13 februari 2019

Discriminatie door algoritmes is het thema van de Artikel 1-lezing 2019

Mannen met laptops

Algoritmes bepalen in toenemende mate ons leven. Vaak is dat handig: we krijgen nuttige resultaten te zien als we een zoekmachine gebruiken, algoritmes kunnen helpen grote hoeveelheden beslissingen snel te nemen, en ze kunnen zelfs de politie aanwijzingen geven over risicogebieden. Tegelijkertijd schuilen er risico’s van discriminatie in het gebruik van algoritmes. De jaarlijkse Artikel 1-lezing van de Universiteit Utrecht is daarom dit jaar gewijd aan discriminatie door algoritmes. Vier sprekers uit wetenschap en praktijk belichten ethiek, technologie, de rol van het recht en gelijkebehandelingswetgeving.

Vaak zijn er (onbewust) stereotypen ingebouwd in algoritmes of zijn de data waarmee ze werken gekleurd. Daardoor kan hun toepassing nadelig uitwerken voor bepaalde personen of groepen. Te denken is aan prijsdiscriminatie op internet, waarbij bijvoorbeeld de prijs van een barbecue afhankelijk is van de vraag of een man of een vrouw hem wil kopen, of aan een algoritme dat tot gevolg heeft dat de politie vaker surveilleert in wijken waar veel mensen met een migratieachtergrond wonen.

Sprekers

Vanwege de veelzijdigheid en complexiteit van het onderwerp zullen vier sprekers specifieke aspecten van dit soort discriminatie belichten:
 

  • Jeroen van den Hoven (hoogleraar ethiek en technologie aan de TU Delft) zal een technologisch-ethisch perspectief geven op de materie
  • Bart Jan van Ettekoven (voorzitter Afdeling Bestuursrecht-spraak bij de Raad van State en hoogleraar staats- en bestuursrecht aan de Universiteit van Amsterdam) besteedt aandacht aan de vraag hoe in de rechtspraak met het risico van discriminatie door algoritmes wordt omgegaan
  • Anna Gerbrandy (hoogleraar mededingingsrecht aan de Universiteit Utrecht) gaat in op de vraag hoe regulering van nieuwe technologieën het beste vorm kan krijgen
  • Frederik Zuiderveen Borgesius (Professor of Law at iCIS Institute for Computing and Information Sciences, Radboud Universiteit en ondrzoeker aan het IViR Institute for Information Law, Universiteit van Amsterdam. Hij is auteur van een rapport over algoritmes en discriminatie, geschreven voor de Raad van Europa.) 

De middag wordt voorgezeten door Janneke Gerards, hoogleraar fundamentele rechten aan de Universiteit Utrecht.

Aanmelden

De artikel 1-lezing vindt plaats op vrijdag 5 april 2019, van 15:00 tot 17:00 uur, in de Kanunnikenzaal van het Academiegebouw, Domplein 29, Utrecht. Voor koffie en thee bent u welkom vanaf 14.30. Naderhand is er een borrel tot 18.00 uur.

Het aantal plaatsen voor deze lezing is beperkt tot 70, dus we werken met een systeem van aanmelding. Als u niet kunt worden toegelaten, dan ontvangt u uiteraard bericht.
Aanmelden kan door voor 29 maart 2019 een e-mail te sturen naar secretariaatIERSBR@uu.nl onder vermelding van Artikel 1-lezing 2019.

Eerdere Artikel 1-lezingen

2018: ‘Artikel 1 Grondwet en historische ongelijkheid’, met bijdragen van Marilyin Haimé (tot 1 juni 2017 directeur Constitutionele Zaken en Wetgeving bij het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties), Glenn Helberg (psychiater), Lotte Jensen (hoogleraar Nederlandse literatuur- en cultuurgeschiedenis, Radboud Universiteit) en Ellen-Rose Kambel (directeur Rutu Foundation)

2017: Job Cohen: ‘Artikel 1 Grondwet en de gemeentelijke decentralisaties’. Referenten: Harald Bergmann (burgemeester van Middelburg en lid van de commissie Europa en internationaal van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG), Remco Nehmelman (hoogleraar Publiek organisatie-recht, Universiteit Utrecht) en Hans Sakkers (hoofd afdeling Europese en internationale zaken, Gemeente Utrecht)

2016: Janneke Gerards: ‘De discriminatiegronden in artikel 1 Grondwet’. Referenten: Remco Nehmelman (hoogleraar Staatsrecht, Universiteit Utrecht) en Vera Bergkamp (tweede-kamerlid D66)

2015: Susanne Burri: ‘Gelijkheid in het EU-recht en de meerwaarde en beperkingen daarvan voor Nederland’. Referent: Annejet Swarte (College voor de Rechten van de Mens)

2014: Masha Antokolskaia: ‘Gelijke behandeling van alle ouders en het belang van kind’. Referent: N. Quik Schuijt (Eerste Kamerlid voor de SP en voormalig (kinder)rechter)

2013: Thomas Spijkerboer: ‘Het onthouden van grondrechten aan niet verwijderbare asielzoekers’. Referent: Ernst Hirsch Ballin

2012: Jenny Goldschmidt: ‘Krijgt gelijkheid in het College voor de rechten van de mens meer betekenis in het implementeren van alle mensenrechten of zal juist sprake zijn van verzwak-king?’. Referenten: Sabine Kraus (Aletta E-quality) en Janneke Gerards (RU)

2011: Kristin Henrard: ‘(Inter)nationale dimensies van het gelijkheidsbeginsel met het oog op minderhedenbescherming’. Referent: Dick Houtzager (Commissie Gelijke Behandeling)

2010: Ashley Terlouw: ‘De betekenis van het gelijkheidsbeginsel voor migranten’. Referent: Peter Rodrigues (Universiteit Leiden en Anne Frank Stichting)

2009: Eva Brems: ‘Botsende grondrechten: over politieke partijen die discrimineren. Belgische rechtspraak over het Vlaams Blok en Nederlandse oordelen over de SGP’. Referent: prof. Jit Peters (UvA)

2008: ‘Botsing vrijheid van meningsuiting met gelijkheidsbeginsel’, met bijdragen van Aernout Nieuwenhuis (UHD staatsrecht UvA), Ronny Naftaniel (directeur CIDI), Coskun Çörüz (lid Tweede Kamer CDA) en Matthijs de Blois (UD rechtstheorie, UU)

2007: Rikki Holtmaat, ‘De zaak Albayrak & Aboutaleb tegen Wilders & Half Nederland: een duidelijk geval van discriminatie, maar niet strijdig met artikel 1 GW’ en M.L.P. Loenen, ‘Botsing van grondrechten in een pluriforme samenleving.’

2006: Jenny Goldschmidt, ‘Allen voor één, één voor allen.’

2005: Ben Vermeulen, ‘Immigratie-, integratie- en onderwijsbeleid in het licht van het gelijkheidsbeginsel.’

2004: Cees Schuyt, ‘Artikel 1 van de Grondwet, discriminatie en de dynamiek van sociale onderscheidingen’.

2003: Ernst Hirsch Ballin, ‘Gelijk in waardigheid. Over de zin van artikel 1 van de Grondwet’.