16 maart 2018

De jaren zestig. Een cultuurgeschiedenis

In De jaren zestig. Een cultuurgeschiedenis, het langverwachte nieuwe boek van prof. dr. Geert Buelens (hoogleraar Moderne Nederlandse letterkunde), wordt het beeld van dit roemruchte decennium gekanteld en aangevuld met cultuuruitingen vanuit de hele wereld.

Meer dan de 'usual suspects' 

Natuurlijk gaat een boek over de jaren zestig over The Beatles, Bob Dylan, Provo en de minirok. Maar om dit decennium te begrijpen zijn volgens Buelens internationale kassuccessen als West Side Story en The Sound of Music minstens zo belangrijk. En wat gebeurde er eigenlijk in de rest van de wereld? Artistieke en culturele ontwikkelingen achter het IJzeren Gordijn, in Afrika, Latijns-Amerika en Azië werpen een verfrissend licht op deze tijd.

Populaire cultuur in mondiaal perspectief

De protestsongs van Dylan worden aangevuld met Congolese cha-cha-cha, westerns uit de DDR, Japanse computerkunst, horrorfilms uit Tsjechoslowakije, modefotografie uit Mali, Chinese popmuziek en feministische gedichten uit Iran. Hij laat zien hoe grote geopolitieke en culturele ontwikkelingen in elkaar grepen en zorgden voor een omwenteling van waarden. Zo werd de populaire cultuur geboren die tot vandaag zowel inspireert als controversieel is. 

Prof. dr. Geert Buelens
Prof. dr. Geert Buelens

Media

Buelens was te gast in televisieprogramma VPRO Boeken (fragment vanaf 17:30), waar hij in gesprek ging met Jeroen van Kan over zijn nieuwste boek. Hij werd geïnterviewd door Het Utrechts Nieuwsblad, Knack, De Tijd, de Volkskrant en Trouw

Nostalgie naar de hippietijd mag ons niet leiden. Ze brengt ons nergens. Was het niet juist de kracht van de sixties dat mensen niet meer omkeken naar het verleden? Ze bestormden het heden en droomden van de toekomst.

Hij concludeert dat de wereld er in die periode misschien op vooruitgegaan is, maar de grote belofte die de jaren zestig met zich meedroegen: een nieuwe wereld waar iedereen mocht meedoen en waarin iedereen ook wat te zeggen had, die belofte is niet waargemaakt. "In 1960 werd de wereld beheerst door witte mannen, en die witte mannen zijn nog steeds niet bereid die macht af te staan."

Say it loud. I’m black and I’m proud

Ook benadrukt hij de belangrijke rol die de zwarte cultuur speelde in de jaren zestig. Soulmuziek werd aan de lopende band opgenomen, en naarmate de jaren zestig voortschreden begon die muziek ook een rol te spelen in de emancipatie en gelijkheidsstrijd van de zwarte bevolking in de V.S. Buelens: "Het is mijn statement: de zwarte cultuur is de meest prominente van alle cultuurvormen. Say it loud. I’m black and I’m proud. De woorden van James Brown blijven vandaag nazinderen. Wij zijn in Europa geneigd om het in onze analyse van de jaren 60 te hebben over Bob Dylan, Jefferson Airplane en The Beatles, maar kijk naar de hitlijsten vandaag: rock-‘n-roll is er ondergeschikt aan de hiphop. En waar liggen de roots van de hiphop? In de zwarte cultuur van de jaren 60."

In de Standaard verscheen een lovende bespreking van het boek:

Eigenlijk wil je er gewoon een kijk- en luisterknop bij, om ongelovig te checken hoe schaamteloos seksploitatie dan wel verliep, om Ingrid Jonkers ‘Die Kind’ te lezen, om eens een van die geniale Oostblokfilms te zien. En dat kan: tachtig procent van de muziek die Buelens aanhaalt staat op Spotify, en vele tientallen films staan integraal op YouTube. Zo wordt de lectuur van dit boek een ‘geestverruimende ervaring’.

Voorpublicaties

In Vrij Nederland  verscheen afgelopen zomer al een voorpublicatie uit Buelens' boek over de summer of love van 1967. In Humo verscheen op 12 maart een voorpublicatie, waarin Buelens vertelt hoe The Beatles in 1964 de populairste band ter wereld werden.