Profiel

Dr. Feike Dietz MA (1984) is docent-onderzoeker Vroegmoderne letterkunde bij de opleiding Nederlands van de Universiteit Utrecht. Zij verzorgt onderwijs bij de afdeling Vroegmoderne Nederlandse letterkunde en de opleiding Taal- en Cultuurstudies.

Vanaf september 2016 geeft zij samen met Marjo van Koppen leiding aan het NWO Vrije Competitieproject 'Language Dynamics in the Dutch Golden Age', waarin de letterkundige en taalkundige factoren van taalvariatie in het zeventiende-eeuws Nederlands op interdisciplinaire wijze worden bestudeerd.  

Daarnaast doet zij onderzoek naar de relatie tussen vroegmoderne letterkunde en de productie van kennis: hoe hielpen multimediale kinder- en schoolboeken jonge lezers om vaardig te worden met (visuele, tekstuele) media en de informatie die daarin overgedragen werd? Dat onderzoek voert zij onder meer uit binnen het project 'Global Knowledge Society'.

Van 2007 tot 2011 werkte zij aan een proefschrift over de interconfessionele uitwisseling van geïllustreerde religieuze literatuur in de vroegmoderne Republiek. Het onderzoek resulteerde in diverse artikelen; haar boek Literaire levensaders. Internationale uitwisseling van woord, beeld en religie in de Republiek verscheen in het voorjaar van 2012 bij uitgeverij Verloren. Zij was ook editor van Illustrated Religious Texts in the North of Europe, 1500-1800 (Ashgate 2014).

Gegenereerd op 2017-09-22 08:27:10
Alle publicaties
  2017 -
Dietz, F.M. (24-03-2017) Invited speaker Knowledge - market - affect Amsterdam (23-03-2017 - 24-03-2017)
Dietz, F.M. (19-04-2017) Invited speaker University College Roosevelt Lezen, kijken en ondervinden in achttiende-eeuwse jeugdboeken uit Zeeuwse kringen. Hurgronje Lecture III, University College Roosevelt, Oude Stadhuis Middelburg.
  2017 - Wetenschappelijke publicaties
Dietz, F.M. (2017). Een gedicht belicht: over Juliana Cornelia de Lannoy, Aan mynen geest. Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (pp. online). Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (DBNL).
Dietz, F.M. (08-06-2017). Review: Peter Rietbergen, Clio’s stiefzusters. Verledenverbeeldingen voorbij de geschiedwetenschap. Bijdragen en Mededelingen Betreffende de Geschiedenis der Nederlanden, 132, (pp. 132) (1 p.).
  2017 - Overige resultaten
Dietz, F.M. (06-01-2017). Wolken van tabak.
  2016 -
Dietz, F.M. (03-07-2016) Participant Apprenticeship in Early Modern Europe Utrecht (03-07-2016 - 04-07-2016)
Dietz, F.M. (24-06-2016) Invited speaker Knowledgeable Youngsters Follow-up Utrecht (23-06-2016 - 24-06-2016)
Dietz, F.M. (23-06-2016) Organiser Knowledgeable Youngsters Follow-up Utrecht (23-06-2016 - 24-06-2016) Organiser
Dietz, F.M. (01-04-2016) Invited speaker Mates, Mischief and Make-Believe: Children’s Peer Cultures, Past and Present Manchester (01-04-2016)
Dietz, F.M. (06-02-2016) Invited speaker TiN-dag 2016 Utrecht (06-02-2016) TiN-dag 2016
  2016 - Wetenschappelijke publicaties
Dietz, F.M. (28-09-2016). Met fictieve peers op zoek naar de waarheid - Fictie als didactisch instrument in Verlicht-religieuze catechismussen van Samuel van Emdre (1781-1798). Bijdragen en Mededelingen Betreffende de Geschiedenis der Nederlanden, 131 (3), (pp. 3-25).
Boot, Peter, Dietz, F.M., Stronks, E. & Zwart, Willemijn (2016). Young Agents - Jonge auteurs op de vroegmoderne boekenmarkt. Nederlandse Letterkunde, 21 (1), (pp. 1-34) (35 p.).
  2016 - Vakpublicaties
Dietz, F.M. (2016). Literaire tulpen over de grens. Vaktaal, 2016 (3/4), (pp. 22-23) (2 p.).
  2016 - Populariserende publicaties
Dietz, F.M., Ham, L.J. & Pieterse, S.A. (07-12-2016). Gezellig, indianen verdrijven bij een kopje chocolademelk. De groene Amsterdammer, 140 (49), (pp. 42-43).
  2016 - Overige resultaten
Dietz, F.M. (02-05-2016). De hervormers onzer taal.
Dietz, F.M., van Koppen, J.M., van Engeland, J., van de Poppe, C.J. & Schraagen, M.P. (07-10-2016). Language Dynamics in the Dutch Golden Age - Linguistic and socio-cultural aspects of intra-author variation. (1 p.).
Dietz, F.M. (01-10-2016). Leren lezen en schrijven door de eeuwen heen: bijdrage aan het Drongo Festival.
Dietz, F.M. & van Koppen, J.M. (2016). Negation in the letters of P.C. Hooft.
Visser, A.S.Q. & Dietz, F.M. (2016). Otto van Veen - Buitenbeentje en multitalent.
  2015 -
Dietz, F.M. (2015) Editorial board member De Zeventiende Eeuw (Journal)
Dietz, F.M. (28-07-2015) Invited speaker ISECS, 14th International Congress for Eighteenth-Century Studies Rotterdam (27-07-2015 - 31-07-2015)
Dietz, F.M. (26-06-2015) Organiser Knowledgeable Youngsters. Youth, Media and Early Modern Knowledge Societies Utrecht (26-06-2015 - 27-06-2015) Organiser
Dietz, F.M. (26-06-2015) Invited speaker Knowledgeable Youngsters. Youth, Media and Early Modern Knowledge Societies Utrecht (26-06-2015 - 27-06-2015)
Dietz, F.M. (15-11-2015) Organiser Morfosyntactisch verrijken van historische teksten Utrecht (16-11-2015) Organiser
  2015 - Wetenschappelijke publicaties
Dietz, F.M. & Ham, L.J. (2015). De verleiding van de lezer - Wetenschapscommunicatie over pikante oudere Nederlandse letterkunde. Internationale Neerlandistiek, 53 (3), (pp. 213-227) (15 p.).
Dietz, F.M. & de Baar, Mirjam (2015). Een gouden leertijd - Inleiding op het themanummer. Zeventiende Eeuw, 31 (2), (pp. 262-266).
Dietz, F.M. (2015). J. van de Kamp, A. Goudriaan en W. van Vlastuin (red.), Pietas reformata. Religieuze vernieuwing onder gereformeerden in de vroegmoderne tijd. Feestbundel voor prof.dr. W.J. op ’t Hof. Ons Geestelijk Erf, 86 (III), (pp. 263-266).
  2015 - Populariserende publicaties
Dietz, F.M., Ham, L.J. & Pieterse, S.A. (28-02-2015). Michiel de Ruyter is een reclamespot BV Nederland. NRC Handelsblad
  2015 - Overige resultaten
Dietz, F.M. (26-06-2015). Skilled to Read the Book of Nature - Literacy Education in Physico-Theological Youth Literature from England and the Dutch Republic.
  2014 -
Dietz, F.M. (30-08-2014) Invited speaker Congres Werkgroep Zeventiende Eeuw: Een gouden leertijd Groningen (30-01-2014)
Dietz, F.M. (2014) Editorial board member De Zeventiende Eeuw (Journal)
Dietz, F.M. (27-03-2014) Invited speaker Renaissance Society of America annual conference New York (28-01-2014)
Dietz, F.M. (27-03-2014) Invited speaker Renaissance Society of America (New York) (27-01-2014) Visual Experiences in Children’s Catechisms. The Dissemination of Visual Skills among the Young.
  2014 - Wetenschappelijke publicaties
Dietz, F.M. (2014). David J. Davis, Seeing Faith, Printing Pictures. Religious Identity during the English Reformation. De gulden passer, 2013 (2), (pp. 12-13) (2 p.).
Dietz, F.M., Morton, A., Roggen, L., Stronks, E. & Van Vaeck, M. (2014). Illustrated Religious Texts in the North of Europe, 1500-1800. (300 p.). Farnham: Ashgate.
Dietz, F.M., Stronks, E. & Morton, A. (2014). Introduction: The Function and Nature of International Religious Contacts in Northern Europe. In F.M. Dietz, A. Morton, L. Roggen, E. Stronks & M. Van Vaeck (Eds.), Illustrated Religious Texts in the North of Europe, 1500-1800 (pp. 1-18) (18 p.). Farnham: Ashgate.
Dietz, F.M. (2014). Linking the Dutch Market to its German Counterpart: The Case of Johannes Boekholt and a Newly Discoverend 1661 Edition of Levendige herts-theologie. In F.M. Dietz, A. Morton, L. Roggen, E. Stronks & M. Van Vaeck (Eds.), Illustrated Religious Texts in the North of Europe, 1500-1800 (pp. 237-256) (20 p.). Farnham: Ashgate.
Dietz, F.M. (2014). Simon McKeown (ed.). Otto Vaenius and his Emblem Books. Zeventiende Eeuw, 30 (1), (pp. 142) (1 p.).
  2013 -
Dietz, F.M. (2013) Editorial board member De Zeventiende Eeuw (Journal)
  2013 - Wetenschappelijke publicaties
Dietz, F.M. (2013). Het achttiende-eeuwse kinderboek of de iPadschool avant la lettre. Vooys, 31 (3/4), (pp. 44-55) (12 p.).
Dietz, F.M. & Ponjee, L.P. (2013). Sara Burgerhart als leeswijzer: literaire socialisatie via lezende personages. Nederlandse Letterkunde, 18 (3), (pp. 79-100) (22 p.).
  2012 -
Dietz, F.M. (22-05-2012) Invited speaker Congres Werk in uitvoering. Freie Universitat Berlin Berlijn (22-01-2012)
Dietz, F.M. (12-01-2012) Organiser Crosscurrents in Illustrated Religious Texts in the North of Europe (Universiteit Utrecht) (12-01-2012)
Dietz, F.M. (22-09-2012) Invited speaker Jubileumcongres LVVN (Landelijke Vereniging voor Neerlandici) Utrecht (22-01-2012)
Dietz, F.M. (12-01-2012) Invited speaker Crosscurrents in Illustrated Religious Texts in the North of Europe (Universiteit Utrecht) (12-01-2012) Linking the Dutch Market to its German Counterpart: The Case of Johannes Boekholt
  2012 - Wetenschappelijke publicaties
Dietz, F.M. & Müller, J. (2012). De Spieghel in beeld. Hendrik Herps Spieghel der volcomenheit in Jezus en de ziel van Jan Luyken. Ons Geestelijk Erf, 82 (1), (pp. 59-84) (26 p.).
de Clippel, K.J., Blom, F.R.E., Dietz, F.M., de Baar, M., van Marion, O., de Landtsheer, J. & van Groesen, M. (2012). De Zeventiende Eeuw. HIlversum: Verloren.
Dietz, F.M. (2012). Literaire levensaders - Internationale uitwisseling van woord, beeld en religie in de Republiek. (397 p.). Hilversum: Verloren.
Dietz, F.M. (2012). Under the Cover of Augustine. Augustinian Spirituality and Catholic Emblems in the Dutch Republic. In K. Pollmann & M.J. Gill (Eds.), Augustine beyond the Book. Intermediality, Transmediality,and Reception (pp. 167-194) (28 p.). Leiden: Brill.
  2012 - Vakpublicaties
Dietz, F.M. (2012). Bataven, zeehelden en de Nederlanders van vandaag. Oude teksten voor moderne kinderen. Vaktaal, 25 (4), (pp. 6-9) (4 p.).
  2011 -
Dietz, F.M. (28-06-2011) Invited speaker lecture at The Society for Emblem Studies, Ninth International Conference: ‘Looking Back and Looking Forward’. University of Glasgow Glasgow (28-01-2011)
Dietz, F.M. (28-06-2011) Invited speaker lecture at The Society for Emblem Studies, Ninth International Conference: ‘Looking Back and Looking Forward’. University of Glasgow Glasgow (28-01-2011)
Dietz, F.M. (21-10-2011) Invited speaker Remix in Retrospect: Looking Back to See the Future of Authorship (Vrije Universiteit Amsterdam) (21-01-2011) Reading by Writing. Early Modern Reading Practices in Manuscript and Print Culture
  2011 - Wetenschappelijke publicaties
Dietz, F.M. (2011). 'Dark Images, Clear Words. Pieter Paets's Illustrated Devotional Literature from the Missio Hollandica'. In W. Melion & K. Enenkel (Eds.), Meditatio - Refashioning the Self (pp. 291-320) (30 p.). Leiden: Brill.
Stronks, E. & Dietz, F.M. (2011). German Religious Emblems as Stimuli of Visual Culture in the Dutch Republic. Church History and Religious Culture, 91 (3-4), (pp. 31-57) (27 p.).
  2010 -
Dietz, F.M. (07-10-2010) Invited speaker Promovendisymposium Huizinga Instituut (Barchem) (09-01-2010) Pia desideria (1624) en de macht van confessionele grenzen
  2010 - Wetenschappelijke publicaties
Dietz, F.M. (2010). 'Gedrukte boeken, met de pen gelezen. Sporen van leesinterpretaties in de religieuze manuscriptcultuur'. Zeventiende Eeuw, 26-2, (pp. 152-171) (20 p.).
Dietz, F.M. (2010). 'Natascha Veldhorst, Zingend door het leven. Het Nederlandse liedboek in de Gouden Eeuw' [Signalement]'. Zeventiende Eeuw, 27-1, (pp. 118-119) (2 p.).
  2009 -
Dietz, F.M. (16-01-2009) Invited speaker De plaats van de tekst, Tweede Congres Nederlandse literatuur, Cross Over Leuven (16-01-2009)
Dietz, F.M. (21-03-2009) Invited speaker Fifty-Fifth Annual Meeting of the Renaissance Society of America Los Angeles (21-01-2009)
Dietz, F.M. (29-08-2009) Invited speaker Pen, penseel, pers en podium. De medialiteit van cultuur en wetenschap in de zeventiende eeuw. Congres Werkgroep Zeventiende Eeuw Utrecht (29-01-2009)
Dietz, F.M. (29-01-2009) Invited speaker Augustine beyond the book (NIAS Wassenaar) (29-01-2009) Under the Cover of Augustine. Augustinian Spirituality and Catholic Emblems in the Dutch Republic
  2009 - Wetenschappelijke publicaties
Dietz, F.M. (2009). In bonte samenhang. De veelzijdige eenheid in Triumphus Cupidinus (1628). Tijdschrift Voor Nederlandse Taal-en Letterkunde, 125 (3), (pp. 232-252) (21 p.).
Dietz, F.M. (2009). Pia desideria through children's eyes. The eighteenth-century revival of Pia desideria in a Dutch children's book. Emblematica, 17, (pp. 191-212) (22 p.).
Dietz, F.M., Stronks, E. & Zawadska, K. (2009). Rooms-katholieke Pia desideria-bewerkingen in internationaal perspectief. Internationale Neerlandistiek, 47 (3), (pp. 31-49) (19 p.).
  2009 - Vakpublicaties
Dietz, F.M. (2009). Sprekende beelden, sprekende woorden. De plaats van de tekst in het onderzoek naar de Noord-Nederlandse receptie van Pia desideria. Kunstlicht, 30 (3/4), (pp. 40-46) (7 p.).
  2008 -
Dietz, F.M. (28-07-2008) Invited speaker Eighth International Conference of the Society for Emblem Studies Winchester (28-01-2008)
Dietz, F.M. (20-09-2008) Invited speaker Grenzeloos. Eerste Graduate Conference voor Letterkundige Neerlandici Utrecht (20-01-2008)
Dietz, F.M. (06-03-2008) Invited speaker Boekpresentatie van K. Porteman & M.B. Smits-Veldt, Een nieuw vaderland voor de muzen (Dordrecht) (06-01-2008) Over/lezen (van) emblemen
  2008 - Wetenschappelijke publicaties
Dietz, F.M. (2008). Over/lezen (van) emblemen. Een nieuw vaderland voor de muzen als bron van interactieve geleerdheid. Nederlandse Letterkunde, 13 (2), (pp. 133-143) (11 p.).
  2008 - Vakpublicaties
Dietz, F.M. (2008). Zappen door emblemen. De Zuid-Nederlandse embleemliteratuur Nieuw gelezen. Vooys, 26 (2), (pp. 60-71) (12 p.).
  2007 - Wetenschappelijke publicaties
Dietz, F.M. (2007). In vogelvlucht. Nederlandse Letterkunde, 12, (pp. 285-287) (3 p.).
  2007 - Vakpublicaties
Dietz, F.M. (2007). Lichten tegen bevriezing. Vooys, 25, (pp. 72-74) (3 p.).
Dietz, F.M. (2007). Rumoer. Vooys, 25, (pp. 61-63) (3 p.).
  2006 - Vakpublicaties
Dietz, F.M. (2006). Literaire travestie. Vooys, 24 (1), (pp. 58-59) (2 p.).
  2005 - Vakpublicaties
Dietz, F.M. (2005). Lolbroek van de neerlandistiek?. Vooys, 23 (4), (pp. 61-62) (2 p.).
^ naar boven
Gegenereerd op 2017-09-22 08:27:11
Project:
Taaldynamiek in de Nederlandse Gouden Eeuw: Taalkundige en sociaal-culturele aspecten van variatie binnen auteurs
01-09-2016 tot 01-09-2020
Algemene projectbeschrijving 

De Nederlandse Gouden Eeuw was een dynamisch tijdperk waarin er vernieuwingen plaatsvonden op vele terreinen, zoals cultuur, religie, wetenschap en handel. Ook de taal was volop in beweging. Het Nederlands, de eenheidstaal van de nieuwe Republiek, werd in steeds meer domeinen van de samenleving gebruikt (zoals het religieuze en wetenschappelijke domein) en er werden vele pogingen ondernomen om de positie van de moedertaal te versterken en de taal te standaardiseren. Zo kwamen medewerkers aan de Statenvertaling, afkomstig uit verschillende regio’s, formele taalafspraken overeen. Ook natuurlijke taalontwikkelingen hadden een impact op het Nederlands: steeds meer eigenschappen uit het Middelnederlands (bijvoorbeeld naamval) verdwenen om plaats te maken voor nieuwe eigenschappen (zoals het gebruik van voorzetselgroepen).


Deze taalontwikkelingen resulteerden in veel variatie binnen het taalgebruik van auteurs. Het taalsysteem van een zeventiende-eeuwer bevatte bijvoorbeeld drie manieren om uit te drukken dat vader een broek bezit: vaders broek, de broek des vaders en de broek van vader. Dit project gaat in op de vraag waarom in een bepaalde situatie een van deze opties werd gebruikt. Hing dat samen met de regels van het genre, de afspraken die werden gemaakt in het Statenbijbelproject of de sociale achtergrond van het beoogde publiek?


Dit project onderzoekt deze nog zo weinig bestudeerde intra-author variation, en wil begrijpen welke factoren die variatie tot stand brachten: hoe ontstond de intra-author variation in het zeventiende-eeuws Nederlands? Onze hypothese is dat de variatie het resultaat was van een dynamische interactie tussen het interne taalsysteem van taalgebruikers enerzijds en hun sociaal/literair-culturele context anderzijds. Het taalsysteem van een taalgebruiker maakte variatiemogelijkheden beschikbaar, die vervolgens door een taalgebruiker systematisch en vaak strategisch werden ingezet, afhankelijk van bijvoorbeeld het publiek of de doelstellingen en literaire vormgeving van zijn tekst.


We zullen een voorbeeld geven van het type verschijnselen waar we naar kijken, namelijk negatie. In het Middelnederlands werden zinnen ontkennend gemaakt door tweeledige negaties van het type en…niet (vergelijk het Franse ne…pas). In de zeventiende eeuw maakte deze vorm van negatie langzaam plaats voor eenledige negaties: ic en sal niet moghen gaen werd steeds vaker ik zal niet mogen gaan. Hooft gebruikte in zijn brieven eenledige en tweeledige negaties door elkaar. Was dat toeval of zit er systematiek achter zijn keuzes? Op basis van ons vooronderzoek denken wij dat in het interne taalsysteem van Hooft de twee typen negaties een verschillende lading kregen. Zo gaf Hooft zinnen van het type ‘niet dit, maar dat’ extra nadruk door de tweeledige ontkenning toe te voegen: ‘Ick en zoek de rouw niet, maer zij weet mij te vinden’ (Hooft 1624). Daarnaast lijkt de sociaal-culturele context relevant te zijn voor zijn keuzes. Juist in zijn brief aan zijn geliefde Eleonora Hellemans, waarin hij haar afwijzing betreurt, komen dubbele  negaties vaker voor dan in andere brieven.


Hooft bezit dus blijkbaar een ‘subgrammatica’ – ofwel een ‘register’ – met twee negatie-varianten dat hij inzet in bepaalde situaties. In andere gevallen gebruikt hij juist zijn register met alleen eenledige negaties. Hoe dat werkt, willen we in dit project onderzoeken via drie samenhangende deelprojecten, waarin teksten van verschillende auteurs worden onderzocht. We kijken bijvoorbeeld zowel naar zowel taalkunstenaars die het Nederlands actief wilden vernieuwen en verfraaien (zoals Bredero en Hooft) als naar taalgebruikers die geschreven taal inzetten als een praktisch communicatiemiddel (Michiel de Ruyter), en combineren mannen met vrouwen, en migranten met in de Republiek geboren en getogen auteurs.


De eerste twee deelprojecten, gericht op de kwalitatieve analyse van case studies, worden uitgevoerd door AiO’s. Deelproject 1 verklaart intra-author variation vanuit het interne taalsysteem en deelproject 2 vanuit de literair-culturele context. Het postdoc-project legt op grootschalige wijze patronen van intra-author variation bloot, om zo de resultaten van de andere deelprojecten te testen en nieuwe variatiepatronen op het spoor te komen. Om dit kwantitatieve onderzoek uit te voeren, zal de postdoc nieuwe tools ontwikkelen om teksten uit het zeventiende-eeuws Nederlands te voorzien van syntactische informatie en automatisch te doorzoeken op syntactische structuren. De resultaten van deze drie deelprojecten zullen worden samengebracht in een aantal synthetiserende studies.


Innovatief aan dit project is de interdisciplinaire aanpak: het combineert methodiek en theorievorming uit de theoretische taalkunde, historische sociolinguïstiek, computationele taalkunde en vroegmoderne letterkunde. De variatie binnen taalgebruikers wordt normaal gesproken door theoretisch taalkundigen verklaard vanuit het taalsysteem en binnen de historische sociolinguïstiek vanuit sociale variabelen zoals geslacht en sociale klasse. Dit project brengt de beide perspectieven samen, en voegt daar een letterkundige benadering aan toe, om op die manier beter inzicht te krijgen in de literaire aspecten van taalvariatie binnen auteurs (zoals genreconventies) en in het strategische en creatieve gebruik van taalvariatie. Daarnaast profiteert dit project van recente ontwikkelingen in de computationele taalkunde. Dankzij de vernieuwende interdisciplinaire aanpak werpt dit project licht op zowel de grammaticale kenmerken als de literaire en culturele factoren die taalvariatie tot stand brachten in een tijd van intensieve taalontwikkeling.


 


 

Rol: Onderzoeksleider Financiering
2e geldstroom - NWO
Projectleden
Project:
Creating a Knowledge Society in a Globalizing World, 1450-1800
01-09-2015 tot 31-12-2017
Algemene projectbeschrijving 

The Global Knowledge Society is a large-scale research project that investigates the historical roots of knowledge societies. The innovative capability of the present-day knowledge society depends upon the large-scale collection and distribution of information on the basis of which knowledge is produced and multiplied. The process of production and distribution happens at a global level. Facilitating knowledge and information exchange is almost invariably accompanied by regulation of its distribution. This project investigates the historical roots of the global knowledge society. Its long-term ambition is to contribute to our understanding of the knowledge society in a global context and to gain insights in its development up to today. Researchers are hosted at the NIAS and the Max Planck Institute for the History of Science in Berlin. The project aims to be highly innovative, not only in its approach and method, but also in its output. It will not only result in a number of studies and volumes, but will also develop tools for the study of knowledge societies in general, as well as a handbook on knowledge societies that can be used by students and senior academics alike. 

Rol: Uitvoerder Financiering
2e geldstroom - NWO: Internationalisation Grant
Projectleden

Afgesloten projecten

Project:
Intra-auteur-variatie op het gebied van negatie: de brieven van P.C. Hooft 01-02-2017 tot 01-08-2017
Algemene projectbeschrijving

Within the dynamic linguistic situation of the Dutch Golden Age, we observe a type of language variation that has rarely been addressed before: variation within individual language users (intra-author variation). This becomes especially clear in the way 17th century authors use negation: they express negation in the Middle Dutch way (i.e. embracing negation, a combination of the negative clitic en and a negative particle niet; compare French ne…pas) as well as in the modern way (single negation: niet). In this Nederlab pilot project, we aim to describe and analyze in detail the linguistic and literary/rhetorical contexts in which these two variants of negation occur within the letters of the famous Dutch author and politician P.C. Hooft, written between 1600 and 1638. In this period, he used both forms of negation: as earlier research has demonstrated, Hooft stopped using embracing negation in 1638. This pilot project will enrich Hooft’s letters in the Nederlab corpus in such a way that we are able to search for grammatical properties that are specific for 17th century Dutch. We will then analyze in which linguistic, literary and sociolinguistic contexts specific types of negation and negation particles were used.

 
Rol: Onderzoeksleider Financiering
2e geldstroom - overig: Nederlab
Projectleden
Project:
GOLIATH (Genealogies of Literature, Autonomisation, Theory and History) 01-01-2012 tot 01-01-2016
Algemene projectbeschrijving
Deze Wetenschappelijke Onderzoeksgemeenschap van historisch letterkundigen onder de neerlandici in Nederland en Vlaanderen heeft als doelstelling: (1) het leggen van de grondslagen voor een onderzoek naar verschillende aspecten van de voorgeschiedenis van het moderne literatuurconcept (12e-18e eeuw), (2) op grond van deze bevindingen een aantal centrale vooronderstellingen ter discussie stellen die het literatuurhistorisch onderzoek in de Lage Landen traditioneel hebben gestuurd, met het oog op een verdere uitwerking in vervolgonderzoek en (3) het faciliteren van onderzoekssamenwerking tussen verschillende groepen literatuurhistorici die elkaar in de klassieke onderzoeksstructuren maar zelden ontmoeten, daarbij inbegrepen het creëren van nieuwe internationale onderzoeksverbanden. 
Rol: Uitvoerder Financiering
2e geldstroom - overig: FWO subsidie
Projectleden
Overige projectleden:
  • Projectleider: Jürgen Pieters (Universiteit Gent)
  • en neerlandici aan universiteiten in Louvain-la-Neuve
  • Antwerpen
  • Leuven
  • Leiden en Nijmegen
Project:
De religieuze embleemtraditie in de Lage Landen in het licht van Hugo's Pia Desideria (NWO/FWO) 01-07-2007 tot 20-11-2011
Algemene projectbeschrijving

De laatste jaren is er in het internationale onderzoek (mede onder invloed van de bloei van een op moderne leest geschoeide 'jezuïtologie' (specialisten hebben het over 'le désenclavement des jésuites')) in brede zin sprake van een groeiende belangstelling voor de religieuze emblematiek en voor het religieuze liefdesembleem in het bijzonder. Een van de meest toonaangevende bundels in dit opzicht is ongetwijfeld de Neo-Latijnse bundel Pia desideria van de Jezuïet Herman Hugo te Antwerpen. Deze bundel zou met uiteindelijk 49 herdrukken en 90 bewerkingen in diverse Europese talen in belangrijke mate het karakter van het religieuze liefdesembleem in Europa bepalen.
Met het bestuderen van de bewerkingen van Hugo's Pia desideria in landen als Engeland, Frankrijk en Duitsland werd in het embleemonderzoek reeds een aanvang gemaakt en hierover zijn reeds diverse publicaties beschikbaar, maar vreemd genoeg is een doorgedreven onderzoek naar het functioneren van Hugo's Pia desideria in de omgeving waar de bundel ontstond en waar deze ook zijn eerste successen kende - de Nederlanden dus - tot op heden uitgebleven. Tegelijk moet men vaststellen dat een deugdelijke editie van de Pia desideria ontbreekt. Het voorliggende project wil hier verandering in brengen en beoogt naast een adequate editie van de Pia desideria een doorgedreven onderzoek naar Hugo's Pia desideria in de Nederlanden vanuit functionalistisch perspectief: niet alleen de bundel zelf, maar zeer zeker ook de werking en de uitstraling ervan in de Nederlanden staan centraal. Vanuit deze optiek wil dit onderzoek uiteindelijk ook de eigen bevindingen kritisch toetsen aan en inbedden in de onderzoeksinzichten van anderstalige bewerkingen of uitgaven van de Pia desideria in andere Europese landen, deze doorlichten en waar nodig bijstellen, en een stevige basis bieden voor verder en meer diepgaand onderzoek op dit vlak.
Een eerste luik van het onderzoek bestaat er dan ook in om na te gaan hoe Hugo's embleembundel in Zuid-Nederland te situeren binnen bredere strategieën van het contrareformatorisch culturele offensief. Bijzonder belangrijk in dit opzicht is de wijze waarop nagenoeg gelijktijdig van een zelfde oeuvre niet alleen Latijnse maar ook anderstalige en Nederlandstalige versies werden uitgebracht. Het gaat daarbij niet alleen om vertalingen maar om heuse en op specifieke doelpublieken gerichte bewerkingen en herwerkingen. Duidelijk is dat daarbij niet alleen de Neo-Latijnse versie van de Pia desideria, maar ook de anderstalige vertalingen en bewerkingen in dit opzicht hun eigen functie hadden. In 1629 verscheen in Antwerpen van de Latijnse Pia desideria de (nog niet bestudeerde) Nederlandse vertaling/bewerking van de hand van Justus de Harduwijn, onder de titel Goddelycke wenschen, een bundel die net als de Pia desideria in de eerste plaats was bedoeld om het contrareformatorische offensief in de Zuidelijke Nederlanden te ondersteunen maar die ook in de Noordelijke Nederlanden invloedrijk bleek te zijn. Op een soortgelijke wijze werd de groots opgezette en op zelfpresentatie gerichte eeuwfeestbundel Imago primi saeculi Societatis Jesu a Provincia Flandria-Belgica (1640) zowel in een Neo-Latijnse als in een Nederlandse versie/bewerking uitgebracht, en zo was er ook de Neo-Latijnse en Nederlandse versies van Antonius a Burgundia's Linguae vitia et remedia - stuk voor stuk bundels die vanuit een soortgelijke offensieve publicatiestrategie werden geproduceerd. In een tweede luik wil dit onderzoek bepalen hoe de Pia desideria, al dan niet via vertalingen en/of bewerkingen, de religieuze emblematiek in de protestantiserende Noordelijke Nederlanden heeft gestuurd. Daarbij zal de werking van de bundel voor zowel de protestantse als de contrareformatorische religieuze emblematiek in het Noorden worden bestudeerd. Uit eerdere, zij het weinig systematisch opgezette studies is immers gebleken dat de Pia desideria in beide tradities sporen heeft nagelaten. De Noord-Nederlandse dichter J.H. Krul b.v. baseerde een van zijn bundels, bestemd voor Amsterdamse klopjes, op De Harduwijn, en verwantschap met de Pia desideria blijkt ook uit de latere editie van Jacob Cats' invloedrijke embleembundel Sinne- en minnebeelden (1618/27). Nog veel diepgaander geldt dit voor Jan Luykens befaamde religieuze en mystiek georiënteerde embleembundel Jezus en de ziel (1678). Luyken werd in oudere studies vooral met het Böhmisme in verband gebracht, meer recente studies leggen alle nadruk op de gereformeerde trekken in Luykens oeuvre, ondanks een manifeste en direct aantoonbare beïnvloeding van Hugo, wellicht via Serrarius' bewerking. Daarnaast zal ook onderzocht moeten worden of en hoe de tweede bloeiperiode van het religieuze liefdesembleem in de Noordelijke Nederlanden (vanaf de publicatie van Luykens Jezus en de ziel), werd bepaald door Hugo's werk. In methodologisch opzicht laat het onderzoek zich kenmerken als een systeemgericht vertaal- en bewerkingsonderzoek, met aandacht voor verschuiving, verdichting, herlezing, repliek, enz., naast een specifiek genrematige inbedding, gekoppeld aan de inzichten aangereikt vanuit boekhistorisch onderzoek, de ideeën- en mentaliteitsgeschiedenis en meer in het bijzonder en zeer nadrukkelijk vanuit een bestudering van de diverse manifestaties van de contrareformatorische spiritualiteit en de daarbij gehanteerde culturele codes. Bovenstaand onderzoek steunt bovendien op en wordt begeleid door de uitbouw van een (voor het eerst) kritische editie van de Neo-Latijnse brontekst met annotaties, waaraan ook een Engelse vertaling zal worden toegevoegd. Op dit ogenblik zijn van de (Neo-Latijnse) Pia desideria immers alleen twee facsimile-uitgaven in boekvorm en op microfiche beschikbaar. Op het net staan daarnaast facsimile-edities van Edmund Arwakers Engelse bewerking uit 1690 en een Keulse druk uit 1682. Een facsimile uitgave van de Franse bewerking is in voorbereiding. Het door ons beoogde onderzoeksinstrument (een kritische editie met annotaties en Engelse vertaling) zal ook buiten het onderhavige onderzoeksproject zijn nut bewijzen, met name in internationaal verband voor verder onderzoek omtrent de zeventiende-eeuwse (contrareformatorische) spiritualiteit. De inbedding van Hugo's Pia desideria en de diverse vertalingen/bewerkingen ervan in de Nederlanden binnen het bredere kader van het contrareformatorische beschavingsoffensief, biedt ten opzichte van de bestaande studies een belangrijk surplus omdat de Latijnse productie niet langer als een corpus teksten an sich wordt bestudeerd, maar nadrukkelijk ook in samenhang met een breder literair-religieus meertalig aanbod. Vernieuwend is ook de aandacht voor de confrontatie en de wisselwerking tussen enerzijds bundels met een uitgesproken contrareformatorisch signatuur en anderzijds geschriften die in de Nederlanden vanuit een andere confessionele gerichtheid werden vervaardigd.

 
Rol: Promovendus Financiering
2e geldstroom - NWO
Projectleden
Gegenereerd op 2017-09-22 08:27:11
Gegenereerd op 2017-09-22 08:27:11
Nevenfuncties

- Docent aan de Hogeschool Utrecht, opleiding Nederlands, master (eerstegraadsopleiding)

- Redactie De Zeventiende Eeuw (peer-reviewed, interdisciplinair tijdschrift over de zeventiende-eeuwse cultuurgeschiedenis van de Nederlanden)

- Redactie Early Modern Low Countries (peer-reviewed, interdisciplinair en internationaal tijdschrift over de vroegmoderne Nederlanden)

- Bestuurslid Maatschappij der Nederlandse letterkunde

- Bestuurslid Stichting Vooys, tijdschrift voor letteren

- Tutor Taal- en Cultuurstudies

- Hoofdrichtingsadviseur Renaissancestudies bij de opleiding Taal- en Cultuurstudies

Gegenereerd op 2017-09-22 08:27:11
Volledige naam
dr. F.M. Dietz Contactgegevens
Transcomplex

Trans 10
Kamer 1.64
3512 JK  UTRECHT

Telefoonnummer direct 030 253 8310
Transcomplex

Trans 10
Kamer 1.65
3512 JK  UTRECHT

Telefoonnummer direct 030 253 8310
Gegenereerd op 2017-09-22 08:27:11
Laatst bijgewerkt op 15-09-2017