Prof. dr. Leonard V. Rutgers (Ph.D. Duke University, 1993) is archeoloog en godsdiensthistoricus, gespecialiseerd in de geschiedenis van de Middellandse Zee en Europa in de Late Oudheid. Hij staat bekend om zijn interdisciplinaire onderzoeksbenadering, waarin archeologie, historische en epigrafische analyse, natuurwetenschappen en digitale methoden worden geïntegreerd om de ontwikkeling van religieuze gemeenschappen in de oudheid te onderzoeken. Zijn onderzoek richt zich op thema’s als migratie, diaspora, culturele interactie en de positie van religieuze minderheden. Daarnaast ontwikkelt hij innovatieve digitale platforms, waaronder een geo-spatiaal model voor Joodse migratie, in samenwerking met het Digital Humanities Lab van de Universiteit Utrecht.

Momenteel leidt hij het internationale Genetic Legacies Project, een interdisciplinaire samenwerking met geneticus David Reich (Harvard University) en archeologen en erfgoeddeskundigen uit heel Europa. Dit project combineert archeologie, geschiedenis en oud-DNA-onderzoek om de geschiedenis van Joodse gemeenschappen in Europa tussen 0 en 1500 n.Chr. te bestuderen. Door genoom-brede gegevens van oude en middeleeuwse Joodse begraafplaatsen – waaronder de 14e-eeuwse begraafplaats van Erfurt – te analyseren, biedt dit onderzoek een zeldzaam inzicht in de ontstaansgeschiedenis van een van Europa’s belangrijkste minderheidsgemeenschappen. Verdere publicaties uit dit project, waaronder een omvangrijke monografie bij Cambridge University Press, zijn in voorbereiding.

Rutgers heeft verschillende grote internationale onderzoeksprojecten geleid, zoals het Jewish Villa Torlonia Project, het Jewish Funerary Inscriptions 3D Imaging Project, het Rise of Christianity Project en het Reconfiguring Diaspora Project. De resultaten van deze projecten trokken wereldwijde aandacht, onder meer met publicaties in Nature en het Journal of Archaeological Science, en boeken als Making Myths en Letters in the Dust. Deze en andere projecten werden gefinancierd door de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO), de Samuel H. Kress Foundation, de Rothschild Foundation Hanadiv Europe en diverse private donoren. Recentelijk leidde Rutgers de onderzoeksgroep Diaspora, Migration and the Sciences: A New Integrated Approach aan het Netherlands Institute for Advanced Study.

Impact

Rutgers hecht groot belang aan het toegankelijk maken van wetenschappelijk onderzoek voor een breed publiek. Van 2015 tot 2018 schreef hij wekelijks een column over archeologie en oude geschiedenis voor Het Financieele Dagblad. Daarnaast is hij de auteur van verschillende populair-wetenschappelijke boeken, waaronder Onderaards Rome (2000), De Klassieke Wereld in 52 Ontdekkingen (2018) en Israel aan de Tiber (2023). De Klassieke Wereld in 52 Ontdekkingen werd een bestseller en bekroond met de Homerus Prijs, terwijl Israel aan de Tiber de prijs won voor het beste boek over kunst en archeologie van Italië (2021–2023; Engelse en Italiaanse vertalingen 2026). Momenteel werkt Rutgers aan een vierde populair-wetenschappelijk boek, dat de snel ontwikkelende velden van oud-DNA-onderzoek en populatiegenetica voor een breed publiek toegankelijk maakt.

Hij is lid van de Pontificia Accademia Romana di Archeologia en de Koninklijke Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen, en is uitgever van The Cambridge Encyclopedia of Late Antique Art and Archaeology (2 delen, 2025).

Boeken

• Israel aan de Tiber. Joods leven in het oude Rome (2022)
• De klassieke wereld in 52 ontdekkingen (2018) 
•  Making Myths. Jews in Early Christian Identity Formation (2009)
• Onderaards Rome: Op zoek naar de wortels van het christendom in de catacomben van de Eeuwige Stad (2000)
• The Hidden Heritage of Diaspora Judaism (1998)
• The Jews in Late Ancient Rome. Evidence of Cultural Interaction in the Roman Diaspora (1995)

Geredigeerde bundels

• Languages of the Jews (in voorbereiding)
• Ancient and Medieval Religious Homelands: Essays on Space, Place, and Religion (in voorbereiding)
• The Cambridge Encyclopedia of Late Antique Art and Archaeology ( 2 vols. 2025)
• Frontiers. The Transformation and Christianization of the Roman Empire between Center and Periphery. Proceedings of the 17th International Congress of Christian Archaeology (4 dln.; 2025)
• Letters in the Dust. The Epigraphy and Archaeology of Medieval Jewish Cemeteries (2023)
• What Athens Has to Do with Jerusalem. Essays on Classical, Jewish and Early Christian Art and Archaeology in Honor of Gideon Foerster (2002)
• The Use of Sacred Books in the Ancient World (1998)