21 december 2018

CenSAS Dierendialoog als brug tussen idealen en werkelijkheid

Op 29 november 2018 organiseerde het Centre for Sustainable Animal Stewardship (CenSAS) haar eerste Dierendialoog. Bijna 140 mensen met interesse voor dieren verzamelden zich in Koninklijke Burgers’ Zoo te Arnhem om met elkaar in gesprek te gaan over de omgang met dieren.  

Het voorprogramma, bestaande uit een rondleiding achter de schermen in Burgers’ Ocean en een buffet, vormden voor een mooie gelegenheid om met elkaar kennis te maken. Daarna werd de avond ingeleid door twee sprekers. 

Omgaan met dieren in het antropoceen

Filosofe Bernice Bovenkerk (Wageningen University & Research) sprak over de relatie tussen mens en dier in het Antropoceen (het tijdperk van de mens, waarin we op dit moment leven en op aarde overal de invloeden van de mens zichtbaar zijn). Ze wierp een kritische blik op de (veelal negatieve) effecten van menselijk handelen op het leven van dieren in het wild, de veehouderij en bij mensen in huis. Zo ging zij onder andere in op de effecten die de opwarming van de aarde heeft voor diersoorten zoals de ijsbeer. Zij besloot met de oproep om niet alleen in gesprek te gaan over dieren, maar ook met dieren.   

Educatie voor natuurbehoud

Vervolgens gaf biologe Constanze Mager (hoofd educatie bij Burgers’ Zoo) een lezing over Burgers’ Zoo en het belang van educatie in de dierentuin. Zij ging onder andere in op de veranderingen die dierentuinen in de loop van de tijd hebben ondergaan. Waar ze vroeger vooral gericht waren op het tentoonstellen van dieren, hebben ze nu als belangrijke taak mensen voor te lichten over hoe dieren van nature leven en hen bewust te maken van bedreigingen voor het voortbestaan van diersoorten en hun leefgebieden. Kennis over en respect voor dieren zijn belangrijke aspecten die bijdragen aan de bescherming van dieren en de natuur.   

Een van de tekeningen van de visueel notulisten van Getting the Picture

Durven dromen

Nadat Franck Meijboom (hoofd van CenSAS) de ‘spelregels’ voor de Dierendialoog had toegelicht, ging de dialoog van start. Deelnemers gingen in groepjes van 6 of 7 personen, herkenbaar aan een sticker met daarop een Disney dier, uiteen naar drie verschillende ruimtes met elk hun eigen hoofdthema en daarbinnen steeds 2 casussen. De hoofdthema’s waren: de maakbaarheid van dieren, het houden van dieren en het doden van dieren. 

De Dierendialoog was opgezet aan de hand van de zogenaamde Walt Disney1methode. In de eerste dialoogronde kregen deelnemers de opdracht om, onder begeleiding van een moderator, een ‘dromer’ te zijn. Vanuit hun fantasie, creativiteit en idealen ging men praten over de omgang met dieren in 2030.  In dialoogronde 2 gingen de deelnemers als ‘realist’ en ‘criticus’ in gesprek over de haalbaarheid en uitvoerbaarheid van de droom die in ronde 1 bij een ander groepje tot stand kwam. 

Wat in de eerste ronde opviel, is dat deelnemers die zich in hun werk bezighouden met dieren moeite hadden om echt te dromen. Personen die deelnamen vanuit hun persoonlijke interesse in dieren leken hier beter toe in staat en brachten hun idealen helder onder woorden. Wanneer deelnemers echter op gang waren gekomen, was het bij sommige groepjes lastig om het dromen te stoppen. Ook bleek het realiseren van andermans dromen soms lastig, omdat de droom van een ander veel afweek van de eigen droom.  

Indeling van de groepjes bij de verschillende thema's

Verbinding en respect

Er was een goede en open sfeer tijdens de Dierendialoog. Deelnemers waren niet bang om hun mening te uiten, hadden een open houding en was er veel wederzijds respect. Ondanks de (soms zeer) uiteenlopende meningen was het goed mogelijk om samen na te denken over idealen en het realiseren daarvan. Wat opviel was dat er veel deelnemers vanuit de professionele context waren en dat deze mensen zeer veel kennis hebben ten opzichte van deelnemers die voor hun werk doorgaans niet met dieren bezig zijn. Er was veel aandacht en interesse voor het geven van toelichtingen en het delen van kennis door professionals, maar soms moesten zij door de moderator even uit de ‘uitlegmodus’ worden gehaald. Bij het realiseren van dromen kwamen veel groepjes erachter dat geld een beperkende factor is. Educatie werd in veel gevallen genoemd als belangrijke factor voor gedragsveranderingen bij mensen. 

En nu?  

Tijdens de Dierendialoog is op verschillende manieren informatie verzameld over zowel de inhoud als het proces. Aan de hand van de feedback en aantekeningen van moderators, de illustraties van visueel notulisten en de bevindingen van observatoren wordt een uitgebreid verslag gemaakt van de Dierendialoog. Het verslag komt begin 2019 beschikbaar en wordt dan met alle deelnemers en overige geïnteresseerden gedeeld. De mix van achtergronden zorgde er tijdens de Dierendialoog voor dat deelnemers elkaar aanvulden. Professionals waren wel oververtegenwoordigd. Bij een volgende Dierendialoog, die er zeker komt, hopen we meer deelnemers uit de privé context te mogen verwelkomen. 

Een selectie van de aantekeningen van moderators

1 De denkstrategie van Walt Disney gemodelleerd door Robert Dilts, een ontwikkelaar binnen het Neurolinguïstisch Programmeren.