Bandenslijtage: een onzichtbare luchtvervuiler

Bandenslijtage van gemotoriseerd verkeer produceert een complexe mix aan microscopisch kleine rubberdeeltjes die in de lucht terecht komen. Langs autowegen bevat de lucht twee tot vijf keer meer rubberdeeltjes dan in een stadspark. Promovenda Esther Lenssen onderzocht associaties met gezondheidseffecten en vond, naast signalen van ontstekingsreacties, een verhoogd risico op vervroegd overlijden: “Niet alleen uitlaatgassen, maar ook niet-uitlaatbronnen zoals banden-, en remslijtage verdienen zowel wetenschappelijke als beleidsmatige aandacht.” Lenssen promoveert op 4 september 2026 aan de Universiteit Utrecht (faculteit Diergeneeskunde).

Lenssen deed onderzoek onder vrijwilligers om de biologische reacties te bestuderen en deed een studie onder meer dan 9 miljoen Nederlanders om het effect op de gezondheid te bestuderen. Zo liet ze 23 gezonde jongvolwassenen vier uur op drie verschillende locaties verblijven, waarbij ze elk uur gedurende 20 minuten in matig-intensief tempo fietsten.

De drie locaties betroffen een stadspark, een snelweg met continu rijdend verkeer, en een drukke rotonde met steeds optrekkend en remmend verkeer. Voor en na elk bezoek werd hun longfunctie, en -klachten, en verschillende bloedwaarden gemeten. Lenssen: “Tijdens de bezoeken bepaalden we de concentraties luchtverontreiniging, waaronder de rubberdeeltjes. De lucht langs de weg bevatte gemiddeld twee tot vijf keer meer rubber dan in het park.” 

Toename witte bloedcellen

Kortstondige blootstelling aan de bandenslijtagedeeltjes werd geassocieerd met een toename van witte bloedcellen, maar niet met longfunctie-, symptomen, of verdere tekenen van ontsteking. De witte bloedcellen die toenamen behoren tot de eerste verdedigers van het lichaam.

“Dit zou kunnen betekenen dat het lichaam in deze gezonde populatie reageert op de rubberdeeltjes. Wat herhaalde kortdurende blootstelling op lange termijn voor de gezondheid betekent, moeten we nog verder onderzoeken.”

In een groot cohort van 9.6 miljoen Nederlandse volwassenen vond ze dat de gemodelleerde lange termijn blootstelling aan een combinatie van banden-, en remslijtagedeeltjes geassocieerd was met een verhoogd risico op vervroegd overlijden. Sterfte als gevolg van luchtwegaandoeningen, longkanker en neurologische aandoeningen was het sterkst verhoogd. Deze associaties waren grotendeels onafhankelijk van de associaties met uitlaatgassen. 

Lenssen: “Bezorgdheid over effecten van kleine plastic deeltjes op de menselijke gezondheid en natuur neemt toe. Niet alleen uitlaatgassen, maar ook niet-uitlaatbronnen zoals banden-, en remslijtage verdienen zowel wetenschappelijke als beleidsmatige aandacht.”