Eredoctoraten voor drie mensen die verschil maken

Tijdens de 390ste Dies Natalis van de Universiteit Utrecht worden drie eredoctoraten uitgereikt. Linda Theron, Eranda Jayawickreme en Linda Nooitmeer ontvangen op 26 maart van rector magnificus Wilco Hazeleger een eredoctoraat vanwege hun uitzonderlijke bijdrage aan de wetenschap en de maatschappij. In dit 78ste lustrumjaar – waarin samenwerking in stad en regio centraal staat - wordt er, naast twee wetenschappelijke -, ook een maatschappelijk eredoctoraat toegekend.

Het is voor mij een erkenning dat de universiteit de moed heeft om in de spiegel te kijken.

Linda Nooitmeer

Linda Nooitmeer, afdelingsmanager Sociale Basis, gemeente Utrecht en voormalig voorzitter van het Nationaal Instituut Nederlands Slavernijverleden en Erfenis, voor welk werk ontvangt u het maatschappelijk eredoctoraat?
“Mijn werk richt zich op het proces van 'rekenschap geven' en de transformatie van de academische houding ten aanzien van het slavernijverleden. Mijn advies aan de faculteit Recht, Economie, Bestuur en Organisatie over het open en kritisch agenderen van de eigen institutionele banden met slavernij, leidde tot een onderzoek dat aantoont hoe rechtswetenschap en juridische structuren niet als instrument voor rechtvaardigheid dienden, maar juist werden ingezet om een onmenselijk systeem te legitimeren en afschaffing ervan te vertragen. Mijn bijdrage: het kritisch bevragen van de historische en hedendaagse rol en de universiteit stimuleren om verkregen inzichten te gebruiken om het recht weer te laten fungeren als schild voor onderdrukten en als motor voor maatschappelijke verandering.”

Wat ziet u als het grootste (maatschappelijke) belang van de samenwerking tussen u en de Universiteit Utrecht?
“Door feiten en dialoog centraal te stellen, overstijgen we de 'vrees voor polarisatie'. Door onze samenwerking kan de universiteit, zeker in het onderwijs, een voortrekkersrol vervullen in het thema herstel en reparatory justice, een voor mij allesomvattend kader. Het herstellen van de balans door het inzetten van de wetenschappelijke macht en middelen tegen de systemische ongelijkheden die door slavernij zijn gecreëerd. Ik wil de universiteit helpen om de stap te zetten van 'academisch bolwerk' naar een actieve partner die in gelijkwaardigheid samenwerkt met getroffen gemeenschappen in zowel Nederland als de voormalige koloniën.”

Wat betekent de toekenning van dit eredoctoraat voor u?
“Het is voor mij een erkenning dat de universiteit de moed heeft om in de spiegel te kijken en te erkennen dat academische reflectie alleen niet langer voldoende is. Het raakt me diep dat we samen de 'open pagina’s' van onze gedeelde geschiedenis durven in te vullen. Zoals de lijfspreuk van de universiteit, Sol Iustitiae Illustra Nos, is het mijn hoop dat we door deze samenwerking de 'zon der gerechtigheid' werkelijk voor iedereen laten schijnen — niet over tien jaar, maar nu. Samen.”

Ik zie het niet alleen als erkenning voor het werk van mijn team, maar ook voor een benadering van wetenschap.

Eranda Jayawickreme

Eranda Jayawickreme, hoogleraar psychologie aan de Wake Forest University in Winston-Salem, USA, voor welk werk ontvangt u dit wetenschappelijk eredoctoraat?
“Belangrijk in mijn onderzoek is de vraag of en hoe mensen veranderen na tegenslag, met een bijzondere focus op posttraumatische groei (PTG): het populaire idee dat trauma vaak leidt tot een brede positieve psychologische transformatie. In veel studies heb ik betoogd dat we zorgvuldiger moeten zijn met wat we bedoelen met ‘groei’, hoe we groei meten en wat we legitiem kunnen concluderen uit het bewijs. Belangrijk is het onderscheid tussen waargenomen groei (wat mensen zeggen dat er veranderd is) en aantoonbare groei (meetbare veranderingen in welzijn, relaties, waarden of persoonlijkheidskenmerken). 

Mijn doel is niet om verhalen van mensen over positieve verandering na tegenslag zonder meer af te doen, maar om nauwkeuriger wetenschap op te bouwen die mensen ondersteunt in hun herstel, zonder trauma te romantiseren.”

Wat ziet u als het grootste (maatschappelijke) belang van de samenwerking tussen u en de Universiteit Utrecht? 
“Ik heb al samengewerkt met collega's van de afdeling psychologie en heb geprofiteerd van de intellectuele cultuur van de universiteit, die methodologische nauwkeurigheid en zorgvuldig conceptueel werk hoog in het vaandel heeft staan – precies wat nodig is op mijn gebied.

De mogelijkheid om complementaire sterke punten te combineren om zowel de wetenschap als het publieke verhaal rond trauma en positieve verandering te verbeteren, zie ik als grote toegevoegde waarde van de samenwerking. Het kan ook leiden tot duidelijker richtlijnen voor praktijkbeoefenaars, opvoeders en het publiek: hoe betekenisgeving en hoop te ondersteunen zonder groei te veranderen in een verwachting of morele verplichting.”

Wat betekent dit eredoctoraat voor u?
“Heel veel. Ik zie het niet alleen als erkenning voor het werk van mijn team, maar ook voor een benadering van wetenschap: algemeen aanvaarde ideeën serieus genoeg nemen om ze zorgvuldig te toetsen, te verfijnen en (indien nodig) ter discussie te stellen voor betere wetenschap en betere zorg voor de gemeenschap.”

Dit eredoctoraat benadrukt het belang van samenwerkingsverbanden gebaseerd op wetenschappelijke nauwkeurigheid, maatschappelijke relevantie en co-creatie.

Linda Theron

Linda Theron, hoogleraar onderwijspsychologie aan de University of Pretoria, South Africa, voor welk werk ontvangt u dit wetenschappelijk eredoctoraat?
“Mijn onderzoek richt zich op de veerkracht van jongeren. Wat stelt jongeren die in moeilijke omstandigheden leven in staat om beter dan verwachte resultaten te behalen, bijvoorbeeld op het vlak van maatschappelijke betrokkenheid, onderwijsprestaties of geestelijke gezondheid? Mijn onderzoek onderscheidt zich door aandacht voor de invloed van context, cultuur en ‘multisysteemdiversiteit’ op de reactie van jongeren op aanzienlijke stress. 

Met name mijn lopende kwalitatieve (voornamelijk op kunst gebaseerde) en gemengde methodologische studies met Afrikaanse jongeren die in structureel gewelddadige gemeenschappen in Zuid-Afrika leven, hebben de wetenschap rondom veerkracht vooruit geholpen. Het onderzoek laat onder meer zien dat veerkracht niet alleen voortkomt uit individuele eigenschappen, maar ook sterk afhankelijk is van de verbinding tussen jongeren en hun sociale, culturele en fysieke ecologieën.” 

Wat ziet u als het grootste (maatschappelijke) belang van de samenwerking tussen u en de Universiteit Utrecht?
“We hebben te maken met aanhoudende, wereldwijde economische-, geopolitieke - en klimaatschokken. Die vragen veerkracht van de meeste jongeren. Samenwerking rondom herconceptualisering van veerkracht van jongeren - als contextgevoelige verantwoordelijkheid van de hele samenleving – is daarom erg nodig en urgent. Het benadrukt het belang van samenwerkingsverbanden gebaseerd op wetenschappelijke nauwkeurigheid, maatschappelijke relevantie en co-creatie.” 

Wat betekent dit eredoctoraat voor u?
“Het belangrijkste is dat het een bevestiging is van onderzoek dat het mono-systemische, westers georiënteerde begrip van veerkracht bij jongeren ter discussie stelt. Onderzoek dat recht doet aan de realiteit en de stem van Afrikaanse jongeren en de sociale, structurele en fysieke ecologieën waarmee zij verbonden zijn. Deze bevestiging, afkomstig van een toonaangevende academische instelling als de Universiteit Utrecht, kan mijn toewijding alleen maar vergroten om onderzoeksinzichten te gebruiken die de veerkracht van jongeren in een steeds uitdagender wereld versnellen.

Dies Natalis: Caring & Connecting

De uitreiking van de eredoctoraten vindt plaats op 26 maart in de Domkerk, tijdens de viering van onze 390^ste Dies Natalis. Het thema van dit jaar komt voort uit het Strategisch Thema Dynamics of Youth en luidt: Caring & Connecting, met als overkoepelend lustrumthema ‘Maak kennis. Maak Verschil.’. Verbinding met de stad en regio staat centraal tijdens dit 78ste lustrum. Bekijk het volledige programma van de Dies Natalis.