26 januari 2018

Dr. Vasileios Chatzaras : “Het is een win-win situatie."

De Utrecht-Sydney super exchange

In januari 2018 gaat Dr. Vasileios Chatzaras, een Postdoctorale Research Fellow bij het Departement Aardwetenschappen, aan de slag als docent voor de Universiteit van Sydney. Zijn benoeming is een goed voorbeeld van het Super Exchange partnerschap dat de Universiteit van Sydney en de Universiteit Utrecht tekenden in 2017. 

Dr. Vasileios Chatzaras tijdens veldwerk

“Het is een win-win situatie. In mijn nieuwe positie aan de Universiteit van Sydney kan ik mijn onderzoek in samenwerking met mijn collega's aan de Universiteit Utrecht voortzetten. Mensen die ik heel goed ken en met wie ik zowel een goede samenwerking als een persoonlijke band heb. Dus we zetten onze samenwerking voort vanuit een ander perspectief.”

Toen Vasileios Chatzaras dit zei in juni 2017, werkte hij nog aan de Universiteit Utrecht als postdoctoraal onderzoeker met Martyn Drury. Maar vanaf januari 2018, na een stop-over van zes maanden in de VS, gaat hij nu aan de slag als docent aan de Universiteit van Sydney. De Super exchange partnerschapovereenkomst tussen beide universiteiten is van groot belang in de stap die hij heeft genomen. Maar wat is dat precies? Chatzaras:

“Utrecht en Sydney zijn allebei leidende onderzoeksuniversiteiten, met significante bijdragen - vroeger en nu - op het gebied van. En de werkomgeving in beide universiteiten is ook geweldig.”

Tektonische platenonderzoek in Utrecht

Hij gaat door: “Ik werk samen met leden van de Structural Geology Group aan de Universiteit Utrecht, de professor en het hoofd van de groep, Martyn Drury, en met de universitair docent Oliver Plümper. We proberen de sterkte van de grenzen tussen tektonische platen te begrijpen. Zo bestuderen we bijvoorbeeld de San Andreas breuklijn in het westen van de VS, en Baja California in west Mexico, om de sterkte van de grens tussen de platen van de Stille Oceaan en Noord Amerika beter te begrijpen.”

Geologische microstructuur

Begrijpen hoe tektonische platen ons leven kunnen beïnvloeden

“We willen vooral de processen begrijpen die plaatsvinden in de diepere gedeeltes van de plaatgrenzen, op een diepte tussen de vijftien en vijftig kilometer. We proberen een beter inzicht te krijgen in hoe de sterkte van het gesteente processen zoals seismische activiteit kan beïnvloeden. Gaan twee tektonische platen gemakkelijk langs elkaar glijden, of niet? Als ze niet gemakkelijk langs elkaar glijden, kunnen er grote aardbevingen plaatsvinden. Aangezien ongeveer veertig procent van de wereldbevolking langs plaatgrenzen woont, is het belangrijk om te begrijpen hoe deze grenzen ons leven kunnen beïnvloeden.”

Een kijkje van dichtbij: de Utrechtse faciliteit voor Elektronenmicroscopie

“Om de diepere delen van de tektonische platen te begrijpen, analyseren we stenen die naar het aardoppervlak zijn gebracht. De stenen kunnen snel worden verplaatst, tijdens vulkaanuitbarstingen, of langzaam, als delen van oceanische tektonische platen, die zijn gestegen en bloot zijn komen te liggen aan het aardoppervlak. Tijdens veldwerk dat ik zo'n twee maanden per jaar doe, verzamel ik steenmonsters en analyseer ze in het lab.”

Stenen bombarderen met elektronen

“We bestuderen processen op microschaal tot nanoschaal, wat inhoudt dat ze plaatsvinden op millimeters tot op atomair niveau. De microscopen die we gebruiken, werken met elektronen in plaats van licht. Je bombardeert je monster met een elektronenstraal en je krijgt een veel grotere vergroting en een hogere resolutie dan met lichtmicroscopen. Uiteindelijk kun je de mechanismen inperken die deformatie regelen binnen de bestudeerde stenen, en daarmee ook op de diepere delen van de plaatgrenzen waarvan de stenen zijn verzameld. De Elektronenmicroscopiefaciliteit EM Square van de Universiteit Utrecht, waar we deze analyses uitvoeren, is een faciliteit van wereldklasse.”

Een kijkje van Down Under

Chatzaras: “Sydney is een geweldige plek voor mij: het is een interactieve omgeving die het onderzoek dat ik doe een stap verder brengt. Ze voeren geweldig modeleerwerk uit aan de School of Geoscience. Hun doel is om grootschalige tektonische processen door de eeuwen heen te begrijpen door het synthetiseren van grote geologische datasets. Aan de andere kant bestudeer ik kristallen die voortkomen uit de vervorming van een steen en ik probeer de resultaten op te schalen om onze kennis over hoe tektonische platen werken te vergroten. Met mijn onderzoek voeg ik stukjes toe die bijdragen aan de puzzel van Sydney.”

Een gezamenlijk open access datasysteem bouwen

“We moeten kristalvervorming in overweging nemen als we een model van de Aarde maken. Processen die plaatsvinden op microschaal zijn heel belangrijk omdat ze tektonische processen op plaatniveau aansturen. In samenwerking met partners uit de VS (Basil Tikoff aan de University of Wisconsin-Madison, en Julie Newman aan Texas A&M University) zijn we momenteel bezig met het ontwikkelen van een open access digitaal systeem voor het verzamelen en archiveren van microstructurele data. Het zal heel interessant zijn om te zien hoe die grote datasets kunnen worden samengevoegd met wereldomspannende numerieke modellen om informatie over tektonische processen te verkrijgen.”

De voordelen van de overeenkomst met Sydney

De overeenkomst met Sydney zal bijdragen aan de versterking van bestaande samenwerkingen en de ontwikkeling van nieuwe. Het verbetert de uitwisseling van expertise en kennis tussen de twee universiteiten. Maar Chatzaras ziet ook meerdere specifieke voordelen.

Een lab delen

“Het is niet makkelijk om je onderzoekspartners zo vaak te zien als je zou willen als ze overzees werken. Skype en e-mail zijn geweldig, maar soms moet je fysiek met elkaar in dezelfde kamer zitten om vooruitgang te boeken op specifieke elementen van gemeenschappelijk onderzoek. Het maakt de interactie productiever, wat kan helpen met het finaliseren van- of  voortbrengen van nieuwe onderzoeksideeën.”

Vliegwiel voor externe financiering

“Interactie met je onderzoekspartners in het lab is net zo belangrijk als interactie tijdens veldwerk. In het onderzoeksgebied van Structurele Geologie moeten we veldwerk doen - vaak in afgelegen gebieden – om velddata en steenmonsters te verzamelen, die dan gebruikt kunnen worden als voorlopige data voor externe financiering. Het is van elementair belang om met je onderzoekspartners veldwerk te kunnen doen, want daar krijgen veel wetenschappelijke ideeën vorm. De Sydney-overeenkomst kan goed van pas komen op dit vlak en ik verwacht dat de overeenkomst bij zal dragen aan meer externe financiering op het gebied van de geowetenschap.”

Studentenuitwisseling

“De overeenkomst is ook bedoeld om de mobiliteit van studenten te bevorderen. Het is echt een grote kans voor studenten om te participeren in de multiculturele en inclusieve omgevingen van beide universiteiten. Als Postdoc in Utrecht genoot ik er echt van om met studenten aan onderzoeksprojecten te werken. Er kwamen een aantal interessante resultaten en publicaties voort uit deze samenwerkingen, waarvan ik hoop dat ze verder komen dankzij  de ondertekende overeenkomst. Ik hoop dat de overeenkomst zal dienen als tweerichtingsverkeer tussen studenten uit Utrecht en Sydney.”