Drie UU-onderzoeken gehonoreerd binnen NWO Open Competitie ENW-M

Drie onderzoekers van de faculteit Bètawetenschappen van de Universiteit Utrecht ontvangen een Open Competitie ENW-M-subsidie van NWO. De subsidie is bedoeld voor vernieuwend, fundamenteel onderzoek van hoge kwaliteit en wetenschappelijke urgentie.

Meer informatie over de onderzoekers en projecten die een toekenning ontvangen:

Dr. Kaisa Kajala (UU) & prof. dr. Laura Ragni (Albert-Ludwigs-Universität Freiburg)

Het mysterie van de MYBs: Op zoek naar het ontbrekende puzzelstukje voor de dynamische regulatie van suberine in wortels

Plantenwortels vormen een eerste verdedigingslinie tegen stressfactoren zoals droogte, zout en schadelijke micro-organismen. Deze barrières bevatten een wasachtige stof, suberine, die bepaalt welke stoffen de plant binnenkomen en welke worden tegengehouden. Hoe de productie van suberine precies wordt gereguleerd, is echter nog niet volledig duidelijk.

In het MYBstery-project richten Kajala en Ragni zich op MYB-transcriptiefactoren: eiwitten die fungeren als schakelaars voor genen die betrokken zijn bij de aanmaak van suberine. Door te onderzoeken hoe deze schakelaars werken in verschillende celtypen en plantensoorten, willen de onderzoekers beter begrijpen hoe planten hun barrières aanpassen aan veranderende omstandigheden. Die kennis kan op termijn bijdragen aan de ontwikkeling van gewassen die beter bestand zijn tegen droogte, overstromingen en ziekteverwekkers.
 

Dr. Bram van Dijk (UU)

Mobiel DNA onder onze voeten: de evolutie van bodemschimmels

Bodemschimmels vormen een hardnekkige bedreiging voor landbouwgewassen: ze zijn moeilijk te bestrijden en kunnen jarenlang in de grond overleven. Recent is ontdekt dat grote stukken mobiel DNA, zogenaamde “Starships”, zich tussen bodemschimmels kunnen verspreiden en daarbij genen met zich meedragen die planten ziek maken. 

In dit project gebruikt Bram van Dijk computermodellen om te begrijpen hoe deze Starships zich bewegen, hoe ze het aanpassingsvermogen van schimmels beïnvloeden en hoe landbouwpraktijken deze evolutie kunnen sturen. Zo legt hij de basis voor een beter begrip van evolutie, betere voorspellingen, en duurzamere strategieën om ziektes in de landbouw te voorkomen.

Prof. dr. Bert Koopmans (TU/e) & prof. dr. Rembert Duine (UU)

Magnetische topologie op verzoek

Materialen met topologische bescherming vormen een relatief nieuwe benadering voor het verwerken en opslaan van informatie. Deze technologie kan toekomstige computers aanzienlijk energiezuiniger maken, omdat ze minder gevoelig is voor verstoringen die anders tot energieverlies in de vorm van warmte leiden.

In dit project onderzoeken Rembert Duine en Bert Koopmans hoe deze principes kunnen worden toegepast bij de ontwikkeling van een nieuwe bouwsteen voor energiezuinige computerchips. Hiervoor ontwikkelen zij een soort ‘optische pen’ waarmee een willekeurig topologisch beschermd rooster in een dunne film kan worden geschreven. Dit rooster bestaat uit ultrakleine magnetische texturen met ieder een diameter van kleiner dan honderd nanometer. In dit rooster zal een golvende beweging van het magnetisme worden opgewekt die zich voortplant langs de rand van het rooster zonder afgeremd te kunnen worden.