30 augustus 2019

Hoogleraar Roel Vermeulen initiatiefnemer consortium voor onderzoek naar exposoom

26 miljoen voor onderzoek naar impact van niet-genetische factoren op gezondheid

Mensen op straat

Wie krijgen bepaalde chronische ziektes, en wie niet? Dat is voor dertig procent afhankelijk van erfelijkheid en voor maar liefst zeventig procent van het exposoom. Met het exposoom worden allerlei factoren uit het dagelijks leven bedoeld. Denk bijvoorbeeld aan wat we eten en drinken, de lucht die we inademen, onze sociale interacties en leefstijlkeuzes zoals roken en lichaamsbeweging. Ook de biologische reactie van het individu op deze factoren is onderdeel van het exposoom. Over dat exposoom, en dus het ontstaan van chronische ziekten, is nog veel onbekend. Een consortium onder leiding van hoogleraar Roel Vermeulen, verbonden aan de Universiteit Utrecht en Universitair Medisch Centrum Utrecht, gaat onderzoeken welke factoren van het exposoom belangrijk zijn voor gezondheid en hoe deze factoren werken. Daarvoor kreeg het consortium 17,4 miljoen euro toegekend vanuit de prestigieuze Zwaartekrachtsubsidie. De deelnemende instituten leggen daar zelf nog ruim 8 miljoen euro bij.

Vermeulen: “Mensen maken in hun dagelijks leven allerlei keuzes die een grote invloed hebben op hun gezondheid. Dankzij de toekenning zijn we in staat om alle niet-genetische risicofactoren voor de gezondheid van Nederlanders in kaart te brengen.” Over het menselijk genoom is al veel bekend, de onderzoekers willen nu ook het menselijk exposoom voor het eerst systematisch analyseren. “We weten dat de ziektelast van mensen met een chronische ziekte voor het grootste deel wordt beïnvloed door het exposoom. Daarom is deze toekenning zo belangrijk. We starten met onderzoek naar de oorzaken van hart- en vaatziekten en diabetes type 2. De technieken en inzichten uit dit onderzoek kunnen ook worden toegepast op andere chronische aandoeningen.”
 

“Dankzij deze toekenning zijn we in staat om een grote stap te zetten in het systematisch analyseren van alle niet-genetische risicofactoren voor de gezondheid van Nederlanders. Deze inzichten moeten leiden tot een betere preventie van chronische ziekten.”
Rick Grobbee, mede-initiatiefnemer
Universitair Medisch Centrum Utrecht

Samenwerking
Vermeulen benadrukt hoe gecompliceerd het onderzoek is. “Het ontrafelen van de impact van niet-genetische factoren op onze gezondheid is niet eenvoudig, maar met deze unieke samenwerking tussen geneeskundigen, moleculair biologen, epidemiologen, geografen en chemici denken we dat het moet lukken.” Het onderzoeksteam opereert onder leiding van Vermeulen en vijf andere topwetenschappers; Mei-Po Kwan (Universiteit Utrecht), Rick Grobbee (Universitair Medisch Centrum Utrecht), Thomas Hankemeier (Universiteit Leiden), Sasha Zhernakova (Universitair Medisch Centrum Groningen, RUG) en Joline Beulens (Amsterdam UMC).

De tekst loopt door onder de video.

Zwaartekracht
Met Zwaartekracht stimuleert de overheid onderzoek van groepen topwetenschappers in Nederland om tot de wereldtop te behoren. De onderzoekers moeten in hun vakgebied vernieuwend en invloedrijk onderzoek verrichten. Het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft de Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek gevraagd de selectieprocedure voor dit geldstroomprogramma uit te voeren.