Het onderzoek en onderwijs van Helleke van den Braber richt zich op de werking en functie van formele en informele (inter)nationale culturele netwerken. Binnen dat kader specialiseert ze zich in de geschiedenis en theorie van het mecenaat. Ze schreef boeken, artikelen en presentaties over zowel hedendaagse als historische vormen van mecenaat, met speciale aandacht voor de (vermeende) continuïteit tussen 21e-eeuwse en laat 19e-eeuwse vormen van steun aan kunstenaars. Ze verkende ook de theoretische grenzen en mogelijkheden van het mecenaatsonderzoek, en publiceerde over motieven voor mecenaat, vormen van strategisch geven, de waarde van cultuur, en over mecenaatsrelaties in de literatuur, beeldende kunst, theater, rock en hiphop.
Haar huidige onderzoeksfocus: 1. de mecenaatsdynamiek in populaire cultuur (met name popmuziek) en 2. het idee van de ‘dark patron’ (de niet alleen ondersteunende en helpende, maar ook bemoeizuchtige en veeleisende mecenas).
Leerstoel Culturele Waarde, Mecenaat en Maatschappij: in haar oratie, uitgesproken op 19 januari 2021, licht Helleke van den Braber de onderzoeksagenda van de leerstoel toe. De beelden zijn te bekijken op https://www.youtube.com/watch?v=ttHGBXV8Kms.
Helleke van den Braber's research and teaching are focused on the functioning of formal and informal (inter)national cultural networks. Within this framework, she specializes in patronage theory and history. She devoted book publications, journal articles and lectures to both present-day and 19th/early 20th century forms of support, paying special attention to the (putative) continuity between these two eras. She also explored the theoretical boundaries and possibilities of research into patronage, by publishing on possible motives for patronage, on forms of strategic giving, on cultural value, and on patronage relationships in literature, visual arts, theatre, rock, and hiphop.
Her current research focus: 1. the dynamics of patronage in pop culture and 2. the concept of the ‘dark patron’ (the patron who is not just supportive and helpful, but also meddlesome and demanding).
Projecten
Project
Onderzoeksopdracht Geefcultuur. Een onderzoek naar particuliere financiering ten behoeve van versterking van de banden tussen culturele organisaties en hun gemeenschappen
01-09-2025
tot 31-05-2026
Algemene projectbeschrijving
Voor de cultuursector staat de komende jaren het economische weerbericht op onweer. Het project ‘Geefcultuur’ helpt gemeenten en culturele instellingen in de Cultuurregio Utrecht nadenken over manieren om de lokale financiering van musea en erfgoedinstellingen duurzamer te verankeren. Uitgangspunt: er is houvast te vinden bij (1) liefhebbers met geld die als ‘vriend’, donateur, of ‘grote gever’ ondersteuning kunnen bieden en (2) bij de achterban, die steun kan bieden via de gift van tijd en vaardigheden (vrijwilligerswerk), kennis en expertise (advies- en klankbordwerk) of participatie in projecten (co-creatie). Dit soort steun is niet alleen belangrijk voor het voortbestaan van culturele instellingen, maar ook voor het versterken van gemeenschapszin en betrokkenheid van burgers bij hun stad en de publieke zaak.
We zoeken uit wat nodig is om culturele organisaties en de (potentiële) gevers in hun achterban productief met elkaar in contact te brengen, en welke rol gemeenten daarbij kunnen spelen. Eerder onderzoek liet zien dat organisaties en gevers vaak aanknopingspunten missen om met elkaar in gesprek te gaan. Gemeenten zouden tussen hen kunnen bemiddelen, maar missen daarvoor vaak specifieke kennis, bijvoorbeeld over motieven, verwachtingen, en verschillende vormen van geven en vragen.
Het onderzoek levert niet alleen wetenschappelijk inzicht op, maar ook een zogenaamde ‘conversation starter’: een hands-on, makkelijk inzetbare online tool die tijdens het onderzoek samen met de sector én gemeenten wordt ontwikkeld, en die het gesprek tussen gemeenten, gevers en culturele organisaties op gang brengt en houdt.
Rol
Onderzoeksleider
Financiering
3e geldstroom - overig Dit project wordt gefinancierd door Gemeente Utrecht, Provincie Utrecht, Gemeente Amersfoort en Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen.
Projectleden
Overige projectleden
- dr. Claartje Rasterhoff (Unversiteit Maastricht)
- Marc Boas (Universiteit Maastricht)
Afgesloten projecten
Project
Onderzoeksopdracht Leve het Geven - in opdracht van Platform ACCT en in samenwerking met Voordekunst
01-06-2022
tot 01-06-2025
Algemene projectbeschrijving
Onderzoeksopdracht Leve het Geven. Het onderzoek wordt uitgevoerd in het kader van het landelijke programma Leve het Geven. Doel van het onderzoek is om kennis te genereren die het projectteam Leve het Geven helpt instrumenten te ontwikkelen die
1. het vragen om en het geven van particuliere steun aan individuele makers helpen optimaliseren
2. individuele makers beter in staat stellen hun relaties met gevers duurzaam te beheren (crowdkeeping)
Het onderzoek haalt kennis op bij een heel diverse groep makers uit alle kunstdisciplines. Het levert inzicht op in wat ‘vragen om steun’ voor hen betekent, wat hun vraag om hulp makkelijker en comfortabeler kan maken, en wat makers precies van de relatie met hun gevers (en van zichzelf) verwachten. Een ander sterk punt van dit project is dat de onderzoeksleider word bijgestaan door twee onderzoekers die niet alleen volop hun sporen hebben verdiend in de mecenaatstudies, maar ook zelf actief deel uitmaken van de cultuursector. ‘Ingebedde’ onderzoekers dus, die dicht bij de makers staan en die voeling hebben met wat er bij hen speelt. Hiermee gaan we een mooie samenwerking aan tussen de Universiteit Utrecht, Platform Arbeidsmarkt Culturele en Creatieve Toekomst (ACCT) en het programma Leve het Geven, uitgevoerd door Voordekunst.
Rol
Onderzoeksleider & uitvoerder
Financiering
3e geldstroom - overig
Projectleden
Project
Naar een versterking van de veerkracht van de boekenwereld na COVID-19
03-07-2020
tot 01-02-2021
Algemene projectbeschrijving
Doel Van begin juli tot eind december 2020 onderzoekt een klein team onder leiding van Helleke van den Braber, Geert Buelens en Laurens Ham (Universiteit Utrecht) binnen het ZonMw Covid-19-Programma ‘Wetenschap voor de praktijk’ hoe het Nederlandse boekbedrijf versterkt kan worden. In het eindrapport proberen ze een voorstel te formuleren om de veerkracht van de zwaar getroffen boekenwereld te versterken.
Aanpak In samenwerking met vertegenwoordigers van de Nederlandse auteurs, uitgeverijen, boekhandelaren, bibliotheken, leesbevorderaars, kennisinstituten en overheid brengen ze de impact van de coronacrisis in kaart. Centrale vragen in het onderzoek zijn: welke steunmaatregelen en burgerinitiatieven hebben welk effect gehad? Welke vormen van samenwerking zouden de sector kunnen versterken?
Rol
Onderzoeksleider
Financiering
2e geldstroom - NWO en ZonMW
Projectleden