22 mei 2018

Column Beatrice de Graaf: verward of verbitterd?

© iStockphoto.com

Wanneer is iemand een terrorist, en wie bepaalt dat eigenlijk? Is het de rechter, jurist, psychiater, politie of de bezorgde burger op internet die bepaalt of er sprake is van terroristische opzet? Dat vraagt prof. dr. Beatrice de Graaf zich af in haar column in het NRC (17 mei).

Professionele experts zijn maanden druk bezig met het beantwoorden van die vraag, maar zo lang kan de bezorgde burger niet wachten. Die heeft zijn oordeel vaak al snel klaar. "Dit is niet trial by media, maar schuift op richting Volksjustiz", zegt De Graaf.

Het gaat om een klassieke clash tussen zorgvuldig (en dus langzaam) opererende overheidsorganen die de logica van rechtsstatelijke bewijsvoering en opsporing volgen enerzijds en het democratische ongeduld van een volksdeel dat zijn buikgevoel allang bewezen ziet anderzijds.
Prof. dr. Beatrice de Graaf. Foto: Milette Raats
Prof. dr. Beatrice de Graaf
Prof. dr. Beatrice de Graaf. Foto: Milette Raats
Prof. dr. Beatrice de Graaf

Die reacties van bezorgde burgers kunnen schadelijk zijn voor de open samenleving, wijst recent onderzoek uit. Mensen die zich bovengemiddeld veel zorgen maken over immigratie, vluchtelingen en terrorisme scoren ook het hoogst op de schaal van verbittering. Verbitterde mensen voelen zich in de steek gelaten en willen daarom terugvechten, om hun eigen hulpeloosheid te overstijgen. De onderzoekers raden daarom aan te investeren in een nationale programma’s tegen de verbittering, om de groeiende groep verbitterden niet verder in de steek te laten.

Beatrice de Graaf

Beatrice de Graaf is historicus en tevens verbonden aan Institutions for Open Societies, een interdisciplinair onderzoeksgebied van de Universiteit Utrecht gericht op de ontwikkeling en uitbouw van gezonde open samenlevingen, waar dan ook ter wereld.