26 juli 2018

Drie vragen aan data-expert Mirko Tobias Schäfer

De grote schoonmaakactie van Twitter

© iStockphoto.com

In de afgelopen twee maanden heeft Twitter zeventig miljoen accounts verwijderd of ‘geschorst’ volgens dataonderzoek van de Washington Post. De strijd tegen nepaccounts, geautomatiseerde accounts  (bots)  en Twittertrolls gaat onverminderd door. Een reden voor het verwijderen van accounts is de Russische beïnvloeding van de Amerikaanse presidentiële verkiezingen. Er waren grote hoeveelheden nepaccounts en bots van Russische origine actief in aanloop naar en tijdens de presidentsverkiezingen.

Drie vragen over de grote schoonmaak van Twitter aan data-expert dr. Mirko Tobias Schäfer (Utrecht Data School).

Hoe groot is het probleem met nepaccounts en inactieve accounts?

© iStockphoto.com

De vraag is of nepaccounts en inactieve accounts echt een probleem zijn voor Twitter. Social media platformen willen natuurlijk een grote user base en interactie tussen gebruikers op het platform. Ze willen als platform attractief zijn voor adverteerders. Ze hebben weinig baat bij het verwijderen van alle accounts die nep zijn want ook een nepaccount ontvangt reclame. En reclame is hun bron van inkomsten. Zonder adverteerders geen Twitter. Twitter wil wel het beeld voorkomen dat er te veel nepaccounts zijn.

Op Twitter worden vooral grote accounts vaak door bots en nepaccounts gevolgd; en als je zelf denkt dat je te weinig volgers hebt dan kan je die kopen. Twitterbots en nepaccounts kunnen een scheef beeld geven van de populariteit van bepaalde accounts of meningen omdat deze dan veel volgers, retweets of favorieten blijken te hebben.

De vraag is in hoeverre nepaccounts en bots invloed op het publieke debat hebben. Je ziet politici tegenwoordig een beetje panisch reageren. Er komt druk op te staan op social media platformen om actie te ondernemen tegen zogenaamde "hate speech" en "fake news". Het Netzwerkdurchsetzungsgesetz in Duitsland biedt vanwege zijn hoge boetes een grote stimulans om content en accounts snel te verwijderen. Een controle ten opzichte van de grenzen van vrije meningsuiting vindt niet per se plaats. Duitsland gaat hier naar mijn mening te ver in. De EU High Level Expert Group Fake News and Online Disinformation onder leiding van Utrechtse hoogleraar prof. mr. dr. Madeleine de Cock Buning spreekt zich in hun rapport ook duidelijk uit tegen censuur en repressieve regulering.  

Zijn inactieve en nepaccounts eenvoudig te herkennen?

Er zijn meerdere mogelijkheden om dit te doen. Inactieve accounts zijn makkelijk te traceren omdat ze over een langere periode geen tweets versturen, de gebruikers niet inloggen en dus geen activiteit tonen. Twitter moet deze accounts makkelijk in haar database kunnen identificeren.

© iStockphoto.com/hocus-focus

Verschillende parameters kunnen gebruikt worden om bots te identificeren, het aantal verstuurde tweets per dag, de kwaliteit van de teksten die ze versturen, de favorieten die ze plaatsen, de tweets of accounts die ze gaan retweeten, de tijden waarop dit gebeurd, de volgers en degene die ze zelf volgen, etc. Dit alles kan informatie opleveren om een patroon te herkennen dat erop wijst dat er sprake is van een botnetwerk.

Mede-oprichter van de Utrecht Data School (UDS)  Thomas Boeschoten heeft een tijdje terug nepaccounts geïdentificeerd die tweets van Tunahan Kuzu van DENK gingen retweeten. UDS -medewerker Luana Gomes heeft de bots in het publieke debat op Twitter in Brazilië in kaart gebracht door de accounts  eerst te checken met de Botometer (een programma dat de kans op bot or not berekend) en dan kwalitatief het resultaat te verifiëren.

Overigens is het zo dat geautomatiseerde accounts niet ingaan tegen de gebruikersvoorwaarden van Twitter, en er is ook niet altijd iets mis met een Twitterbot. Zo leest het botaccount threadreaderapp een ‘draadje’ op Twitter en maakt er een leesbare blogpost van. Op die manier worden lange Twitterdiscussie ineens makkelijk te volgen. The New Yorker publiceerde al in 2015 een lijst met bijzondere bots.

Wat kunnen we zelf doen om Twitter op te schonen?

Nou, don't feed the trolls en controleer de bron en de feiten voordat je iets retweet, weet wat je verstuurd, dat lijkt mij voor iedereen goed advies. En voor journalisten en media in het algemeen geldt dat ze populistische meningen niet moeten uitvergroten. Vaak werken de traditionele media tegenwoordig slechts als versterker voor de zeepkist Twitter. Ook zou je verwachten dat journalisten niet meteen elk ongefundeerde uiting gaan uitvergroten maar eerst onderzoek doen naar de context en de feiten en dan de beslissing nemen om geen aandacht te besteden aan iets dat ongefundeerd en wellicht ook verkeerd is.

Dr. Mirko Schäfer

Mirko Tobias Schäfer

Dr. Mirko Tobias Schäfer is data-specialst en projectleider van de Utrecht Data School.

Dit artikel maakt onderdeel uit van het dossier De feiten op tafel: van fake news tot filterbubbel.