4 september 2019

1000 publicaties open access gemaakt via ‘You share, we take care!’

Een volgende stap op weg naar open access

Op 31 augustus is de landelijke pilot van de Vereniging van Samenwerkende Nederlandse Universiteiten (VSNU) ‘You share, we take care!’ afgerond. Het project zal wegens succes worden voortgezet tot eind 2019.

Wetenschappers geven de universiteit toestemming om hun publicaties in de repository (het digitale wetenschappelijke archief van een universiteit) na zes maanden open access te maken. Deze optie is mogelijk door een aanpassing in de Auteurswet.

Meer dan negentig wetenschappers van de Universiteit Utrecht hebben zich aangemeld voor de pilot, met als resultaat dat meer dan 1000 publicaties via het Utrecht University Repository open access beschikbaar zijn gemaakt.

59 publicaties open access gemaakt

Erik Molenaar, universitair docent aan de faculteit REBO, hoogleraar recht van de zee aan de Arctic University of Norway in Tromsø, vicedirecteur van het NILOS én deelnemer aan de pilot, loopt op kop met 59 publicaties die via ‘You share, we take care!’ open access beschikbaar zijn gemaakt. Alle reden om hem te bedanken met een bos bloemen en om van de gelegenheid gebruik te maken hem naar zijn beweegredenen te vragen

Erik Molenaar (links) krijgt bloemen van Jeroen Sondervan, Publishing Consultant UB Utrecht. Foto: Frans Sellies

Wat dacht je toen je gevraagd werd deel te nemen aan de pilot?

 “Toen ik de e-mail met het verzoek las, vond ik het meteen een goed idee. Het is eigenlijk niet uit te leggen dat je wordt betaald met gemeenschapsgeld en dat anderen daar dan heel veel aan verdienen. Ik wil graag meedoen aan de omwenteling in het publicatieproces, ook al zijn nieuwe vormen nog niet helemaal uitgekristalliseerd. Daarbij blijft uiteraard belangrijk dat de kwaliteit van de publicaties gewaarborgd blijft en dat degenen die daarvoor zorgen een redelijke vergoeding krijgen.”

Het is eigenlijk niet uit te leggen dat je wordt betaald met gemeenschapsgeld en dat anderen daar dan heel veel aan verdienen.

En over het waarborgen van kwaliteit gesproken…

“Ik krijg zelf wel tien e-mails per week van allerlei gremia die mijn manuscripten willen publiceren, maar bij die verzoeken heb ik ernstige twijfels. Het blijft belangrijk dat je uitgevers hebt waarvan je weet dat ze voor kwaliteit staan. Het is algemeen bekend dat de publicatiedruk in de academische gemeenschap hoog is, en helaas wordt daar misbruik van gemaakt door dubieuze partijen. Van die publicatiedruk heb ik zelf gelukkig nooit zo’n last gehad. Ik geef weinig onderwijs en ik heb de onhandige eigenschap dat ik kies voor grote publicaties waar ik maandenlang, en vrijwel altijd zonder co-auteurs, aan werk. Bovendien wordt binnen het juridische domein niet zo gelet op de impactfactor van tijdschriften.”

Nog een mijlpaal

Via Narcis, de nationale portal die toegang biedt tot wetenschappelijke informatie, waaronder open acces publicaties uit alle Nederlandse universitaire repositories, zijn nu 55.000 publicaties van de Universiteit Utrecht open access beschikbaar.

Transparanter waarderingssysteem

Het thema van de opening van het Academisch Jaar 2019/2020 was dit jaar Erkennen en waarderen. In de academische wereld is een kentering gaande waarin wetenschappers niet langer alleen gewaardeerd worden op het aantal publicaties in toptijdschriften, die vaak achter een betaalmuur verstopt zitten. Er zijn vele andere manieren om wetenschappelijke output voor het voetlicht te brengen en daarvoor gewaardeerd te worden. Een transparanter waarderingssysteem (‘Rewards and incentives’) is ook een van de vijf centrale onderwerpen van het Open Science Programma van de Universiteit Utrecht.