Drie ERC Proof of Concept Grants voor Utrechtse onderzoekers

Drie onderzoekers van de faculteit Bètawetenschappen ontvangen een ERC Proof of Concept Grant van 150.000 euro. De beurzen zijn toegekend aan projecten van Albert Heck, Joost Snijder en Ina Vollmer. Met de subsidie kunnen ze hun eerdere ERC-onderzoek verder ontwikkelen richting toepassingen met maatschappelijke en economische impact.

Met een ERC Proof of Concept Grant kunnen onderzoekers de stap zetten van fundamenteel onderzoek naar praktische toepassingen. De beurs van 150.000 euro wordt toegekend door de European Research Council (ERC) en is bedoeld om de maatschappelijke of commerciële potentie van eerder door de ERC gefinancierd onderzoek verder te verkennen.

Project: AutoSERA
Projectleider: Prof. dr. Albert Heck

Onder leiding van hoogleraar Albert Heck wordt gewerkt aan een nieuwe methode om uitzonderlijk krachtige menselijke antilichamen op te sporen. De meeste therapeutische antilichamen worden tegenwoordig ontdekt door genetisch materiaal van B-cellen in het bloed te analyseren. Maar juist de antilichamen die daadwerkelijk bescherming bieden, worden geproduceerd door plasmacellen in het beenmerg en circuleren alleen als eiwit in het bloed. Daardoor blijven ze met bestaande methoden vaak onzichtbaar.

Het project AutoSERA ontwikkelt een fundamenteel andere aanpak. In plaats van genetisch materiaal leest de techniek direct het circulerende antilichaamrepertoire op eiwitniveau uit, op basis van kleine bloedmonsters.

Het project bouwt voort op Hecks ERC Advanced Grant-project genaamd REVAMP. In eerder onderzoek leidde deze aanpak al tot de ontdekking van zeer krachtige antilichamen tegen COVID-19, die met conventionele methoden volledig over het hoofd waren gezien.

Het project dat nu van start kan dankzij de Proof of Concept Grant wordt uitgevoerd samen met Abvion, een spin-off uit het Hecks team die is opgericht om deze aanpak naar de markt te brengen. Dankzij de toekenning kan Abvion de technologie verder opschalen en geschikt maken voor toepassingen die helpen bij de ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen.

Heck: “Met deze ERC Proof of Concept Grant kunnen we vanuit ons fundamentele onderzoek de stap zetten richting nieuwe geneesmiddelen, geïnspireerd op ons eigen immuunsysteem.”

Project: FLAVIGEN
Projectleider: Dr. Joost Snijder

Dengue is een virusziekte die jaarlijks honderden miljoenen mensen treft. Toch is het ontwikkelen van een veilig en effectief vaccin ingewikkeld. De reden daarvoor is vooral dat denguevirus in vier verschillende varianten voorkomt. Bovendien kunnen antistoffen die bescherming bieden tegen de ene variant, juist soms een infectie met een andere variant verslechteren

Onderzoekers onder leiding van Joost Snijder ontwikkelden een nieuwe methode om een belangrijk onderdeel van het virus stabiel na te bootsen. Daardoor blijft het eiwit waarop het afweersysteem reageert beter in de juiste vorm. Dat vergroot de kans op een sterke beschermende afweerreactie en verkleint tegelijkertijd het risico op ongewenste antistoffen.

Met de ERC Proof of Concept Grant gaat het team deze technologie verder ontwikkelen en testen in preklinisch onderzoek. Ook gaan ze mogelijkheden onderzoeken om de vinding verder te ontwikkelen samen met industriële partners. De technologie kan uiteindelijk niet alleen bijdragen aan veiligere vaccins tegen dengue, maar ook tegen andere verwante virusziekten.

“De beurs komt voor ons op een ideaal moment,” zegt Snijder. “We zijn al enkele jaren bezig om betere antigenen te ontwerpen voor vaccins tegen dengue en gerelateerde virussen. De laatste maanden vielen puzzelstukjes op zijn plek, en we kunnen niet wachten om te zien hoe onze laatste uitvinding deze preklinische tests zullen doorstaan. Ik ben ook heel dankbaar en opgelucht dat moleculair-viroloog Adinda Kok – een drijvende kracht achter dit project – met deze financiering het team voor een langere periode kan blijven versterken.”

Project: Scalable IMPACT
Projectleider Dr. Ina Vollmer

Hoewel recycling van plastic steeds belangrijker wordt, is het nog altijd gebruikelijk dat afvalverwerkers een groot deel van het plastic verbranden of verwerken tot materiaal van lagere kwaliteit. Ina Vollmer werkt aan een nieuwe methode om plasticafval chemisch te recyclen tot hoogwaardige grondstoffen voor nieuw plastic.

In plaats van hoge temperaturen gebruikt haar methode mechanische kracht. Plasticafval wordt samen met kogels in een speciale molen verwerkt, waardoor de chemische bindingen in het materiaal worden verbroken. Zo kunnen de oorspronkelijke bouwstenen van het plastic worden teruggewonnen en opnieuw worden gebruikt voor de productie van hoogwaardig kunststof.

De techniek heeft inmiddels geleid tot de oprichting van de spin-off Repolyze. Met de ERC Proof of Concept Grant wil Vollmer het proces geschikt maken voor verschillende soorten plasticafval en de energie-efficiëntie nauwkeurig in kaart brengen. Daarmee zet zij een belangrijke stap richting grootschalige commerciële toepassing.

Vollmer: “Met dit project kunnen we ons recyclingproces nog beter geschikt maken voor verschillende plasticafvalstromen en de energie-efficiëntie nauwkeurig bepalen. Dat zal Repolyze helpen bij het overtuigen van investeerders en de weg bereiden naar commercialisatie van het proces.”