben bekende Nederlanders, onder wie acteur en schrijver Abbie Chalgoum, onze oproep gedeeld. Ons team helpt bovendien actief bij de werving. Studentassistenten die de doelgroep goed kennen en actief zijn binnen relevante netwerken brengen de vragenlijst onder de aandacht en bezoeken bijeenkomsten zoals Queer Oriental.”
Vrijwillige inzet, groot maatschappelijk belang
De dataverzameling loopt tot oktober. Daarna volgt, tot februari, een kwalitatief onderdeel waarvoor deelnemers aan de vragenlijst zich kunnen aanmelden voor een interview. “Het onderzoek kost veel tijd en loopt nog een aantal maanden door. Voor dit project is geen grote externe subsidie beschikbaar. Toch vonden we het belangrijk om het op te zetten, omdat er nog weinig bekend is over de mentale gezondheid van LHBTQ+-personen met een islamitische achtergrond. Dankzij de inzet van een klein team, studentassistenten en andere betrokkenen kunnen we dit onderzoek toch uitvoeren.”
Impact
Het onderzoek zal waarschijnlijk leiden tot enkele wetenschappelijke artikelen, verwacht Gabriël van Beusekom. “Daarnaast willen we de onderzoeksresultaten delen met gemeenschappen en organisaties van LHBTQ+-personen met een islamitische achtergrond. Ook denken we aan een klankbordgroep, om zicht te krijgen op onze blinde vlekken en impliciete vooronderstellingen.”