Floris Cohen in De Kennis van Nu: ‘Newton was een betrekkelijk onmogelijke man’

Isaac Newton werd vooral bekend als de grondlegger van de klassieke mechanica. Wat minder mensen weten is dat hij een einzelgänger was, die ontzettend op kon gaan in zijn onderzoek. In de serie ‘Op de schouders van reuzen’, in het radioprogrammaDe Kennis van Nu, staat iedere week een wetenschappelijke grootheid centraal. Op 4 augustus spraken prof. dr. Floris Cohen (UU) en prof. dr. Erik Verlinde (UvA) over Newton. Wat voor man was hij en hoe heeft hij het tot wetenschappelijke reus weten te schoppen?

Intellectuele krachttoer

Van Floris Cohen, hoogleraar Vergelijkende geschiedenis van de natuurwetenschap, verscheen in 2010 het boek Isaac Newton en het ware weten (Bert Bakker/Prometheus). Daarin is ondere te lezen dat de wetten van Newton gepubliceerd werden in 1687, in de Principia (officieel de Philosophiae Naturalis Principia Mathematica). De inzichten van de achttiende-eeuwse natuurkundige bleken de wiskundige grondbeginselen van de natuurwetenschap. “Newton werkte wel tweeënhalf jaar aan dat boek. Het was een enorme intellectuele krachttoer van hem, om op het idee te komen van kwantificeerbare krachten,” aldus Cohen.

Van einzelgänger naar high society

Hoewel hij een heel boek wijdde aan de man, heeft Cohen weinig sympathie voor Newton: “Hij was een betrekkelijk onmogelijke man.” Desondanks schetste hij een beeld van Newtons karakter. Er is namelijk relatief veel bekend over de natuurkundige, onder meer omdat hij veel schreef, niets weggooide en als Londense muntmeester vaak genoemd wordt in officiële geschriften.

Cohen omschreef Newton als een “vrij klassiek Asperger-type”, een zeer intelligente man met een beperkt inlevingsvermogen (“hoewel je natuurlijk niet iemand kan diagnosticeren die je nu niet meer in de dokterskamer kan ontvangen”).

Newtons kluizenaarsbestaan, dat hij vooral leidde in zijn periode in Cambridge, veranderde toen hij muntmeester werd in Londen. Daar liet hij zien een competent manager te zijn en werd hij opgenomen in het establishment, vertelde Cohen in de uitzending.

Het bleek een keerpunt te zijn in Newtons sociale leven, ook al bleef hij de rest van zijn leven incapabel om echte vriendschappen te sluiten. Cohen: “Het kon zomaar gebeuren dat hij in de andere kamer wijn ging halen voor zijn vrienden en dan niet meer terug kwam, omdat hem onderweg iets te binnen schoot wat hij moest noteren.”