7 juli 2014

CLARIAH ontvangt 12 miljoen euro voor digitale infrastructuur geesteswetenschappen

CLARIAH
Photo: clariah.nl

De geesteswetenschappen krijgen een nieuw onderzoeksinstrument, waarmee interdisciplinair onderzoek naar grote vraagstukken mogelijk wordt. Op 1 juli ontving een consortium van geesteswetenschappelijke onderzoeksinstellingen namelijk een NWO-subsidie van 12 miljoen euro voor het ontwikkelen van een digitale infrastructuur voor alfawetenschappers: CLARIAH.

Digitale database

De financiering van CLARIAH wordt mogelijk gemaakt door het NWO-programma Nationale roadmap grootschalige onderzoeksfaciliteiten, bedoeld voor de bouw of vernieuwing van onderzoeksfaciliteiten met een internationale uitstraling. De uitreiking van deze beurs vond plaats in het Leids Universitair Medisch Centrum, waar Staatssecretaris Sander Dekkers bekend maakte welke projecten geselecteerd zijn. De digitalisering van massale hoeveelheden analoge bronnen, zoals tekst, afbeeldingen en audiovisuele data brengen op het moment een ware revolutie in de geesteswetenschappen teweeg. CLARIAH heeft als doel de geavanceerde ICT-hulpmiddelen te faciliteren die noodzakelijk zijn voor dit vernieuwende onderzoek. Deze infrastructuur zal geesteswetenschappers toegang bieden tot grote verzamelingen digitale data en tot innovatieve en gebruiksvriendelijke applicaties voor de verwerking van deze data.

Lopende projecten

In 2012 ontving het team achter CLARIAH al een aanmoedigingsbedrag van 1 miljoen euro om zich verder te ontwikkelen. Met deze beurs werden verschillende demonstratorprojecten opgezet. Zo werden op het platform Nederlab al vele Nederlandstalige teksten van ca. 800 tot heden gedigitaliseerd en doorzoekbaar gemaakt. En wordt in het TROVe-project een zoekmachine gebouwd die wetenschappers in staat stelt de verspreiding van informatie in verschillende media en tijdperken te analyseren. De rol van een specifiek medium kan zo worden bestudeerd, maar het grotere plaatje wordt ook zichtbaar. Hoe beïnvloeden media elkaar, en is dit door de eeuwen heen veranderd, bijvoorbeeld?

Geesteswetenschappen 2.0

Tot voor kort was het voor geesteswetenschappers lastig om buiten hun eigen terrein te werken of om een groot gebied te bestuderen. Het leek verstandiger om te focussen op een onderdeel van een groter geheel, om het overzicht op de data te behouden. Dankzij CLARIAH kan geesteswetenschappelijk onderzoek naar een hoger niveau worden getild. Niet alleen is het mogelijk om grotere gebieden of periodes te bestuderen, ook kunnen geesteswetenschapper nu makkelijker samenwerken met collega's uit andere disciplines. Zo is er bij een vraagstuk als ‘Hoe leiden verschillen tussen Europese culturen tot processen van in- en uitsluiting?’ inzicht nodig in talige, economische en sociale factoren. Dankzij CLARIAH zijn verschillende soorten data, uit verschillende landen te overzien en te doorzoeken. Hoofdaanvrager Lex Heerma van Voss (Huygens ING): “Digitale bestanden moeten verzameld, bewerkt en opgeslagen worden. Dankzij CLARIAH zullen historici, taalkundigen en media-onderzoekers gemakkelijker met dezelfde data kunnen werken. Dat levert voor de onderzoekers andere gezichtspunten op en dat kan tot geheel nieuwe inzichten leiden.”

De deelnemers

CLARIAH staat voor Common Lab Research Infrastructure for the Arts and Humanities. CLARIAH levert de Nederlandse bijdrage aan de Europese onderzoeksinfrastructuren CLARIN en DARIAH. De betrokken partijen zijn:

  • Universiteit Utrecht Prof. dr. Jan Luiten van Zanden neemt plaats in het bestuur, prof. dr. Jan Odijk is de voorzitter van het uitvoerend bestuur.
  • Vrije Universiteit Amsterdam
  • Universiteit van Amsterdam
  • Radboud Universiteit Nijmegen
  • Meertens Instituut Prof. dr. Sjef Barbiers maakt deel uit van het speerpunt Language Studies.
  • Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (KNAW)
  • Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid

Naast de genoemde instellingen zal een groot aantal andere onderzoekers en instellingen uit de Geesteswetenschappen bij CLARIAH betrokken worden. Het project gaat vanaf januari 2015 van start.