5 november 2018

Capabilities in a Just Society – A Theory of Navigational Agency

Afgelopen maand verscheen bij Cambridge University Press het nieuwe boek van dr. Rutger Claassen (Ethiek en Politieke Filosofie), getiteld Capabilities in a Just Society. A Theory of Navigational Agency.

Het menselijke verlangen om in een rechtvaardige samenleving te leven is diepgeworteld, en politieke conflicten ontstaan wanneer mensen zich onrechtvaardig behandeld voelen. Maar wanneer is een samenleving rechtvaardig?

capability approach

Dr. Rutger Claassen. Foto: Ed van Rijswijk
Dr. Rutger Claassen. Foto: Ed van Rijswijk

Sinds enkele decennia is het antwoord daarop van de ‘capability approach’: als iedereen in gelijke mate zijn basale menselijke vermogens (capabilities) kan ontwikkelen. Deze benadering, oorspronkelijk ontwikkeld door filosofe Martha Nussbaum en econoom Amartya Sen stelt menselijke mogelijkheden tot ontplooiing centraal, waar andere rechtvaardigheidstheorieen zich eerder richten op subjectief beleefde welvaart of materiele hulpbronnen. Maar welke vermogens zijn dan basaal? Wanneer kunnen we zeggen dat iedereen in gelijke mate toegang tot deze vermogens heeft? En wat betekent dit alles in concreto voor hedendaagse debatten over paternalisme en vrijheid, eigendom en economische ongelijkheden, democratie en globalisering?

navigational agency

In dit boek verdedigt Rutger Claassen een theorie van wat hij noemt navigational agency om die vragen te beantwoorden: basale vermogens helpen ons om zelfstandig te navigeren in moderne, complexe samenlevingen, ons kritisch te verhouden tot de sociale praktijken waar we deel van uitmaken en waar nodig ons daarvan los te maken. Burgers hebben een recht op dergelijke vermogens en de door Claassen voorgestelde capability benadering is dan ook een mensenrechtentheorie, die een filosofische interpretatie biedt van de aspiratie om in open, liberaal-democratische samenlevingen te leven.