“Het bestuderen van aardverschuivingen helpt ons niet alleen om gevaren op aarde te beperken, maar ook om huidige en vroegere omstandigheden op planeten en manen te reconstrueren.”
Onderzoeksfocus: berggeomorfologie op aarde en daarbuiten
Profiel: Tjalling de Haas is een geomorfoloog die zich toelegt op het begrijpen en verklaren van oppervlakteprocessen op aarde en daarbuiten, met een bijzondere focus op snelbewegende aardverschuivingen zoals modderstromen (debris flows). Hij leidt een interdisciplinair onderzoeksprogramma dat oppervlakteprocessen bestudeert op aarde, Mars en andere planeten en kometen. Zijn werk combineert twee unieke onderzoekslijnen waarin gebruik wordt gemaakt van analoge experimenten, veldwerk, modellering en remote sensing:
- Begrijpen van de dynamiek, erosieprocessen en morfologie van modderstromen en hun impact;
- Begrijpen van buitenaardse aardverschuivingen om vroegere omgevingscondities en de beschikbaarheid van vloeistoffen (bijv. H₂O) te reconstrueren.
Erkenning: Voor dit onderzoek heeft hij meerdere prijzen ontvangen, waaronder de Arne Richter Award van de EGU en de Vening Meineszprijs van NWO. Daarnaast zijn hem verschillende prestigieuze persoonlijke beurzen toegekend: NWO-Rubicon (2016), NWO-Veni (2018) en NWO-Vidi (2025).
Experimentele opstellingen: Tjalling en zijn team hebben meerdere innovatieve experimentele opstellingen ontwikkeld om aardverschuivingen en hun impact te simuleren, zowel op aarde als onder buitenaardse omstandigheden, zoals onder lage zwaartekracht en in dunne atmosferen. Enkele hoogtepunten:
De debris-flow flume in het Earth Simulations Lab van de Universiteit Utrecht, gebruikt voor experimenten naar de stromingsdynamiek, erosie, en de effecten van vegetatie op het verminderen van gevaren: www.uu.nl/debrisflowflume.
Een roterende trommel voor het bestuderen van aardverschuivingsdynamiek en mobiliteit onder micro- en hyperzwaartekracht tijdens paraboolvluchten. Zie deze clips van NTR Wetenschap voor een impressie:
https://www.youtube.com/shorts/ZjVqPT2bwvs
Een stroomgoot om aardverschuivingen te simuleren die worden aangedreven door sublimerend ijs (bijv. CO₂, H₂O) in dunne atmosferen van planeten en manen, uitgevoerd in grote vacuümkamers aan de Open University in het VK en Aarhus University in Denemarken. Zie de filmpjes hieronder voor wat voorbeelden:
Veldlocaties: Tjalling heeft aardverschuivingen en modderstromen bestudeerd op vele locaties op aarde, waaronder Spitsbergen (Svalbard), de Atacama-woestijn, Owens Valley (VS), Death Valley (VS) en de Europese Alpen. Zijn huidige veldwerk richt zich voornamelijk op de Illgraben (Zwitserland), de meest actieve modderstroomgeul van Europa, waar doorgaans 5–10 modderstromen per jaar plaatsvinden. Zie de clips hieronder voor meer details over de dronemetingen uitgevoerd bij de Illgraben.