100 wetenschappers willen vaart in de Circulaire Economie

100 onderzoekers hebben een brief aan het nieuwe kabinet ondertekend. De boodschap van de brief, een initiatief van prof. dr. Ernst Worrell (Copernicus Instituut voor Duurzame Ontwikkeling): Zet vaart achter de Circulaire Economie. Hieronder volgt de inhoud van de brief.

Voor de brede welvaart in Nederland is het noodzakelijk dat onze economie en samenleving weerbaar en minder afhankelijk worden. Een weerbaar Nederland vraagt om zorgvuldig, lange termijn, en ambitieus beleid om duidelijkheid voor de samenleving en investeringszekerheid voor ondernemers te garanderen. Onze afhankelijkheid van buitenlandse grondstoffen en waardeketens maakt ons nu kwetsbaar. Om dat in positieve zin te keren moeten we de concurrentiepositie van ons bedrijfsleven versterken door een duurzame circulaire economie vorm te geven waarin we niet langer sterk afhankelijk zijn van grondstoffen van elders in de wereld. En waarin het grondstoffengebruik in balans komt met de grenzen van de planeet. De oplossing: versterk onze circulaire maakindustrie door meer te hergebruiken, repareren en recyclen. Dit vergt ook sociaal beleid waarbij gewerkt wordt aan draagvlak en bevorderen van burgerinitiatief. Echter, het circulaire economie-beleid stagneert de laatste jaren, de laatste kabinetten geven aan dat de inzet onvoldoende is om het doel om in 2050 circulair zijn te halen. Rekenmeester PBL constateert dit ook.

Nederland heeft een uitstekende uitgangspositie. Het is mondiaal één van de eerste landen met een gestructureerd beleid, met nationale doelen die nu omgezet gaan worden naar doelen per productgroep. Nederland kent vele koplopers in het bedrijfsleven die gewoon laten zien dat circulair werken kan en dat het loont. Nederland heeft ook een leidende kennispositie verworven, zowel in de praktijk als in de kenniswereld. Maar… we innoveren wel, maar brengen de innovaties onvoldoende naar de markt (en kassa).  Wat ontbreekt is implementatie-gericht beleid op het maken van een systeemsprong naar een circulaire economie en samenleving.
 

Nederland heeft een uitstekende uitgangspositie

Overheidsingrijpen vraagt kennis van de vele aspecten die meespelen om de maatschappij op een zorgvuldige manier richting circulariteit te bewegen. Die kennis is nu georganiseerd. Wij staan klaar om als wetenschap een bijdrage te leveren aan de transitie naar een toekomstbestendig en duurzaam Nederland. Vanuit de wetenschap roepen we u op om in het regeerakkoord de transitie naar een circulaire economie een centrale plaats te geven in het beleid. Het gaat hier om een fundamentele verandering in het economisch systeem van productie en consumptie:
 

1. Breng economisch, sociaal én milieubeleid samen. Overheidsingrijpen is gericht op het bevorderen van het circulaire bedrijfsleven, betaalbaar, en met brede betrokkenheid van burgers.  Zorg voor een gecombineerde systematische aanpak van deze inzet en richt de financiering van de kenniswereld daarop in.
2. Stuur de transitie per productgroep met slimme ketentafels en routekaarten. Samenwerking is noodzakelijk en een kracht van ons land. De manier waarop we als land met grondstoffen en producten omgaan kent vele partijen met elk een eigen rol in de keten. Breng met spoed en onder regie van de overheid de partijen samen en bouw gedeelde visies en routekaarten die als kompas dienen voor de transitie. Hierbij kunnen de productgroepen centraal staan, maar belangrijk is wel om thema’s die overal spelen goed op te pakken, zoals logistiek, gebrek aan investeringen.
3. Bevorder daadwerkelijke implementatie van de routekaarten. Te vaak blijft het in ons land bij visies. Er zijn politieke keuzes nodig om te werken aan een Nederland dat klaar is voor de toekomst. Wij pleiten voor het opzetten van grootschalige implementatietrajecten die worden gemonitord en doorgezet. De wetenschap staat in de steigers om dit actief te ondersteunen.
4. Organiseer een betere gecoördineerde financiering vanuit publieke en private middelen. De transitie naar een circulaire economie en samenleving vergt nieuwe investeringen. Maar het is zaak dat die middelen op een gecoördineerde manier worden ingezet gericht op het ondersteunen van de implementatietrajecten.
5. Laat circulair ondernemen renderend zijn. De transitie naar een circulaire economie staat aan het begin. De koplopers van bedrijven die met hun producten en diensten bijdragen aan de circulaire economie willen we stimuleren. Een productgroep-aanpak die kijkt naar de hele waardeketen is daarbij zeer behulpzaam. Het Nederlandse MKB verdient hierbij speciale aandacht, omdat zij door hun innovatieve vermogen de motor vormt van de transitie. Omdat het over Nederlandse bedrijven gaat, vraagt dit speciale aandacht bovenop EU-beleid. Dat stimuleren kan met coördinatie van (bestaande) landelijke instrumenten zoals het overheids-inkopen, het landelijke afvalinstrumentarium (zoals producent-verantwoordelijkheid en het gedrag van Nederlanders), het stoppen met de ondersteuning en subsidiering van niet-circulair produceren en handelen alsmede  beperking van de import van lineaire producten, naast het stimuleren van innovatie en investeringen in circulaire verdienmodellen. Maar bovenal vraagt het vormgeven van de circulaire economie regie en meer financiële steun. 

Voor het verdienvermogen van Nederland, het bevorderen van duurzame welvaart, hogere leveringszekerheid van grondstoffen, en een schoon en gezond land is er geen ander alternatief dan een circulaire economie. Dit is de toekomst. De Nederlandse wetenschap wil een belangrijke rol spelen in de transitie naar dit toekomstige Nederland. Wij staan er klaar voor.