Deel Jehova’s Getuigen ontevreden over interne afhandeling misbruikklachten

Tijdens een onderzoek naar seksueel misbruik onder personen die onderdeel zijn (geweest) van de gemeenschap van Jehova’s Getuigen, hebben 751 onderzoeksdeelnemers ervaringen gedeeld via een door de Universiteit Utrecht ingericht contactpunt. Deze meldingen hebben in 27% van de gevallen tot aangifte bij de politie geleid. De respondenten oordelen relatief positief over de afhandeling door de politie. Over de interne afhandeling van misbruik zijn ze vaker negatief.

Het onderzoek is uitgevoerd in opdracht van het WODC op aanvraag van het Ministerie van Justitie en Veiligheid door een interdisciplinair team van UU-onderzoekers onder leiding van Kees van den Bos. Doel was inzicht te krijgen in ervaringen op het terrein van misbruik binnen de gemeenschap van Jehova’s en onderliggende patronen. Het bestuur van de Jehova’s Getuigen heeft mensen uit de gemeenschap opgeroepen om medewerking te verlenen aan het onderzoek. Het WODC heeft het rapport openbaar gemaakt, nadat de argumenten die het bestuur van de Jehova's getuigen had ingebracht stuk voor stuk door de rechter waren weerlegd, veelal verwijzend naar relevante onderdelen in het rapport.

Onderzoeksopzet

Voor het onderzoek zijn ervaringen van Jehova’s Getuigen en ex-Jehova’s Getuigen met seksueel misbruik bestudeerd, die binnen zijn gekomen via een elektronisch contactpunt. Met tien slachtoffers en naasten van slachtoffers zijn diepte-interviews gehouden. Het onderzoeksteam heeft verder gesproken met het bestuur van de Stichting Reclaimed Voices, die zich inzet voor de slachtoffers van seksueel misbruik onder Jehova’s Getuigen. Daarnaast is met het bestuur van de Jehova's Getuigen in Nederland en een vertegenwoordiger van het hoofdbestuur in de VS gesproken. Daarnaast heeft een dossierinzage in een zogeheten Koninkrijkszaal van de Jehova’s Getuigen plaatsgevonden en zijn eerder uitgevoerde internationale onderzoeken naar seksueel misbruik binnen de gemeenschap van Jehova’s Getuigen en vergelijkbare gemeenschappen geanalyseerd.

Het onderzoek doet door de aard en opzet niet aan waarheidsvinding en het is niet exact aan te geven in hoeverre de bevindingen representatief zijn. Waar in het rapport gesproken wordt over slachtoffers, daders en misbruik gaat het om vermeende slachtoffers, vermeende daders en vermeend misbruik. Veel meldingen hebben betrekking op situaties die zich verder in het verleden hebben afgespeeld. 32 meldingen hadden betrekking op de laatste tien jaar.

Driekwart geeft onvoldoende aan behandeling

Van de onderzoeksdeelnemers heeft 80% de ervaringen met seksueel misbruik binnen de gemeenschap van Jehova's Getuigen gemeld. Het gaat dan vrijwel altijd om melding bij de ouderlingen van de betreffende gemeente. 30% van de deelnemers aan het onderzoek heeft de ervaringen met misbruik gemeld bij de politie. 27% heeft aangifte gedaan. Driekwart van de respondenten (75%) geeft een onvoldoende aan de behandeling van hun melding door de gemeenschap van de Jehova's Getuigen. Het gemiddelde rapportcijfer dat door slachtoffers wordt gegeven is een 3.3. Bijna tweederde (63%) van de slachtoffers kent een voldoende toe aan hun behandeling door de politie. Het gemiddelde rapportcijfer dat slachtoffers geven aan de behandeling van hun melding of aangifte door de politie is een 6.4.

Gesloten cultuur

Volgens respondenten van het onderzoek kan de gesloten cultuur van de gemeenschap van Jehova’s Getuigen in verband worden gebracht met  de problemen in de afhandeling van meldingen van seksueel misbruik. Dit is ook in andere landen gebleken. De gemeenschap in Nederland heeft volgens de onderzoekers in de laatste tien jaar stappen genomen om de omgang met seksueel misbruik te verbeteren. Maar het door de Jehova's Getuigen gehanteerde formalistische systeem biedt vooralsnog onvoldoende waarborgen dat meldingen van seksueel misbruik adequaat behandeld worden. Hoe met meldingen van seksueel misbruik dient te worden omgegaan is inmiddels door het bestuur vastgelegd in duidelijke protocollen en instructies, maar dit is vooral gericht op bescherming van de gemeenschap (en bij implicatie de dader) en niet van het slachtoffer. Als gevolg hiervan krijgen slachtoffers beperkte ondersteuning en onvoldoende erkenning. Het gesloten karakter van de gemeenschap bemoeilijkt ook het melden of het doen van aangifte bij de politie.

Aanbevelingen

Het bestuur van de Jehova's Getuigen werkte actief mee aan het onderzoek. Het bestuur gaf ook aan de wet te willen volgen en de Stichting Reclaimed Voices bevestigde dit uitgangspunt van beleid. Dit geeft de Nederlandse politiek handvatten om te handelen en in gesprek te gaan met de gemeenschap over het patroon, (kerk)regels, gebruiken, structuren en de gevolgen voor de aangiftebereidheid over seksueel misbruik binnen de gemeenschap van Jehova's Getuigen. In dit kader kan een wet worden overwogen die de gemeenschap van Jehova's Getuigen en andere organisaties verplicht om bij de politie (verdenkingen van) seksueel misbruik te melden, zoals in andere landen reeds het geval is. Het vergt nader onderzoek om de bruikbaarheid en wenselijkheid van dit instrument in de Nederlandse context te kunnen beoordelen.

Intern meldpunt

De gemeenschap van Jehova's Getuigen wordt geadviseerd nog nadrukkelijker zorg te dragen voor de ondersteuning en erkenning van (vermeende) slachtoffers, onder meer door expliciet te wijzen op de mogelijkheden om extern melding of aangifte te doen. De onderzoekers adviseren om ouderlingen nog beter te trainen en een intern meldpunt op te richten voor slachtoffers van seksueel misbruik met goede kennis van de materie en van de interne én externe routes die slachtoffers kunnen bewandelen. Over de activiteiten van het meldpunt zou jaarlijks verslag moeten worden gedaan op de eigen website, richting de geloofsgenoten en richting de samenleving.

Lees hier het volledige onderzoeksrapport: Seksueel misbruik en aangiftebereidheid binnen de gemeenschap van Jehova's Getuigen

Het rapport verschijnt ook in Open Access en in papieren uitgave bij Boom Juridische uitgevers.

Hulp en informatie

Als u naar aanleiding van dit bericht behoefte heeft aan een gesprek, kunt u contact opnemen met Hulplijn Verbreek de Stilte. Deze hulplijn van Slachtofferhulp Nederland is speciaal opgericht voor slachtoffers van seksueel, fysiek en/of psychisch misbruik/geweld. De hulplijn is bereikbaar via 0900-9999-001 of via de website www.verbreekdestilte.nl