Dit zijn de genomineerden voor de Agnites Vrolikprijs 2026

Op 12 februari wordt de Agnites Vrolikprijs uitgereikt. Het Utrechts Universiteitsfonds deelt deze prijs uit aan een wetenschapper die onderzoek doet dat bijdraagt aan het oplossen van actuele maatschappelijke vraagstukken. Er zijn drie genomineerden.

Helen Toxopeus

In 2050 woont 70% van de wereldbevolking in steden. Natuur in de stad wordt vaak gezien als iets moois, maar ook als een kostenpost. “In mijn onderzoek laat ik zien dat stedelijke natuur veel meer is dan dat.” Verschillende partijen baat hebben bij stadsnatuur: afdelingen van de gemeente, bewoners, eigenaren van vastgoed, zelfs bedrijven en verzekeraars. 

In haar onderzoek laat Toxopeus zien hoe stedelijke natuur kan veranderen van een kostenpost naar een slimme investering. Ze ontwikkelt praktische manieren om de rekening eerlijk te verdelen, zodat vergroening voor iedereen werkt.  "Door de financiering slim te organiseren, worden onze steden groener, leefbaarder en veerkrachtiger."

Marij Swinkels

“Politiek lijkt vaak te gaan over wat nú dringend en belangrijk is, terwijl de grote gevolgen van die keuzes pas later voelbaar zijn.” Swinkels onderzoekt hoe mensen en organisaties in het openbaar bestuur beter rekening kunnen houden met de toekomst. Bijvoorbeeld als het gaat over klimaatbeleid of de woningcrisis.

Swinkels en haar team ontwikkelen nieuwe onderzoeksmethoden. Wat blijkt? Deze methoden leveren inhoudelijk verrassend andere ideeën over de toekomst op: creatiever, eerlijker en meer gericht op de lange termijn. "De beste manier om de toekomst te voorspellen, is door haar samen vorm te geven." 

Pinar Yolum

AI-systemen moeten verantwoord, transparant, eerlijk, uitlegbaar en ethisch zijn, vindt men. Maar volgens hoogleraar Yolum is dat niet realistisch. In plaats daarvan pleit zij voor betrouwbare AI. “In mijn onderzoek bestudeer ik hoe kunstmatige intelligentie kan samenwerken met mensen op een manier die mensen vertrouwen, begrijpen en prettig vinden.”

AI-systemen kunnen heel snel complexe berekeningen uitvoeren, maar ze hebben geen ingebouwd gevoel voor context, ethiek en nuance. “Dat betekent dat AI fouten kan maken die mensen door hun bredere begrip van situaties zouden vermijden.” Yolum’s onderzoek draagt ertoe bij dat AI de menselijke besluitvorming ondersteunt in plaats van vervangt. “Als AI-systemen beter hun expertise of beperkingen kennen, zijn ze in staat om bepaalde opdrachten terug te geven aan de gebruiker.”