4 augustus 2017

Erfgoed als geopolitieke pasmunt: het Poetinregime en de reconstructie van Palmyra

In de recente publicatie 'Violins en Trowels for Palmyra' in het gerenommeerde tijdschrift Anthropology Today contextualiseert erfgoedspecialist dr. Gertjan Plets (Cultuurgeschiedenis) aan de hand van unieke UNESCO-documenten en antropologisch veldwerk in Rusland de politieke manipulatie van Palmyra door het Poetinregime.

Erfgoedmanipulatie houdt niet op bij vernietiging

De doelbewuste bombardering van Palmyra (Syrië) en rituele verminking van de mythische stierwachters van Nimrud (Irak) zijn enkele van de vele beelden van de strijd tegen IS die diep in ons collectief geheugen zijn gegrift. Nu steeds meer werelderfgoedsites in Syrië en Irak worden bevrijd door groeperingen en internationale allianties, proberen verschillende initiatieven dit erfgoed te herbouwen, daarbij financieel ondersteund door concurrerende geopolitieke partijen. Voor vele sites betekent dit echter dat ze opnieuw een fase van politisering en manipulatie ondergaan: via de reconstructie van het verleden proberen deze wedijverende internationale spelers hun beoogde toekomst voor het Midden-Oosten vast te leggen.

Concerten in Palmyra en theatrale UNESCO-conferenties

Met behulp van unieke UNESCO-documenten en antropologisch veldwerk in Rusland contextualiseert Plets in zijn artikel de politieke manipulatie van Palmyra door het Poetinregime. Het Kremlin gebruikt het Syrisch werelderfgoed om de Russische publieke opinie te overtuigen van de legitimiteit van de Russische deelname in het conflict, via symfonische concerten in het antieke theater van Palmyra, uitgekiende beeldvorming in de media en tijdelijke tentoonstellingen in de Hermitage. En niet zonder succes: de bevolking is overtuigd van de heldendichtwaardige strijd van Rusland tegen de barbarij en de rol van de politieke elite als redders van de ‘beschaving’.

Neem erfgoeddiplomatie serieus

Op hetzelfde moment probeert het Kremlin het geïsoleerde Assadregime internationale legitimiteit te geven via een door het Kremlin gefinancierd en geleid internationaal reconstructieproject. UNESCO is een van de vele speelballen in het geopolitieke spel om het Assadregime opnieuw sterker in het zadel te krijgen. Plets herinnert Europese landen eraan dat ze reflectief moeten omgaan met de steun voor het vernietigde erfgoed van het Midden-Oosten, moeten inzetten op langdurige samenwerkingsprojecten en dat ze Ruslands ‘erfgoeddiplomatie’ serieus moeten nemen.