22 maart 2018

Voor zijn uitzonderlijk grote en veelzijdige bijdragen aan de netwerkwetenschap

Eredoctoraat voor prof. Albert-László Barabási

Prof. Henk Dijkstra presents the honorary doctorate to Prof. Albert-László Barabási
Prof. Henk Dijkstra (rechts) overhandigt het eredoctoraat aan prof. Albert-László Barabási

Prof. Albert-László Barabási heeft maandag 26 maart tijdens de Dies Natalis een eredoctoraat van de Universiteit Utrecht ontvangen. László is een pionier in het onderzoek naar het gedrag van complexe systemen die beschreven kunnen worden door netwerken, variërend van het internet en sociale netwerken tot metabole netwerken in levende cellen. Het eredoctoraat is een erkenning voor zijn doorbraken in het vakgebied en voor de succesvolle toepassing daarvan op maatschappelijke vraagstukken. Het komt zelden voor dat één wetenschapper zo’n grote en veelzijdige bijdrage aan een vakgebied levert, aldus zijn promotoren, natuurkundigen prof. Henk Dijkstra en prof. Henk Stoof.

Prof. Albert-László Barabási

László heeft veel zowel natuurlijke als door de mens ontwikkelde systemen bestudeerd, om te begrijpen hoe ze leiden tot georganiseerd gedrag. Zo ontdekte hij dat de structuur van het world wide web een speciaal soort, zogenaamd schaalvrij, netwerk is. Dit is belangrijk om de kwetsbaarheid van het internet te begrijpen. Een door hem voorgesteld groeimodel verklaart waarom dit soort netwerken zo veel voorkomt, zowel in biologische, technologische als sociale systemen. Een deel van zijn wetenschappelijk werk is voor een breder publiek uitgelegd in zijn bestsellers LlNKED en BURSTS.

Collectieve interacties

“De bijdragen van László aan de netwerkwetenschap zijn het best te begrijpen in de context van het reductionisme”, licht hoogleraar Dynamische Oceanografie Henk Dijkstra toe. “Dat is het idee dat we de natuur kunnen doorgronden door haar tot de kleinste samenstellende delen te ontrafelen. Maar de natuur blijkt geen eenvoudige som der delen, met name door het optreden van collectieve interacties die georganiseerd gedrag veroorzaken. Netwerkwetenschap gaat over hoe de onderdelen met elkaar verbonden zijn en hoe ze elkaar beïnvloeden.”

Effectiviteit van geneesmiddelen

Daarbij kan het ook gaan om processen die plaatsvinden in netwerken van mensen. Zo deed László ontdekkingen op het gebied van de menselijke mobiliteit en van de dynamiek van wetenschappelijk succes. In recenter werk ontdekte hij leidende principes voor de controle van netwerken. Hij paste dit toe om de effectiviteit van de geneesmiddelen te bepalen en introduceerde hiervoor het nieuwe onderzoeksveld van de netwerkmedicatie.

Brede kennis en diepgaande nieuwsgierigheid

László combineert een buitengewoon brede wetenschappelijke kennis met een diepgaande nieuwsgierigheid naar natuurlijke en door de mens ontwikkelde systemen, aldus Dijkstra. “Vanuit een scherp besef van de context van een probleem, weet hij hierover ook de meest interessante vragen te formuleren. Zo vindt hij patronen die anderen missen en brengt daarmee het vakgebied een stap verder. Zijn wiskundig-fysische achtergrond stelt hem bovendien in staat om precieze kwantitatieve theorieën te ontwikkelen over de verschijnselen die zich voordoen.”

Albert-László Barabási

Albert-László Barabási (1967, Roemenië) is universiteitshoogleraar en directeur van het Center for Complex Network Research van de Amerikaanse Northeastern University. Daarnaast is hij verbonden aan het Center of Cancer Systems Biology van Harvard University en gasthoogleraar bij het Center for Network Science van de Central European University in Amerika. Hij ontving in 2011 al een eredoctoraat van de Universidad Politécnica de Madrid en werd onder meer verkozen tot lid van de AAAS (American Association for the Advancement of Science) en de Academia Europaea. Daarnaast is hij laureaat van uiteenlopende wetenschappelijke prijzen, waaronder de FEBS (Federation of European Biochemical Societies) Anniversary Prize for Systems Biology en de internationale Lagrange-CRT Foundation Prize voor wetenschappelijk onderzoek aan complexe systemen. Hij is ook de oprichter en huidige voorzitter van de internationale Network Science Society. Voor meer informatie zie zijn website.

Netwerkwetenschap in Utrecht

Aan de Universiteit Utrecht werken wetenschappers uit verschillende vakgebieden samen aan onderzoek naar uiteenlopende netwerken in het Centre for Complex Systems Studies. Zo wordt onder meer onderzoek gedaan naar de verspreiding van besmettelijke ziekten, naar het effect van verschillende soorten sociale netwerken op de besluitvorming van een groep mensen, naar hoe een beurskrach ontstaat en naar transities die het gevolg zijn van de klimaatverandering, zoals in de oceaancirculatie. Prof. Henk Dijkstra is directeur van het Centre for Complex Systems Studies en de opvolger van prof. Henk Stoof als trekker van het focusgebied Foundations of Complex Systems.

Dies

De 382e Dies Natalis van de Universiteit Utrecht stond in het teken van ‘Darwin, data en Academische Intelligentie’ en van het afscheid van rector magnificus prof. Bert van der Zwaan. Bij deze Dies was ook minister Ingrid van Engelshoven van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap aanwezig zijn. 

Foto's

Bovenaan: prof. Henk Stoof (rechts) overhandigt het eredoctoraat aan prof. Albert-László Barabási; foto Robert Oosterbroek

In de tekst: prof. Albert-László Barabási geportretteerd door Gabor de Fiala.