6 juni 2018

Hoogleraar Economie: impact staal- en aluminiumheffingen is zeer beperkt

“Dreigen met tegenmaatregelen is oke, ze opleggen onverstandig”

Met het invoeren van importheffingen op staal en aluminium hebben de Verenigde Staten de aanzet gegeven tot een handelsoorlog met Europa. Voorzitter Jean-Claude Juncker van de Europese Commissie noemde de heffingen, die 1 juni van kracht werden direct ,,ongerechtvaardigd en onaanvaardbaar” en kondigde tegenmaatregelen aan in de vorm van extra belastingen op Amerikaanse producten als jeans. Die zouden 15 juni van kracht kunnen worden. Wat is een verstandige strategie? Zes vragen aan prof dr. Charles van Marrewijk, hoogleraar Internationale Economie.

Waarom voert Trump deze heffingen in?
“Een echte economische beweegreden zie ik niet. Het belangrijkste lijkt een politieke motivatie te zijn. Hij denkt dat dit goed valt bij een groot deel van zijn achterban.”

Wat zal de impact zijn van de heffingen op staal en aluminium voor de economie?
“De impact is in eerste instantie beperkt. De import van ijzer en staal is ongeveer 1 procent van de totale goederenimport van de VS. Het gaat om 0,1 procent van de Amerikaanse economie.”

Gaan de heffingen de Nederlandse staalindustrie raken?
“Natuurlijk, maar het effect valt mee. Ongeveer 5 procent van de Nederlandse staalexport gaat naar de VS, terwijl slechts 1 procent van de Nederlandse aluminiumexport naar de VS gaan. We hebben het over 0,1 procent en 0,01 procent van de totale export van Nederland. Het gevaar schuilt, uiteraard, in de mogelijkheid van escalatie. De VS is een belangrijke handelspartner voor Nederland. Ongeveer 3,5 procent van onze goederenexport gaat naar de VS en ongeveer 6,8 procent van onze goederenimport komt uit de VS. Ongeveer 8 procent van onze dienstenexport gaat naar de VS.”

Een verstandige strategie is gewoon helemaal niets doen. Het land met de meeste welvaartschade van de Amerikaanse politiek is de VS zelf.

Wat doet dit met de verhoudingen?
“De politieke verhoudingen staan sterk onder druk. Een belangrijk issue daarbij is de wispelturigheid van Trump. Eerst worden uitzonderingsposities gegeven en dan weer teruggedraaid. Dat maakt onderhandelingen buitengewoon lastig, ook omdat er oneigenlijke argumenten worden gebruikt. De veiligheid van de VS staat niet op het spel, zoals wordt beweerd en de EU heeft helemaal geen hoge tarieven voor importen uit de VS, integendeel.”

Tot nu toe reageert Europa vooral bezorgd. EU-commissaris Cecilia Malmström (Handel) verklaarde dat de VS en Europa nog niet in een totale handelsoorlog zijn beland maar dat dit snel kan veranderen. Wat is voor Europa een verstandige strategie?
“Een verstandige strategie is gewoon helemaal niets doen. Het land met de meeste welvaartschade van de Amerikaanse politiek is de VS zelf. Dreigen met tegenmaatregelen is OK, maar ze daadwerkelijk opleggen niet. Het gevaar is escalatie. China doet het vrij goed in dit opzicht. Het heeft gedreigd met tegenmaatregelen, beloofd op termijn aanpassingen door te voeren - die misschien helemaal niet echt worden opgevolgd - en lijkt op een soort voorlopige deal af te stevenen.”

Is dit een voorbode van meer protectionisme?
“Dat is de grote angst. Dit kan voorkomen worden door verstandig te zijn en geen tegenmaatregelen op te leggen. Ik ben bang dat die er toch komen.”