Hiaten in de Grondwet: Verkenningen van rechtvaardigheid in een snel veranderende samenleving

Het eerste exemplaar van het boek ‘Hiaten in de Grondwet’ is op 21 januari 2026 overhandigd aan de voorzitter van de Eerste Kamer Mei Li Vos. In dit boek, dat Joyce Sylvester schreef als Academic Fellow aan de Universiteit Utrecht, laat ze samen met zes coauteurs zien hoe artikel 1 Grondwet (gelijke behandeling en het discriminatieverbod) en artikel 21 Grondwet (bewoonbaarheid en bescherming van het leefmilieu) met elkaar zijn vervlochten en aan de eisen van deze tijd moeten worden aangepast. 

Hoewel deze grondwetsbepalingen bedoeld zijn om burgers te beschermen, ervaren veel mensen die bescherming in de praktijk nauwelijks, betoogt hoofdacteur Joyce Sylvester. Co-auteurs zijn o.a. vanuit de faculteit Recht, Economie, Bestuur en Organisatie hoogleraren Mirko Noordegraaf en Marleen van Rijswick en studenten Juliette Ronner en Naomi Smit. En verder schreven mee: watergraaf van waterschap Vechtstromen Stefan Kuks en schrijver en milieujurist Jessica den Outer. Joyce Sylvester is zelf ook dijkgraaf, van het waterschap Amstel Gooi en Vecht en voorzitter van de Staatscommissie tegen Discriminatie en Racisme. Professor Mirko Noordgeraaf is ook lid en  tevens vice-voorzitter van die staatscommissie. 

De meest kwetsbare mensen ondervinden de zwaarste gevolgen van klimaatverandering en milieuproblemen.

De Nederlandse Grondwet biedt momenteel onvoldoende bescherming tegen hedendaagse vormen van ongelijkheid, met name op het snijvlak van sociaaleconomische en sociaalecologische rechtvaardigheid, schrijven de auteurs. Ongelijkheid manifesteert zich niet alleen in werk, zorg en wonen, maar ook in vraagstukken rond klimaatverandering, vervuiling en waterveiligheid. “Deze problemen versterken elkaar en raken vooral kwetsbare groepen in de samenleving. Terwijl juist deze groepen de zwaarste gevolgen van klimaatverandering en  milieuproblematiek ondervinden.”

Nieuwe wegen

Hiaten in de Grondwet is niet alleen een reflectie op de betekenis van grondrechten in de 21e eeuw, maar vooral een oproep aan de politiek. Sylvester: “Alleen door grondrechten te moderniseren, opnieuw te doordenken en dichter bij mensen te  brengen, kan de Grondwet uitgroeien tot een levende maatschappelijke leidraad die ook toekomstige generaties daadwerkelijk beschermt.” Gezien het karakter van de  Grondwet en de huidige juridische context is dit echter nog niet zo eenvoudig. De auteurs slaan nieuwe wegen in en komen met oplossingen, die positieve gevolgen hebben voor de rechtsbescherming van Nederlandse burgers.

• Joyce Sylvester
• Hiaten in de Grondwet, Verkenningen van rechtvaardigheid in een snel veranderende samenleving
• Uitgever: Boom Juridische Uitgevers
• Paperback
• Nederlands
• 21 januari 2026
• 1e druk
• ISBN: 9789047302643