26 juli 2017

Bespreking van 'Gods huis in de steigers' in Trouw

© iStockphoto.com/dejankrsmanovic
© iStockphoto.com/dejankrsmanovic

Discussies over religieuze gebouwen vertellen veel over de veranderende plaats van religie in Europa. Daarover gaat het boek Gods huis in de steigers. Religieuze gebouwen in ontwikkeling dat onlangs verscheen. Dr. Daan Beekers en dr. Pooyan Tamimi Arib (beiden verbonden aan Religiewetenschap) leverden bijdragen aan het boek dat werd samengesteld door Oskar Verkaaik, Trouw publiceerde een bespreking (17 juli).

Dr. Daan Beekers
Dr. Daan Beekers

Gods huis in de steigers

In acht essayistische reportages verkennen drie antropologen de hedendaagse religieuze architectuur en ontwikkelen zo een originele visie op het dynamische religieuze landschap in Nederland en daarbuiten. Moskeeën, synagogen en kerken doen namelijk meer dan religie faciliteren en symboliseren; de intieme relatie die we aangaan met religieuze gebouwen raakt — in positieve en negatieve zin — het wezen van wat religie tegenwoordig is. Via verkenningen van allerhande religieuze gebouwen – nieuwe moskeeën in Nederland, hedendaagse synagogen in Duitsland en iconische christelijke kerken – probeert dit boek antwoord te geven op de vraag hoe gebouwen religieuze emoties en ervaringen kunnen oproepen. Volgens Verkaaik komt het aan op hoe 'iconisch' dan wel 'gewoon' het gebouw is.

Dr. Pooyan Tamimi Arab
Dr. Pooyan Tamimi Arab

Bespreking

Trouw bespreekt de, soms opvallende, conclusies die de auteurs trekken. Zo vinden vooral jonge, puriteinse moslims dure minaretten nergens voor nodig, kan een moskee best op een bedrijventerrein staan, dienen Duitse synagogen soms meer als boetedoening en city-branding dan als religieus gebouw en staan iconische christelijke kerken steeds vaker leeg of is er sprake van omstreden hergebruik. 

Iconische ambities

De besproken gebouwen in het boek laten zien dat religie nog altijd springlevend is, "en dan heeft Verkaaik de hindoestaanse tempels en de nieuwste refodomes op de Veluwe en in Zeeland nog niet eens genoemd", voegt Trouw daaraan toe. "Of voorspellingen gedaan over de immigrantenkerken, die straks ook hun eigen gebouwen zullen willen hebben." Ook noemt Trouw nog het project 'House of One', dat op de fundamenten van de oude Petruskerk in Berlijn drie gebedshuizen en een centrale ontmoetingsruimte in één gebouw wil combineren. Daarmee zou Verkaaiks voorspelling van een multireligieus centrum in Moorse stijl al binnen een paar jaar werkelijkheid worden. "En dan niet intiem Andalusisch, maar strak, modern en tweeëndertig meter hoog. De ambities zijn inderdaad iconisch". Nog genoeg materiaal om te bestuderen, dus.