Friedrich Förster benoemd tot EMBO Member

Onderzoeker Friedrich Förster is verkozen tot lid van de European Molecular Biology Organization (EMBO), een van de meest prestigieuze verenigingen in de life sciences. EMBO roemt Förster voor de nieuwe methoden die hij ontwikkelde om moleculaire processen rechtstreeks in cellen zichtbaar te maken. Forster: “Veel grote wetenschappelijke uitdagingen kunnen we alleen in Europees verand aanpakken.”

Biofysicus Friedrich Förster van de Universiteit Utrecht is verkozen tot lid van de European Molecular Biology Organization (EMBO). Het lidmaatschap geldt als een van de hoogste onderscheidingen in de Europese levenswetenschappen en wordt toegekend aan onderzoekers die internationaal een uitzonderlijke bijdrage hebben geleverd aan hun vakgebied.

“Het is mooi om te zien dat collega's waarderen wat ik heb kunnen bijdragen aan het vakgebied,” zegt Förster. “Voor mij voelt het ook als erkenning dat het onderzoek dat wij doen belangrijk is voor de biologie.”

Moleculen live bekijken

Förster en zijn onderzoeksteam richten zich vooral op het zichtbaar maken van moleculaire processen in cellen. Het idee daarachter is om moleculen te bestuderen in hun natuurlijke omgeving, dus in de cellen waarin ze voorkomen. Op die manier kunnen biologen veel beter zien hoe de moleculen ontstaan en hun taken uitvoeren. 

Voorheen konden biologen alleen moleculen bestuderen die waren nagemaakt of uit de cel waren gehaald; en dus niet meer in hun natuurlijke omgeving zaten. Met die aanpak krijg je op zich wel een beeld van een molecuul, maar dan weet je nog lang niet wat het écht doet, aldus Förster.

Dankzij de technieken die we hebben ontwikkeld kunnen we moleculen nu live zien, terwijl ze aan het werk zijn.”

“De grote vraag is dus niet hoe een molecuul eruitziet”, zegt Förster. “We willen vooral weten wat een molecuul daadwerkelijk uitvoert in een cel, met welke andere moleculen het samenwerkt en hoe die processen verlopen. Dankzij de technieken die we hebben ontwikkeld kunnen we die moleculen daadwerkelijk live in actie zien, terwijl ze aan het werk zijn.”

Kijken onder de motorkap van de cel

Försters team leverde belangrijke bijdragen aan de ontwikkeling van een techniek waarmee onderzoekers driedimensionale beelden kunnen maken van de binnenkant van cellen. Die techniek staat nu bekend als cryo-elektronentomografie. 

In de kern bestaan zijn bijdragen uit nieuwe rekenmethoden die enorm veel microscopische beelden van moleculen kunnen combineren, ook als die beelden van matige kwaliteit zijn. Door die samenstelling ontstaan extreem gedetailleerde beelden waarmee onderzoekers de structuren van biomoleculen zeer nauwkeurig kunnen bestuderen.

In zijn eigen onderzoek gebruikt Förster deze technieken om te begrijpen hoe cellen eiwitten produceren en verwerken. Zijn groep bracht onder meer in beeld hoe verschillende eiwitten worden gemaakt aan het endoplasmatisch reticulum, een essentieel onderdeel van de cel. Met deze kennis op zak inzichten kunnen onderzoekers beter achterhalen wat er misgaat bij ziekten waarbij de productie of verwerking van eiwitten verstoord raakt. Voorbeelden daarvan zijn taaislijmziekte en diabetes type 1.

Van fundamentele kennis naar ziektes aanpakken

Hoewel het onderzoek van Förster sterk fundamenteel van aard is, verwacht de biofysicus dat het kan leiden tot meer kennis over hoe ziekten ontstaan. Talloze ziekten ontstaan immers doordat er op moleculaire schaal iets mis is met eiwitten in de cel.

Als een kleine verandering in een eiwit uiteindelijk leidt tot ziekte, dan moeten we precies begrijpen wat er op moleculair niveau gebeurt

“Als een kleine verandering in een eiwit uiteindelijk leidt tot ziekte, dan moeten we precies begrijpen wat er op moleculair niveau gebeurt,” zegt hij. “We kunnen dan werken aan nieuwe, zeer doelgerichte behandelingen.”

Optrekken in Europees verband

Naast de wetenschappelijke erkenning ziet Förster het EMBO-lidmaatschap ook als een kans om bij te dragen aan de toekomst van de Europese wetenschap. EMBO speelt nu al een belangrijke rol bij het organiseren van conferenties, opleidingen en samenwerkingen tussen onderzoekers uit heel Europa. Dat kan volgens Förster verder worden uitgebreid.

Veel grote uitdagingen waar wetenschap nu voor staat, kunnen we alleen in Europees verband aanpakken. Voor afzonderlijke landen is dat vaak niet haalbaar

“Veel van de grote uitdagingen waar wetenschap nu voor staat kunnen we alleen op Europees niveau aanpakken," zegt Förster. “Voor afzonderlijke landen is dat vaak niet haalbaar.”

Förster wijst er ook op dat wetenschappers niet langer vanzelfsprekend kunnen rekenen op toegang tot Amerikaanse onderzoeksfinanciering, infrastructuur en databronnen. 

“Juist daarom vindt is het belangrijk dat Europa blijft investeren in sterke eigen netwerken, faciliteiten en kennisuitwisseling. EMBO is een mooie organisatie die onderzoekers samenbrengt en helpt om die samenwerking sterker te maken. Ik kijk ernaar uit om daar de komende jaren actief aan bij te dragen.”

Over EMBO

EMBO (European Molecular Biology Organization) is een internationale organisatie van meer dan 2.200 vooraanstaande onderzoekers in de levenswetenschappen. Jaarlijks worden nieuwe leden gekozen op basis van hun uitzonderlijke wetenschappelijke prestaties en hun bijdrage aan de ontwikkeling van het vakgebied.